IV SA/Wa 1478/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska – Litwiniec (spr.) na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 czerwca 2018 r. sprzeciwu A. B. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1478/17, w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Referendarz sądowy postanowieniem z 30 maja 2018 r., po rozpatrzeniu wniosku A. B. o zmianę postanowienia referendarza sądowego z 7 listopada 2018 r. orzekającego o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, odmówił zmiany ww. postanowienia. W uzasadnieniu postanowienia referendarz sądowy podniósł, że w nadesłanym formularzu "PPF" Wnioskodawca podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie z żoną, ich łączny miesięczny dochód emerytur wynosi 4331 zł. Jako konieczne wydatki wskazał zaś: utrzymanie domu – 7000 zł rocznie, opłata za media – 4000 zł rocznie, koszty leczenia – 2500 zł rocznie, ubezpieczenie majątku – 1500 zł rocznie, koszty utrzymania samochodu – 8000 zł rocznie oraz że w 2017 r. poniósł koszty remontu budynków – 30000 zł. Wnioskodawca oświadczył ponadto, że jest właścicielem domu o pow. 54m2, budynków gospodarczych, działki o pow. 406 m2, gospodarstwa rolnego o pow. 2,6 ha. Referendarz sądowy wskazał, że kolejny wniosek A. B. o przyznanie prawa pomocy został potraktowany jako wniosek o zmianę postanowienia referendarza sądowego z 7 listopada 2017 r., którym odmówiono Wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu, z uwagi na odrzucenie sprzeciwu od tego postanowienie (zob. postanowienie z 5 grudnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1478/18). Referendarz podkreślił, że w kolejnym wniosku A. B. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, czyli analogicznie jak to uczynił w postępowaniu zakończonym postanowieniem z 7 listopada 2017 r. Porównanie zaś złożonych w sprawie wniosków o przyznanie prawa pomocy wskazało, że sytuacja majątkowa Wnioskodawcy nie uległa zmianie. W obu wnioskach wskazano, że Wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką, że utrzymują się z emerytur. Z tym, że wysokość tych świadczeń obecnie wzrosła – poprzednio zadeklarował kwotę 4160 zł, zaś obecnie 4331 zł. Wnioskodawca dalej pozostaje właścicielem domów (jeden o pow. 54 m2, drugi w budowie), jest nadal właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 2,6 ha i budynków gospodarczych. Referendarz sądowy zauważył, że w ponownym wniosku sam Wnioskodawca wskazał, że jego sytuacja finansowa niewiele się zmieniła. Uległ natomiast pogorszeniu stan jego zdrowia. Wobec takiego oświadczenia referendarz sądowy uznał, że wystarczające do oceny, czy zachodzą przesłanki do zmiany poprzedniego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy są dane zawarte w nadesłanym formularzu "PPF". W ocenie referendarza sądowego, Wnioskodawca nie wykazał, że jego sytuacja majątkowa uległa aż takiej zmianie, która pozwalałby na zmianę postanowienia z 7 listopada 2017 r. Wobec czego uznał za aktualne zawarte w poprzednim postanowieniu stwierdzenie, że Wnioskodawca nie jest pozbawiony środków do życia, ani że środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sprzeciw A. B. należało uznać za niezasadny, co prowadziło do utrzymania w mocy postanowienia referendarza sądowego. Wyjaśnienie motywów niniejszego rozstrzygnięcia należy rozpocząć od wskazania, że w rozpatrywanej sprawie zastosowanie znajdował art. 260 p.p.s.a, zgodnie z którego treścią, rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., a więc także od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy lub umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach tych wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Rozpoznanie sprawy następuje na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa (na koszt podatników) i winno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe, a zatem Sąd bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy. W rozpoznawanej sprawie referendarz sądowy postanowieniem z 7 listopada 2017 r., odmówił przyznania A. B. prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 5 grudnia 2017 r. odrzucił sprzeciw od tego postanowienia, z uwagi na wniesienie go z uchybieniem przewidzianego prawem terminu. W dniu 22 grudnia 2017 r. A. B. złożył pismo procesowe, które zarządzeniem z 20 stycznia 2018 r. potraktowano jako ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem zaś z 23 lutego 2018 r. pismo Wnioskodawcy skierowano do referendarza sądowego celem rozważenia zastosowania art. 165 p.p.s.a. Zauważyć zatem należy, że analizowany wniosek stanowi drugi wniosek A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 165 p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Do kategorii postanowień niekończących postępowania w sprawie należą między innymi postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy. Z przytoczonego art. 165 p.p.s.a. wynika, że w przypadku złożenia przez stronę kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy należy ustalić, czy wnioskodawca wskazał nowe okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. Przy czym przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy", zgodnie z orzecznictwem i doktryną, należy rozumieć wszelkie zmiany w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści niż uprzednio wydane. Po przeanalizowaniu argumentów zawartych w obu wnioskach o przyznanie prawa pomocy oraz we wniesionym sprzeciwie, Sąd doszedł do przekonania, że Wnioskodawca nie spełnia przesłanek uzasadniających zmianę postanowienia z 7 listopada 2017 r. w zakresie dotyczącym przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Analiza ponownego wniosku prowadzi do konstatacji, że A. B. może partycypować w kosztach postępowania, co zostało wnikliwie przeanalizowane i uzasadnione w postanowieniu z 7 listopada 2017 r., które to okoliczności nie uległy istotnej zmianie. Z porównania wniosków wynika bowiem, że Wnioskodawca nie wykazał, aby jego sytuacja majątkowa uległa aż takiej zmianie, która pozwalałby na zmianę poprzedniego postanowienia. Za aktualne należy zatem uznać stwierdzenie referendarzy sądowych, że Wnioskodawca nie jest pozbawiony środków do życia lub że środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Należy również wskazać, że w niniejszym postępowaniu A. B. uiścił wpis od skargi, co również potwierdza, że potrafił wygospodarować środki na pokrycie kosztów postępowa sądowego. Podkreślić także należy, że w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest reguły, zgodnie z którą udział pełnomocnika w sprawie jest niezbędny na etapie rozpoznawania skargi. W postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę, stronom działającym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego obecnym przy ogłoszeniu wyroku Sąd udziela pouczenia o terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Konkludując należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie referendarza sądowego z 30 maja 2018 r. jest prawidłowe, a w rozpoznanym sprzeciwie nie przedstawiono okoliczności, które uzasadniałyby jego zmianę W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), orzekł jak w sentencji.