IV SA/Wa 149/11
WyrokWSA w Warszawie2011-12-07
Skład orzekający: Łukasz Krzycki, Agnieszka Wójcik, Tomasz Wykowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady miejskiej w sprawie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego może zostać uchylona z powodu naruszenia zasad sporządzania studium oraz naruszenia interesu prawnego właścicieli nieruchomości sąsiadujących z terenem oznaczonym symbolem U 3?Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że nie doszło do naruszenia granic władztwa planistycznego gminy ani zasad sporządzania studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Zarzuty dotyczące negatywnego wpływu terenu U 3 na rezerwat przyrody oraz naruszenia procedury uchwalania studium zostały oddalone jako niepoparte dowodami i nieistotne dla ochrony interesu prawnego skarżących. Skarga została oddalona.Stan faktyczny
Rada Miejska w K. uchwaliła zmianę studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, w tym wyznaczenie terenu U 3 pod usługi nieuciążliwe z dopuszczeniem obiektów handlowych powyżej 2.000 m2. Skarżący, właściciele sąsiednich działek, zarzucili naruszenie prawa planistycznego i ochrony środowiska, w tym brak uzgodnień z organami ochrony przyrody oraz negatywny wpływ na rezerwat przyrody „G.”. Podnosili także naruszenia trybu uchwalania studium i ograniczenie korzystania z nieruchomości.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi P. O., A. O., J. D. i B. D. na uchwałę Rady Miejskiej w K. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego - oddala skargę -
Dnia [...] maja 2010 r. Rada Miejska w K. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta K. (dalej "Studium").
Pismem z dnia 17 grudnia 2011 r. (data stempla pocztowego) skargę na powyższą uchwałę wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika P. O., A. O., J. D., B. D. Skarga została poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia interesu prawnego.
Wskazano, że naruszenie interesu prawnego w/w mieszkańców K. polegało na nieuzasadnionym ograniczeniu możliwości korzystania z działek będących własnością skarżących, a położonych w sąsiedztwie oraz na terenie oznaczonym w Studium U 3, poprzez ograniczenie konstytucyjnego uprawnienia do korzystania z nieruchomości - działki nr [...] i [...] (własność małżonków O.) oraz nr [...],[...],[...] i [...] (własność małżonków D.) leżą w bezpośrednim sąsiedztwie obszaru przeznaczonego pod handel wielkopowierzchniowy oznaczonego symbolem U 3, ponadto działki nr [...] i [...] (własność małżonków D.) położone są bezpośrednio w strefie U 3.
Zaskarżonej uchwale zarzucono:
1. naruszenie zasad sporządzania studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego tj. art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.), zwanej dalej "upzp", poprzez:
- zaprojektowanie terenu U 3 (tzw. usługi nieuciążliwe z dopuszczeniem obiektów handlowych o powierzchni sprzedaży powyżej 2.000 m2) w sposób sprzeczny z wymaganiami ochrony przyrody Rezerwatu "G." oraz innych cennych przyrodniczo terenów, w szczególności w sposób naruszający art. 10 ust. 1 pkt 3 i pkt 9 upzp oraz art. 13 ust. 3a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 tj. ze zm.) dalej jako "up";
- zaprojektowanie terenu U 3, którego uciążliwość wykracza znacznie poza granice tego obszaru (immisje, utrudnienia komunikacyjne) w sąsiedztwie istniejącej zabudowy mieszkaniowej, bez dostatecznego uzasadnienia lokalizowania tak dużego i uciążliwego obszaru handlu wielkopowierzchniowego w K. w ogóle, co stanowi naruszenie art. 10 ust. 1 pkt 2 i 5 upzp;
- zaprojektowanie terenu U 3 w sposób sprzeczny ze "Strategią Rozwoju Miasta K. do roku 2025", co stanowi naruszenie art. 10 ust. 1 pkt 7 upzp;
2. istotne naruszenie trybu sporządzania studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego tj. art. 28 upzp poprzez:
- brak wyróżnienia zmian wprowadzonych do Studium w wyłożonym do publicznego wglądu projekcie zmian, co stanowi naruszenie § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 kwietnia 2004 r. w sprawie zakresu projektu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy (Dz. U. Nr 118, poz. 1233) – zwanego dalej "rozp. MI";
- brak uzyskania wymaganych przez prawo opinii w trakcie procedury uchwalania zmiany Studium, m.in.: opinii komisji urbanistyczno-planistycznej, opinii gmin sąsiednich, opinii wojewódzkiego konserwatora zabytków, opinii i uzgodnienia organu administracji geologicznej oraz opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska – co stanowi naruszenie art. 11 pkt 5, 6 lit. b, c, g, j upzp oraz art. 13 ust. 3a up;
- błędne wprowadzenie uwzględnionych częściowo uwag P. S.A. do treści załącznika nr 1 do zaskarżonej uchwały w zakresie przeznaczenia obszaru U 3 – zgodnie z treścią załącznika nr 4 do Studium (uwaga nr 109) dopuszczona została jedna dominanta na terenie U 3, natomiast w ostatecznej wersji treści Studium (zał. Nr 1 s. 61) uwaga ta została wprowadzona w ten sposób, że na przedmiotowym terenie jest dopuszczalnych kilka dominant, które mogą znajdować się na każdym z wielkopowierzchniowych obiektów handlowych, co stanowi naruszenie art. 11 pkt 10-12 upzp.
W oparciu o powyższe naruszenia wniesiono o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Rezerwat "G.", czyli najcenniejszy z przyrodniczego punktu widzenia obiekt na terenie K. jest zagrożony intensywną zabudową obszaru U 3. Rezerwat ten klasyfikowany jest jako rezerwat faunistyczny, obejmujący swym zasięgiem jeziorka torfowiskowe wraz z otaczającymi je terenami torfowiskowo-bagiennymi oraz lasami i łąkami wilgotnymi. Trwanie Rezerwatu w niezmienionej formie uzależnione jest od właściwych stosunków wodnych w najbliższym otoczeniu. Wskazano, że zaprojektowanie terenów przeznaczonych na teren przyszłego centrum handlowego może mieć wpływ na stosunki wodne na terenie Rezerwatu, wpływając na degradację ekosystemów wodnych. Podniesiono nieracjonalność rozwiązań Studium, co do przeznaczenia terenu U 3, w sytuacji gdy większość terenów otwartych wyłączono w Studium spod zabudowy (dopuszczając ewentualność zalesienia oraz zabudowy siedliskowej). Następstwa naruszeń naturalnych ekosystemów nie zostaną zrównoważone poprzez sztuczne nasadzenia roślinności przy nowo powstałych budynkach. Ponadto zwrócono uwagę, że ze względu na daleko idące konsekwencje dla uchwalania aktów planowania przestrzennego dla rezerwatów przyrody istnieje ustawowy wymóg uzgodnienia projektów studium z Dyrektorem Ochrony Środowiska (art. 13 ust. 3a up). W niniejszej sprawie zaś takiego uzgodnienia nie uzyskano, ewentualnie nie zostało sporządzone w przewidzianym prawem trybie.
Dalej wskazano, że w Studium brak jest ogólnej analizy, która wskazywałaby argumenty przemawiające za dopuszczeniem budowy na terenie K. wielkopowierzchniowego obiektu handlowego. Przy czym pominięto wpływ tego obiektu na obszar Rezerwatu "G.", oraz uciążliwości komunikacyjne i związane z immisjami. Co więcej Studium promuje realizację handlu kosztem ochrony mieszkańców okolicznych terenów mieszkaniowych. Zwrócono uwagę, że oznaczenie terenu U 3 jako "usługi nieuciążliwe z dopuszczeniem obiektów handlowych o powierzchni sprzedaży powyżej 2.000 m2" jest mylące i wprowadzające w błąd. Oznaczenie to sugeruje, że wielkopowierzchniowy obiekt jest usługą nieuciążliwą. Natomiast obiekty wielkopowierzchniowe należą do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko zarówno zgodnie z aktualnie obowiązującym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 213, poz. 1397), jak i z obowiązującym w trakcie uchwalania Studium rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko - Dz. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.).
Zwrócono uwagę na problemy komunikacyjne jakie wystąpią w rejonie ul. [...], ul. [...] oraz ul. [...] w związku z realizacją obiektu wielkopowierzchniowego. Studium mimo, że bardzo szczegółowo opisuje detale zagospodarowania terenu U 3, nie zawiera uwarunkowań komunikacyjnych. Podkreślono, że ul. [...] jest obecnie niedrożna i nawet bez budowy centrum handlowego, przez większość czasu zakorkowaną. Budowa centrum może tę sytuację jedynie pogorszyć, jednocześnie uniemożliwiając mieszkańcom okolicznych domów (w tym skarżących) korzystanie z dróg publicznych w tym dojazd do domów. Wskazano, że analogiczna uwaga dotyczy parkingów. Za niewystarczające uznano zapewnienie tylko 30 miejsc parkingowych na 1.000 m2 powierzchni użytkowej.
Niewystarczająco w Studium rozwiązano problem odizolowania terenu U 3 od okolicznej zabudowy mieszkaniowej. Przeznaczenie pasa gruntu o szerokości 30 m pod zieleń izolacyjną z jednoczesnym wliczeniem zieleni z tego pasa do minimalnej powierzchni biologicznej czynnej dla terenu U 3 nie jest rozwiązaniem odpowiednim. Przyjęte rozwiązanie uwzględnia wyłącznie interes inwestora, nie chroni zaś okolicznych mieszkańców. Pas 30 m jest zbyt mały by odizolować wielkopowierzchniowy obiekt od okolicznej zabudowy, w sytuacji gdy inwestor najprawdopodobniej w najtańszy sposób doprowadzi do spełnienia ustalonego wymogu (zasianie trawy). Wskazano, że jeśliby Rada Miasta chciała w sposób rzeczywisty zapewnić ochronę okolicznym mieszkańcom, wprowadziłaby nakaz budowy ekranów akustycznych oraz obsadzenia pasa izolacyjnego zielenią wysoką.
Lokalizacja obiektu wielkopowierzchniowego nie wpisuje się również w "Strategię Rozwoju Miasta K. do roku 2025". Priorytetem wyznaczonym we wskazanym dokumencie w sferze gospodarki, jest rozwinięta działalność małych i średnich firm. Dopuszczenie lokalizacji handlu wielkopowierzchniowego na tak dużym obszarze jak U 3 jest sprzeczne z promowaniem działalności małych i średnich firm na terenie K. A to dlatego, że przedsiębiorcy ci nie będą potencjalnymi inwestorami wielkopowierzchniowych obiektów handlowych (jedynie duża firma z doświadczeniem będzie w stanie logistycznie i finansowo sprostać takiemu przedsięwzięciu). Kolejnym skutkiem budowy takich obiektów będzie wycofywanie się z tego obszaru małych i średnich przedsiębiorstw. Zatem zagospodarowanie obszaru U 3 handlem wielkopowierzchniowym doprowadzi do skutku odwrotnego niż przewidziany w "Strategii Rozwoju Miasta K. do roku 2025". Powyższe potwierdza zainteresowanie zagospodarowaniem tego obszaru przez spółkę akcyjną z ponad milionowym kapitałem zakładowym, działającą również na rynku zagranicznym (oddział w P.), którą nie sposób zaliczyć do małych i średnich firm, których rozwój zakłada strategia K.
Uzasadniając istotne naruszenia trybu sporządzania Studium w szczególności wskazano na:
- brak wyróżnienia zmian wprowadzonych w Studium w wyłożonym do publicznego wglądu projekcie Zmiany Studium; zaskarżona uchwała zgodnie z jej tytułem dotyczyła w istocie nie zmiany całego Studium lecz wprowadzenia do niego pojedynczych zmian; wyłożony do publicznego wglądu w dniach 26 października – 8 grudnia 2009 r. projekt Zmiany Studium nie zawierał wyróżnionych zmian, które uchwała w przedmiocie Zmiany Studium wprowadzała do Studium z 2001 r.; wyłożenie wyłącznie tekstu jednolitego projektu Studium w istotny sposób ograniczyło możliwość mieszkańców do zapoznania się z zakresem zmian wprowadzonych do Studium;
- w załączniku nr 1 do zaskarżonej uchwały (część tekstowa s. 6 i 7) brak jest informacji o uzyskaniu opinii komisji urbanistyczno-planistycznej, opinii gmin sąsiednich, opinii wojewódzkiego konserwatora zabytków, opinii organu administracji geologicznej; ponadto z protokołu sesji Rady Miejskiej w K. nr [...] z dnia 24 i 25 maja 2010 r. wynika, że do momentu uchwalenia Zmiany Studium nie została uzyskana opinia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska ("RDOŚ"); co prawda w protokole jest informacja o odczytaniu pisma z RDOŚ, lecz pismo to nie można traktować jako wymaganej prawem opinii; naruszenie polegające na braku opinii środowiskowej jest tym bardziej rażące, że na terenie K. znajduje się [...] Obszar Chronionego Krajobrazu oraz rezerwat "G.";
- błędne wprowadzenie do treści Studium uwzględnionej uwagi; skutkiem tego naruszenia treść Studium określona w załączniku nr 1 do uchwały nie odpowiada treści, jaką powinna mieć przy prawidłowo przeprowadzonej procedurze planistycznej; ponadto wprowadzona poprawka ma charakter istotny, gdyż wywiera bezpośredni wpływ na sposób przyszłej zabudowy terenu U 3, jak również zwiększa uciążliwość tej zabudowy; nadto wskutek wadliwego wprowadzenia zmiany zarówno mieszkańcy jak i opiniujące organy zostali pozbawieni możliwości odniesienia się do tej poprawki.
W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w K. wniosła o oddalenie skargi wskazując, że:
- projekt Studium został zaopiniowany ze wszystkimi właściwymi instytucjami i organami na co wskazują załączone w aktach planistycznych opinie;
- Studium zostało przedstawione organowi nadzorczemu w celu oceny jego zgodności z przepisami prawa, zaś Wojewoda [...] nie wszczął takiego postępowania, nie wniósł również jakichkolwiek uwag;
- na terenie położonym pomiędzy ul. [...], ul. [...] oraz ul. [...] obowiązuje obecnie miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla części miasta K. – osiedla K., zatwierdzony uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w K. z dnia [...] kwietnia 1999 r. (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...], poz. [...]); powyższy teren w planie miejscowym jest częściowo wskazany jako teren rozwoju zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i usług nieuciążliwych, a częściowo jako teren rzemiosła produkcyjnego i drobnej wytwórczości wraz z funkcją mieszkalną i usługową; w studium przeznaczono go pod U 3, zaś szczegółowe określenie jego przeznaczenia zostaną zawarte w miejscowym planie; przy opracowywaniu projektu Studium zagospodarowanie w/w terenu było omawiane na posiedzeniach gminnej komisji urbanistyczno-architektonicznej oraz na spotkaniach z mieszkańcami i właścicielami terenu;
- projektowany teren U 3 znajduje się w odległości 1,5 km od granic Rezerwatu "G.", teren U 3 nie podlega szczególnej ochronie, żaden z organów opiniujących i uzgadniających nie wskazał na negatywne oddziaływanie terenu U 3 na rezerwat.
- dokładnie sprecyzowano na jakim terenie ma się znajdować pas izolacyjny – po zachodniej stronie inwestycji;
- w celu zminimalizowania uciążliwości komunikacyjnych nie przewidziano obsługi komunikacyjnej obiektów handlowych o pow. powyżej 2.000 m2 od strony ul. [...];
- P. S.A. uzyskało zgodę na zjazd z drogi nr [...], dlatego też obsługę inwestycji w terenie U 3 przewidziano wyłącznie od strony drogi wojewódzkiej – ul. [...] oraz ul. [...];
- wprowadzenie pasa zieleni nie wyklucza wprowadzenia również ekranów akustycznych, jak również doprecyzowania gatunków czy wysokości zieleni izolacyjnej, jednakże nastąpi to na etapie uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego;
- w Studium użyto liczbę mnogą wprowadzając ustalenia U 3 dla dominanty wskazując, że na dzień podjęcia uchwały nie można szczegółowo określić jak zostanie zagospodarowany teren pod U 3 – może bowiem powstać jeden duży obiekt lub kilka mniejszych, ale o powierzchni powyżej 2.000 m2; przy tego rodzajach obiektach nie tylko z uwagi na atuty reklamowe ale również architektoniczne, powstają dominanty, które są często cechą charakterystyczną dla danej sieci sklepów;
- realizacja obiektów handlowych powyżej 2.000 m2 nie zakłóci urbanistycznego układu tzw. miasta ogrodu, ponieważ historyczna tkanka urbanistyczna znajduje się po drugiej stronie linii kolejowej;
- w "Strategii Rozwoju Miasta K. do roku 2025" znajdują się m.in.: postulaty współpracy z partnerami zagranicznymi na polu wymiany gospodarczej, systematyczna promocja walorów inwestycyjnych miasta czy tworzenie ofert terenów inwestycyjnych, co w zaskarżonej uchwale zostało uwzględnione;
- zmiana Studium dotyczyła całego obszaru gminy, a nie jej części, z tego powodu do publicznego wglądu wyłożono ujednoliconą wersję projektu Studium; również z uwagi na czytelności wyłożonego do wglądu projektu Studium nie było możliwości nałożenia na planszę obydwóch opracowań.
W piśmie z dnia 14 września 2011 r. (data stempla pocztowego) Skarżący odnieśli się do odpowiedzi na skargę, wskazując:
- nie uzyskano uzgodnienia dotyczącego Rezerwatu G. zgodnie z wymogiem art. 13 ust. 3a up – brak powyższego oznacza zaniechanie zbadania oddziaływania terenu U 3 na ten rezerwat;
- wniosek właściciela (P. S.A.) nie może być jedynym kryterium przesądzającym o przeznaczeniu terenu, gdyż zmiana przeznaczenia nie będzie dotyczyła jedynie właściciela terenu, lecz wywrze również niekorzystne skutki dla działek sąsiednich;
- Rada Miejska de facto przyznaje, że uchwalenie Studium nastąpiło z naruszeniem § 8 ust. 2 rozp. MI, zaś odstąpienie od trybu sporządzenia studium nie może być usprawiedliwione przesłankami odnoszącymi się do przekonań osób wchodzących w skład organów administracji;
- z uwagi na fakt, iż na terenie objętym Studium położony jest Rezerwat "G.", winno zostać uzyskane odrębne uzgodnienie RDOŚ w trybie art. 13 ust. 3a up, natomiast w aktach planistycznych jest wyłącznie opinia RDOŚ w trybie upzp, a nie w trybie up;
- w aktach brak jest również opinii organów wojskowych, ochrony granic oraz bezpieczeństwa państwa;
- czym innym jest dopuszczenie jednej dominanty bez określenia jej dokładnego położenia na terenie U 3, a czym innym jest dopuszczenie kilku dominant.
Na rozprawie w dniu 2 grudnia 2011 r. pełnomocnik skarżących popierając skargę i zarzuty w niej zawarte podniosła, iż w pobliżu terenu U 3 znajduje się Rezerwat "G.", zaś przy uchwalaniu Studium nie uzyskano odrębnego uzgodnienia RDOŚ dla rezerwatu przyrody. Pełnomocnik organu oświadczył, iż strefa U 3 znajduje się poza strefą ochronną rezerwatu, a zatem nie było konieczności występowania o uzgodnienie do RDOŚ.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sąd orzekając w niniejszej sprawie uznał, iż wniesienie skargi było dopuszczalne, bowiem ustalenia studium, są wiążące przy uchwalaniu (zmianie) miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 9 ust. 4 upzp). Stąd ustalenia studium mogą generalnie naruszać interes prawny użytkownika nieruchomości położnej na objętym nim terenie, gdy stanowią wiążące wskazania przy sporządzaniu planu zagospodarowania przestrzennego, co do warunków istotnych z punktu widzenia prawa wykonywania własności. W tym kontekście, istotne znaczenie mogą mieć kwestionowane postanowienia Studium dotyczące przeznaczenia terenu położonego w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości skarżących, a częściowo do nich należących na usługi nieuciążliwe z dopuszczeniem obiektów handlowych o powierzchni powyżej 2.000 m2 (oznaczony symbolem U 3). Natomiast w kontekście interesu prawnego bez znaczenia są zapisy Studium dotyczące realizacji drogi oznaczonej, jako "Projektowana", przy czym skarga Stowarzyszenia [...] została odrzucona postanowieniem z dnia 2 grudnia 2011 r.
Dla oceny legalności uchwały w przedmiocie Studium konieczne jest ustalenie, czy na etapie jego uchwalania nie doszło do naruszenia prawa w granicach wskazanych w art. 28 ust. 1 upzp.
Choć skarżący nie artykułują tego expressis verbis, z treści ich skargi wynika, iż dopatrują się oni naruszenia granic tzw. władztwa planistycznego gminy w rozumieniu art. 3 ust. 1 upzp, co może prowadzić do naruszenia zasad sporządzenia studium (art. 28 ust. 1 upzp).
W rozpoznawanej sprawie nie doszło jednak do naruszenia granic władztwa planistycznego.
Gdy chodzi o kwestię wyznaczenia w Studium terenów na usługi nieuciążliwe z dopuszczeniem obiektów handlowych o powierzchni powyżej 2.000 m2 trzeba zważyć, co następuje.
Brak jest normatywnych zasad wyznaczania terenów na usługi nieuciążliwe z dopuszczeniem obiektów handlowych o powierzchni powyżej 2.000 m2 w granicach, w jakich, ma to służyć zaspokojeniu potrzeb na poziomie społeczności lokalnych. W takiej sytuacji legalność przyjętych rozwiązań może być oceniana jedynie z punktu widzenia racjonalności przyjętych rozwiązań. W kontekście przeznaczenia terenów pod wskazane cele można rozważyć pewne typowe uwarunkowania, których wystąpienie podważałoby racjonalność przyjętego rozwiązania, do których należy:
- oczywisty brak potrzeb wyznaczenia tego rodzaju terenu – są one w tym zakresie zaspokojone (przez inne planowane tereny lub brak w ogóle danych potrzeb) mając na uwadze dynamikę rozwoju gospodarczego danej gminy,
- oczywisty brak przydatności określonego terenu dla danej funkcji - z uwagi na cechy lub aktualne funkcje, przy założeniu poniesienia racjonalnie uzasadnionych kosztów ich zagospodarowania na planowany cel, także w kontekście istnienia innych terenów bardziej przydatnych dla realizacji danego celu.
Sąd nie dostrzegł z urzędu ani nie wywiodła tego Strona, aby tego rodzaju przesłanki wystąpiły w przedmiotowej sprawie.
Oczywista, w świetle argumentacji Rady Gminy oraz wniosków inwestorów, wydaje się potrzeba zarezerwowania pewnych zwartych terenów na usługi nieuciążliwe z dopuszczeniem obiektów handlowych o powierzchni powyżej 2.000 m2, niezależnie od tego, czy część ich aktualnych właścicieli popiera tego rodzaju rozwiązanie.
Zarezerwowany teren znajduje się poza terenami o walorach architektonicznych czy krajobrazowych starszej części miejscowości. W jego sąsiedztwie nie znajdują się inne tereny, znacznie lepiej nadające się do realizacji wskazanej funkcji. W rozpoznawanej spawie nie wykazano, aby istniały oczywiste rozwiązania alternatywne w ramach których, możnaby zrealizować wskazane cele inwestycyjne na terenie Gminy. Stąd okoliczność, iż tereny oznaczone U 3 będą sąsiadować z zabudową mieszkaniową nie przesądza, iż przyjęte rozwiązania planistyczne są wadliwe. Należy wskazać, iż w świetle postanowień Studium (wiążących przy sporządzaniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego) obiekty wielkopowierzchniowe na terenach U 3 mają być oddzielone od zabudowy mieszkaniowej strefą izolacyjną o szerokości minimum 30 m. Jak wskazano zabezpieczenie komunikacyjne terenu może być zapewnione w ramach przebudowy drogi nr [...] i od ul. [...]. Formułowane przez skarżących obawy, iż ustalenia Studium w tym zakresie są zbyt ogólnikowe i nie zabezpieczą w wystarczającym zakresie przed potencjalnym oddziaływaniem obiektów handlowych i magazynowych, w tym w związku z generowanym ruchem i potrzebą parkowania pojazdów, są przedwczesne. Wnikliwa analiza, czy proponowane w przyszłych miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego postanowienia są właściwe, z punktu widzenia zabezpieczenia terenów przyległych przed uciążliwościami, musi się odbywać na etapie ich przyjmowania. Zagadnienie to wykracza poza zakres niniejszej sprawy. Istotne znaczenie mogłaby mieć wyłącznie okoliczność, o ile wobec przyjętych warunków Studium nie byłoby możliwe, takie skonstruowanie wymagań planu, aby zapewnić skuteczną ochronę terenów przyległych przed uciążliwościami. Wniosku takiego nie sposób wywieść ze zgromadzonej dokumentacji planistycznej (sporządzonego Opracowania ekofizjograicznego, Prognozy oddziaływania na środowiska sporządzonej przez mgr inż. K. K., [...] 2009 – dalej zwanej "Prognozą", stanowisk organów wyspecjalizowanych). Stosownych dokumentów potwierdzających taką tezę nie przedłożyły w toku postępowania przed Sądem również Strony. Nie wykazano w szczególności, aby wobec postanowień Studium, jedyne możliwe rozwiązanie komunikacyjne musiało powodować nadmierne uciążliwości dla mieszkańców terenów sąsiednich w kontekście ruchy pojazdów i ich parkowania. Brak z kolei regulacji o charakterze materialnoprawnym, z których możnaby wywieść obowiązek przesądzania na etapie sporządzania studium pełnego katalogu środków, jakie należy przedsięwziąć dla zabezpieczenia nieruchomości przyległych. Wręcz przeciwnie, rola studium, jako ogólnej koncepcji gospodarowania przestrzenią na terenie gminy (art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 i 2 upzp), sprzeciwia się tego rodzaju wykładni.
W tym kontekście obawy, iż w związku z wiążącym charakterem postanowień Studium w odnośnym miejscowym planie zagospodarowania terenu zostanie przesądzone zagospodarowanie terenów izolacyjnych np. w ten sposób, iż nasadzona zieleń nie zapewni stosownej ochrony terenów przyległych (np. wyłącznie trawniki lub inne zagospodarowania wykluczające zapewnienie stosownej izolacji) są całkowicie bezzasadne, skoro odnośnych przesądzeń Studium nie zawiera. Przyjęte w planie rozwiązania – ich legalność – w zakresie gdzie organ gminy nie był z kolei związany postanowieniami Studium, może być przedmiotem kontroli sądowej w ramach zaskarżenia tego aktu prawa miejscowego. Należy dodać, iż ocena proponowanych rozwiązań ochronnych w przypadku realizacji obiektów należących do kategorii mogących znacząco oddziaływać na środowisko odbywa się również w ramach procedur ocen oddziaływania na środowisko, przed etapem uzyskania pozwolenia na budowę.
Odnotować jednocześnie wypada, iż przyjęte w Studium rozwiązania zostały pozytywnie zaopiniowane przez organ wyspecjalizowany w sprawach ochrony środowiska – Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] (pismo z dnia [...] września 2009 r.).
W tym świetle nie można uznać, aby rozstrzygnięcie o przeznaczeniu terenu na usługi nieuciążliwe z dopuszczeniem obiektów handlowych o powierzchni powyżej 2.000 m2 skutkowało naruszeniem granic tzw. "władztwa planistycznego", a więc zasad tworzenia studium w tym zakresie
Nie zasadne są szczegółowe zarzuty skarżących z następujących względów:
- twierdzenia skargi, iż wykorzystanie terenów, oznaczonych, jako U 3 na usługi nieuciążliwe z dopuszczeniem obiektów handlowych o powierzchni powyżej 2.000 m2, będzie skutkować negatywnym oddziaływaniem na rezerwat "G.", m.in. poprzez naruszenie stosunków wodnych, jest wyłącznie gołosłowne, gdyż niepoparte żadnymi dowodami, jeżeli mieć jednocześnie na uwadze uwarunkowania faktyczne - stosunkowo znaczna odległość obu terenów - jak i formalne – brak wskazania tego rodzaju negatywnych oddziaływań w dokumentacji specjalistycznej tworzonej na etapie sporządzania Studium (Prognoza) oraz pozytywne stanowisko organu wyspecjalizowanego w sprawach ochrony przyrody – Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska; wobec tego niezasadny jest zarzut naruszenia art. 10 ust. 1 pkt 3 i 9 upzp jak i art. 13 ust. 3a up,
- bez znaczenia jest w sprawie podnoszona okoliczność, iż przedsięwzięcia, których realizacja jest dopuszczona na terenach oznaczonych w Studium na usługi nieuciążliwe z dopuszczeniem obiektów handlowych o powierzchni powyżej 2.000 m2 należą do kategorii mogących znacząco oddziaływać na środowisko według kwalifikacji przyjętej w ramach procedur ocen oddziaływania na środowisko dla celu wydania indywidualnych rozstrzygnięć administracyjnych, nie stoi to generalnie na przeszkodzie wyznaczenia terenów dla potrzeb realizacji tego rodzaju obiektów w danym miejscu, sama kwalifikacja do określonej grupy (tu mogących znacząco oddziaływać na środowisko) nie przesądza, iż muszą być one faktycznie uciążliwe, przy zastosowaniu stosownych środków ochronnych (np. pasów terenów izolacyjnych),
- nie ma sprzeczności pomiędzy generalnym zamiarem wspierania rozwoju małych i średnich firm wyrażonym w Strategii Rozwoju Miasta K., a zarezerwowaniem miejsca na rozwój handlu wielkopowierzchniowego, istotą w tym przypadku jest równoważenie potrzeb różnych grup mieszkańców w poszczególnych zakresach, co oceniać należy w kontekście lokalizacji danego miejsca i wielkości zarezerwowanych powierzchni w skali gminy; ważenie stosownych potrzeb należy do kompetencji organu gminy (tu Rady) w ramach tzw. władztwa planistycznego,
Skoro jak wcześniej wskazano, Rada nie nadużyła zakresu uznania, w ramach tzw. władztwa planistycznego, nie są trafne zarzuty dotyczące naruszenia przepisów dotyczących ochrony własności zawartych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.
Nie są uzasadnione również zarzuty naruszenia procedury uchwalania Studium.
Wskazane rozp. MI wymaganie wyłożenia tekstu jednolitego studium z naznaczonymi (pogrubionymi) zmianami odnosi się wyłącznie do sytuacji, gdy stosowna uchwała o zmianie jest skonstruowana poprzez wskazanie w tekście dotychczasowym studium wprowadzanych enumeratywnie wymienionych zmian. W takim przepadku wyłożenie tekstu jednolitego z pogrubionymi zmianami ma służyć możliwości zapoznania się z nową treścią studium. W rozpoznawanej sprawie także analiza merytoryczna treści uchwały w konfrontacji z treścią tekstową uprzedniego Studium, z uwagi na znaczne różnice, co do kompozycji tekstu całego dokumentu nasuwa wniosek, iż w istocie Rada Gminy przyjęła nowe studium, błędnie tytułując uchwałę, jako dotyczącą zmiany dotychczasowego. Uchybienie tego rodzaju nie ma istnego znaczenia i w żadnej mierze nie narusza interesu prawnego skarżących, ograniczonego ochroną prawa wykonywania własności, co do własnych nieruchomości. Postanowienia Studium, gdy chodzi o jego tytuł nie mogą być wobec tego kwestionowane z uwagi na brak przesłanki z art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 tj. ze zm.).
Nie zasadny jest także zarzut, co do braku stosownych opinii, przedstawione materiały planistyczne zawierają pełen komplet tych dokumentów, odpowiednio:
- opinię Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego z dnia [...] września 2009 r.,
- [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] sierpnia 2009 r.,
- opinię Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] września 2009 r.
- opinię Burmistrza Miasta M. z dnia [...] sierpnia 2009 r.
- protokół z posiedzenia Gminnej Komisji Urbanistyczno-Architektonicznej Miasta K. z dnia 4 grudnia 2008 r. w trakcie którego pozytywnie zaopiniowano projekt Studium,
- dowody (zwrotne potwierdzenia odbioru) wystąpienia o opinię do Burmistrza Miasta i Gminy R., Burmistrza Miasta Z., Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...], Starosty W., Burmistrza W.,
- dowody (zwrotne potwierdzenia odbioru) wystąpienia o opinię do Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Wojewody [...] (Oddziału Zarządzania Kryzysowego), Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...].
W kwestii uzyskania opinii dotyczących rozwiązań przyjętych w projekcie Studium w zakresie ochrony granic stwierdzić należy, co następuje. O granicy państwa możemy mówić na lądzie, wodzie i w powietrzu (art. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej – Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 67 tj. ze zm., dalej jako "uog"). Zatem należało rozważyć, czy wystąpiono o właściwe opinie do podmiotów odpowiedzialnych za ochronę każdego rodzaju granic. Z akt planistycznych wynika, że Burmistrz Miasta K. wystąpił do Dowództwa Wojsk Lotniczych i Ochrony Powietrznej o zaopiniowanie projektu Studium (w zakresie ochrony granicy powietrznej – art. 11 pkt 6 lit. d upzp w zw. z art. 7 ust. 4 uog) i uzyskał opinię Szefostwa Służby Ruchu Lotniczego Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2009 r. Jako, że na terenie objętym Studium nie możemy mówić o granicy państwa, pasie drogi granicznej oraz strefie nadgranicznej w rozumieniu art. 9 ust. 1 uog, Burmistrz nie musiał występować do właściwego Komendanta Straży Granicznej o zaopiniowanie projektu Studium w zakresie ochrony granicy lądowej i morskiej.
Natomiast w kontekście zarzutu nie dokonania w sprawie uzgodnienia w myśl art. 13 ust. 3a up (kwestia podniesiona wobec kwestionowania prawidłowości zlokalizowania terenów U 3), wskazać trzeba, iż stanowiska innych organów mogą być zajmowane w dwu formach – opinii (o charakterze niewiążącym) i uzgodnień (o charakterze wiążącym). O ile dany organ zajął w sprawie stanowisko pozytywne - nie zgłaszał zastrzeżeń – faktycznie bez znaczenia postaje okoliczność, czy zostało ono określone pojęciem opinii czy uzgodnienia. W rozpoznawanej sprawie Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] pozytywnie zaopiniował projekt Studium (pismo z dnia [...] września 2009 r.). Gdyby przyjąć za skarżącymi, iż gdy chodzi o kwestie dotyczące Rezerwatu "G." i jego otuliny stanowisko winno mieć formę uzgodnienia (w zw. z art. 13 ust. 3a up), trzeba stwierdzić, iż uchybienie polegające na zajęciu stanowiska określonego mianem wyłącznie opinii, nie ma w sprawie żadnego znaczenia, bowiem określenie stanowiska w sposób poprawny otwierałoby analogicznie drogę do uchwalenia studium w treści przedłożonej do uzgodnienia. Kwestia formy wyrażenia stanowiska miałaby istotne znacznie wyłącznie w przypadku zgłoszenia nieuwzględnionych zastrzeżeń - z uwagi na wiążący charakter uzgodnień. O ile dotyczyłyby one kwestii związanych z ochroną rezerwatu przyrody a uwagi nie zostałyby uwzględnione, mogłoby to prowadzić do naruszenia zasad ochrony tych obszarów - stosowne rozstrzygnięcie dopuszczalne jest tylko za zgodą organu wyspecjalizowanego.
Wobec powyższego, podniesione zarzuty są niezasadne. Sąd natomiast nie dopatrzył się z urzędu naruszeń zasad sporządzania studium lub istotnego naruszenia trybu jego sporządzania.
Nie może być w końcu skutecznie podniesiony zarzut naruszenia procedury w zakresie, gdzie jak Strony wywodzą dokonano zmiany zapisów projektu Studium w szerszym zakresie niż wynikało to z zaaprobowanego wniosku. W ocenie Rady z kolei brak jest tego rodzaju różnicy. Należy wskazać, iż strony mogą kwestionować uchwałę w przedmiocie studium tylko w zakresie, w jakim jego postanowienia kształtują rzeczywiście ich sytuację prawną, w tym z punktu widzenia prawa wykonywania własności. W ocenie Sądu, wobec zapisów zawartych w Studium, co do wymaganej minimalnej strefy izolacyjnej od strony zachodniej wielkopowierzchniowych obiektów handlowych (pas terenu szerokości minimum 30 m stanowiący teren biologicznie czynny) kwestia zakresu stosowania na tych obiektach o dopuszczalnej wysokości max 14 m dominant, które punktowo mogą skutkować ich podwyższeniem do 17 m, nie może mieć żadnego wpływu na możliwość wykonywania własności nieruchomości przyległych. Skarżący nie mają wiec interesu prawnego dla kwestionowania ewentualnych naruszeń procedury w zakresie ustaleń z tym związanych.
Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło