IV SA/Wa 1494/15
WyrokWSA w Warszawie2015-11-04
Skład orzekający: Jakub Linkowski, Katarzyna Golat, Agnieszka Wójcik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, działając jako organ współdziałający w sprawie zezwolenia na nabycie nieruchomości rolnej przez cudzoziemca, może zgłosić sprzeciw, opierając się na przepisach ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, w szczególności na zasadzie preferowania gospodarstw rodzinnych?Ratio decidendi
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jako organ współdziałający w sprawie zezwolenia na nabycie nieruchomości rolnej przez cudzoziemca, ma prawo zgłosić sprzeciw, opierając się na przepisach ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Ocena wniosku powinna uwzględniać interes społeczny, w tym poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych i przeciwdziałanie nadmiernej koncentracji nieruchomości rolnych, co przemawia za preferowaniem gospodarstw rodzinnych.Stan faktyczny
Spółka będąca cudzoziemcem wystąpiła o zezwolenie na nabycie nieruchomości rolnych. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zgłosił sprzeciw, argumentując, że nabycie nieruchomości przez podmiot prawa handlowego nie jest korzystne dla poprawy struktury agrarnej i rozwoju gospodarstw indywidualnych, a preferowane powinno być gospodarstwo rodzinne. Spółka wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i brak wszechstronnego zbadania sprawy, podkreślając swoje dotychczasowe inwestycje i plany budowy biogazowni. Sąd oddalił skargę, uznając stanowisko Ministra za zasadne.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jakub Linkowski, sędzia WSA Katarzyna Golat, sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2015 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w P. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie zgłoszenia sprzeciwu na wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości rolnych oddala skargę
Spółka [...] S.A. z siedzibą w P., będąca cudzoziemcem w rozumieniu ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (jedn. tekst Dz.U. z 2004 r. nr 167, poz. 1758 z późno zm.),wystąpiła do Ministra Spraw [...], o łącznej pow. [...] ha, położonych w miejscowości R., gmina R., woj. [...], będących w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa.
Stosownie do przepisów ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, Minister Spraw Wewnętrznych zwrócił się, do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o zajęcie stanowiska w tej sprawie.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] zgłosił sprzeciw na nabycie przez wnioskodawcę prawa własności przedmiotowych nieruchomości.
Wnioskiem z dnia [...] marca 2013 r. strona wystąpiła do Ministra Rolnictwa Rozwoju Wsi o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdzając w szczególności, że nieruchomości planowane do wykupu w R. stanowią wspólny kompleks gospodarczy a zamiarem wnioskodawcy jest kontynuowanie działalności hodowlanej w tej farmie, oraz wybudowanie biogazowni.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2015r. Nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 i art. 144 k.p.a oraz art. 1 ust. 1 w/w ustawy, po rozpoznaniu wniosku cudzoziemca - spółki [...] S.A. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż ww. nieruchomości nie są objęte planem zagospodarowania przestrzennego. Według danych z ewidencji gruntów ww. działki stanową grunty rolne klasy IVa, IVb, lasy klasy IV, drogi oraz grunty rolne zabudowane.
Przedmiotem działalności spółki są w szczególności chów i hodowla zwierząt, uprawy rolne połączone z chowem zwierząt, uprawy rolne, warzywnictwo, ogrodnictwo. Spółka na wnioskowanych nieruchomościach planuje wybudować biogazownię rolniczą o mocy elektrycznej 1 MW wraz z infrastrukturą techniczną. Obecnie Spółka dzierżawi od Agencji Nieruchomości Rolnych grunty o pow. [...] ha.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym (np. wyrok WSA z 27 października 2008 r. sygn. akt V SA/Wa 1141108, wyrok WSA z 15 kwietnia 2009 r. sygn.' akt V SA/Wa 2939108) ugruntowany jest pogląd, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, działając jako organ współdziałający i oceniając wniosek o udzielenie zezwolenia na nabycie przez cudzoziemca nieruchomości rolnej, jest uprawniony na podstawie art. 7 Kpa do uwzględnienia interesu społecznego poprzez odwołanie się do postanowień ustawy z 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego. Zgodnie zaś z przepisami ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, podstawą ustroju rolnego jest gospodarstwo rodzinne, osobiście prowadzone przez rolnika indywidualnego. W interesie rolnictwa jest zatem, aby sprzedawane grunty były nabywane przez rolników indywidualnych na powiększenie lub tworzenie gospodarstw rodzinnych. Strona postępowania nie spełnia wymogów przewidzianych w ww. ustawie, ponieważ nie jest rolnikiem prowadzącym gospodarstwo rodzinne zamieszkującym w gminie, na terenie której położona jest ww. nieruchomość.
Realizacja ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego następuje m.in. poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, oraz przeciwdziałanie nadmiernej koncentracji nieruchomości rolnych. Mając na uwadze, że na terenie gminy R. jest duże zainteresowanie rolników indywidualnych powiększeniem gospodarstw rodzinnych, w interesie społecznym zasadne jest, aby zgłosić sprzeciw na powyższą transakcję.
W przedmiotowej sprawie w pismach z dnia [...] marca 2013 r. oraz 1 października 2014 r. swoją negatywną opinię wyraziła [...] Izba Rolnicza wskazując w szczególności, że wśród miejscowych rolników istnieje duże zapotrzebowanie na grunty w celu powiększania gospodarstw rodzinnych. Dodatkowo wskazano, że sprzedaż nieruchomości silnemu podmiotowi prawa handlowego nie jest korzystna dla stale, postulowanej poprawy struktury agrarnej gospodarstw rolnych i może negatywnie wpływać na możliwość rozwoju gospodarstw indywidualnych prowadzonych przez rolników indywidualnych. Opinia Izby Rolniczej w sprawach nabywania nieruchomości rolnych przez cudzoziemców - zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym - jest źródłem informacji dotyczących rzeczywistego zainteresowania lokalnych rolników przedmiotowymi gruntami.
Skargę na powyższe postanowienie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie spółka [...] S.A. z siedzibą w P., domagając się uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia, jako naruszającego prawo oraz o zasądzenie od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej Spółki, kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
- naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie obowiązku wszechstronnego zbadania sprawy w celu ustalenia stanu faktycznego umożliwiającego wydanie decyzji merytorycznej.
- naruszenie art. 4 ust. 7 i ust. 10 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, (Dz. U. nr 233, poz. 1382 z 2 listopada 2011r.)
W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że jej zdaniem organ odwoławczy nie rozpatrzył w sposób bezstronny i wyczerpujący całego materiału dowodowego, a nadto nie wziął pod uwagę, iż zgodnie z ustawą z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, wprowadzono przepisy (patrz: art. 4 ust. 7) stanowiące, iż w przypadku dokonania zmiany umowy dzierżawy (zgoda dzierżawcy na wyłączenie 30 % gruntów), dzierżawcy przysługuje uprawnienie do zakupu całości albo części nieruchomości, która pozostała przedmiotem dzierżawy z zastosowaniem prawa pierwszeństwa, o którym mowa wart. 29 ustawy, niezależnie od faktycznego czasu trwania umowy dzierżawy.
Spółka przedmiotowego wyłączenia dokonała w 2012r. Obecnie pozostało w jej dzierżawie [...] ha, z czego przedmiotem wniosku jest wykup fermy trzody o obszarze [...] ha. czyli zaledwie 5% dzierżawionego obszaru.
Strona skarżąca szeroko opisała od jak dawna dzierżawi w/w nieruchomości, jakich dokonała w tym czasie nakładów. Podkreśliła, że jest cenionym i nagradzanym producentem trzody chlewnej. A jej wniosek zmierza do wybudowania biogazowni, która uważana jest za wzorcową technologię w zakresie odnawialnych źródeł energii. Podkreślono także, że będąca przedmiotem wniosku nieruchomość- farma nie może zostać wykorzystana na powiększenie areału upraw gospodarstw rodzinnych, a jej prowadzenie przekracza możliwości techniczno-finansowe przeciętnego rolnika.
Zarzucając naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. skarżąca wskazała, iż organ zaniechał przeprowadzenia niezbędnych dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy oraz przedstawienia dowodów potwierdzających, iż zamierzona forma zagospodarowania nieruchomości miałaby być sprzeczna z interesem rolnictwa, wskazując jedynie, że rolnik indywidualny jest podmiotem uprzywilejowanym przy prowadzeniu działalności rolniczej.
Wskazano, że podstawową działalnością spółki jest chów trzody chlewnej. Hodowla ta, stanowi zamknięty cykl produkcyjny oparty o system trójetapowy. Każdy etap produkcji realizowany jest w innym typie ferm zlokalizowanych w pewnym oddaleniu od siebie. Taka organizacja produkcji wspomagana konsekwentnym reżimem sanitarnym zapobiega rozprzestrzenianiu się chorób w stadzie, co odzwierciedla się w lepszej wydajności. Jakiekolwiek zakłócenie cyklu produkcyjnego w jednej fermie, natychmiast skutkuje rozregulowaniem w innej fermie. Poza produkcją zwierzęcą pozostałymi istotnymi elementami produkcji rolnej jest też uprawa pól, produkcja paszy, energii z biomasy, produkcji wyposażenia budynków inwentarskich. Podstawowym warunkiem stabilności produkcji oraz ciągłości i celowości prowadzenia działalności gospodarczej jest zatem prawo własności. Stąd też jej wniosek o nabycie fermy R. z jej niezbędnym zapleczem.
Zarzucono także, że słuszny interes strony (art. 7 kpa) został zlekceważony w płaszczyźnie utrzymania potencjału, pozycji rynkowej spółki na rynku trzody chlewnej. Jej pogłowie jest najniższe w Polsce od ponad 20 lat, a [...] jest tym producentem rolnym, który od ponad 20 lat przez swoją działalność stara się je podtrzymać, co ma znaczenie dla bilansu trzody chlewnej w Polsce, bilansu handlu zagranicznego Polski i w wielu innych aspektach, co jest przemilczane, chociaż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi deklaruje wsparcie dla tego sektora właśnie z powodu niskiego pogłowia i ma pełną świadomość wpływu produkcji trzody chlewnej przez [...] na bilansowanie jej pogłowia w Polsce.
Wskazano, że podobnymi przesłankami kierowali się, gdy kilka lat temu wnioskowali o zezwolenie na nabycie fermy [...], fermy macior w [...] w woj. [...] oraz nabycie fermy tuczu w [...] w woj. [...]. Pierwszą fermę nabyli już w 1999 r. - Ferma [...], kolejną wspomnianą Fermę [...] w 2010r., a w 2014 r. Fermę [...] - pierwszą w woj. [...]. Prócz tych przytoczonych uzyskaliśmy przychylność Ministra Rolnictwa jeszcze, co do zakupy Fermy [...] - 2013 r. i ostatnio Fermy [...] - 2015 r.
Zwrócono uwagę, że składając wniosek wskazano nie na łączną wielkość powierzchni wnioskowanych działek, lecz na fakt, że występując z wnioskiem patrzyliśmy na zakup nieruchomości kompleksowo. W celu uniknięcia występowania chorób zakaźnych na fermie oraz zminimalizowania dyskomfortu życia mieszkańców R.z uwagi na obecność w pobliżu obiektów hodowlanych, celowym jest zachowanie strefy ochronnej oddzielającej chlewnie od zabudowy mieszkaniowej szlaków komunikacyjnych. Stąd wniosek o sprzedaż działek obejmuje nie tylko zabudowę fermy wraz z przynależną infrastrukturą typu: magazyny, wewnętrzne place, myjnie, drogi zakładowe, instalacje wodno-kanalizacyjne w tym zbiorniki na gnojowicę, instalacje energetyczne itp., ale też bezpośrednio przylegające do zabudowań działki rolne stanowiące niezbędny kołnierz ochronny dla prowadzonej hodowli trzody chlewnej. Im ferma będzie bardziej odizolowana od zabudowań ludzkich, innych ferm i dróg przejazdowych tym ryzyko sanitarne będzie mniejsze. Ponadto, największa obszarowo działka rolna o nr [...] o pow. [...] ha, będąca częściowo zabudowana dwukomorowym zbiornikiem na gnojowicę, z uwagi na niekorzystne ukształtowanie terenu oraz wysoki stan wód gruntowych, nie jest rolniczo wykorzystywana. Dodatkowo działka "poprzetykana" jest siecią trakcji elektrycznych i licznych wystających ponad poziom studzienek kanalizacyjnych, co dodatkowo utrudnia prowadzenie produkcji roślinnej. Dla rolnika jest bezużyteczna, lecz dla fermy hodowlanej stanowi barierę ochronną.
Skarżąca wskazała, że nie zgadza się z argumentacją [...] Izby Rolniczej, sugerującą, że "sprzedaż nieruchomości silnemu podmiotowi prawa handlowego nie jest korzystna dla stale postulowanej poprawy agrarnej gospodarstw rolnych i może negatywnie wpływać na możliwość rozwoju gospodarstw indywidualnych prowadzonych przez rolników indywidualnych", bowiem sprzedaż zabudowanej nieruchomości rolnej wraz z obszarami o niekorzystnych warunkach do prowadzenia produkcji roślinnej, w żaden sposób nie wpłynie negatywnie na strukturę agrarna rodzinnych gospodarstw rolnych.
Zaznaczono, iż Minister nie wyjaśnił, z jakich przyczyn w niniejszej sprawie koncentracja nieruchomości rolnych mogłaby mieć nadmierny charakter, skoro aktualnie i tak nieruchomość o znacznie większym rozmiarze niż planowany do nabycia jest przez skarżącą użytkowana.
Minister Rolnictwa i Rozwoju wsi w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skarga nie jest zasadna.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców zgodnie z którym, nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wymaga zezwolenia. Zezwolenie jest wydawane, w drodze decyzji administracyjnej, przez ministra właściwego do sprawa wewnętrznych, jeżeli sprzeciwu nie wniesie Minister Obrony Narodowej, a w przypadku nieruchomości rolnych, jeżeli sprzeciwu również nie wniesie minister właściwy do spraw rozwoju wsi. Sprzeciw ten jest wyrażany w drodze postanowienia w terminie 14 dni od dnia doręczenia wystąpienia ministra do spraw wewnętrznych. W szczególnie uzasadnionych przypadkach minister właściwy do spraw wewnętrznych, na wniosek organu któremu przysługuje sprzeciw, przedłuża termin na jego wniesienie do 2 miesięcy od dnia doręczenia wystąpienia Ministra właściwego do spraw wewnętrznych.
Podkreślenia wymaga, że w świetle art. 1 ust. 4 ustawy nabyciem nieruchomości w rozumieniu tej ustawy jest nabycie prawa własności nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego na podstawie każdego zdarzenia prawnego. Przy czym pojęcie "zdarzenie prawne" jest szerokie i obejmuje również czynność prawną nabycia nieruchomości w drodze umowy kupna - sprzedaży.
Wprawdzie cudzoziemiec, w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, może nabyć w Polsce nieruchomość, w tym nieruchomość rolną, jednakże nie na zasadzie równouprawnienia z obywatelami polskimi, lecz pod warunkiem spełnienia wymogów ww. ustawy, od których spełnienia ustawodawca uzależnia dopuszczalność nabywania nieruchomości przez cudzoziemców.
Okolicznością bezsporną w przedmiotowej sprawie jest to, że wniosek o wydanie zezwolenia na nabycie przez cudzoziemca nieruchomości, dotyczy nieruchomości rolnej, przy czym o rolniczym charakterze gruntu przesądza jego rolnicze przeznaczenie, a nie sposób jego aktualnego wykorzystania. Rolny charakter nieruchomości objętej wnioskiem upoważnia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy do wypowiedzenia się, czy z punktu widzenia kierowanego przez niego działu administracji, istnieją podstawy do wniesienia sprzeciwu na nabycie nieruchomości przez cudzoziemca.
Postanowienia art. 1 pkt 1 i ust. 1a ustawy nie zawierają przesłanek uzasadniających wniesienie sprzeciwu przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi. Minister, załatwiając sprawę, kieruje się ogólną dyrektywą wynikającą z art 7 k.p.a., a zatem powinien uwzględniać interes ogólny i słuszny interes obywatela.
W orzecznictwie przyjmuje się, na co wskazał organ w zaskarżonym postanowieniu, że przepisy ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców nie zakreślają merytorycznego zakresu oceny Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, ale dotyczyć ona powinna tych aspektów sprawy, które wiążą się z zadaniami organu orzekającego, czyli w tym konkretnym wypadku szeroko pojętymi zagadnieniami z zakresu kształtowania ustroju rolnego państwa. Taki zakres badania wniosku przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi wyznacza art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 743, ze zrn.), zgodnie z którym dział rozwój wsi obejmuje m.in. sprawy kształtowania ustroju rolnego państwa oraz ochrony gruntów przeznaczonych na cele rolne (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 674/08, Lex nr 459300).
Ponadto, jak stanowi art. 1a ust. 6 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, nabycie nieruchomości rolnych przez cudzoziemców następuje dodatkowo, z zachowaniem przepisów ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. Nr 64, poz. 592). Zatem przesłanki wynikające z tej ustawy mogą być uwzględnione jako podstawa wydania sprzeciwu przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi. Stosownie do przepisu art. 2 pkt 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego ilekroć w ustawie jest mowa o nieruchomości rolnej, należy przez to rozumieć nieruchomość rolną w rozumieniu Kodeksu cywilnego, z wyłączeniem nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele inne niż rolne.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi orzekając w sprawie, jak już wyżej wskazano, kieruje się ogólną dyrektywa wynikającą z art. 7 k.p.a., zatem powinien uwzględnić interes ogólny i słuszny interes obywatela. Badając w sprawie interes ogólny, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zobowiązany jest dokonać oceny wniosku, uwzględniając treść art. 23 ust. 1 ustawy o działach administracji rządowej, w aspekcie szeroko pojętych zagadnień z zakresu kształtowania ustroju rolnego państwa. Z kolei zasady kształtowania ustroju rolnego, zgodnie z art. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, nakazują uwzględnić poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, przeciwdziałanie nadmiernej koncentracji nieruchomości rolnych oraz zapewnienie prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwach rolnych przez osoby o odpowiednich kwalifikacjach. Jest też bezsporne, iż z art. 23 Konstytucji RP wynika, iż podstawą ustroju rolnego państwa jest gospodarstwo rodzinne.
Przepis art. 1a ust. 1 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców określa przesłanki do udzielenia zezwolenia na nabycie nieruchomości przez cudzoziemców, a orzekanie w tym przedmiocie należy - zgodne z art. 1 ust. 1 ustawy - do ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Przepisy ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców nie regulują zakresu merytorycznej oceny wniosku cudzoziemca o nabycie nieruchomości rolnej położonej w Polsce przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który jako organ współdziałający, powinien przestrzegać zakresu własnych zadań, wynikającego z powołanych przepisów ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego oraz ustawy o działach administracji rządowej. Dlatego też do skutecznego zgłoszenia sprzeciwu przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na nabycie nieruchomości rolnej przez cudzoziemca nie jest wymagane wykazanie, że cudzoziemiec nie spełnia przesłanek przewidzianych w art. 1a ust. 1 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Przyjęcie przeciwnego poglądu oznaczałoby nie tylko pominięcie przepisów rozróżniających rzeczową właściwość organów, ale również uznanie, że postanowienie wydane w postanowieniu wpadkowym na podstawie art. 106 kpa, może zastąpić rozstrzygnięcie kończące postępowanie główne. Zbędnym byłoby wówczas wydawanie decyzji przez Ministra Spraw Wewnętrznych, stąd takie wnioskowanie nie może być przyjęte. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozstrzygając sprawę kieruje się ogólną dyrektywą wynikającą z art. 7 kpa, zatem powinien uwzględniać interes społeczny i słuszny interes obywatela. Rozstrzygnięcie to nie może być jednak dowolne, a ocena czy sprzeciw Ministra by nie naruszył art. 7 kpa wymaga w tym konkretnym wypadku zdefiniowania pojęcia interesu społecznego. Winno to, zdaniem Sądu, odbyć się z uwzględnieniem treści art. 23 ustawy o działach administracji rządowej. Z kolei zasady kształtowania ustroju rolnego, zgodnie z art. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, uwzględniają konieczność poprawy struktury obszarowej gospodarstw rolnych, przeciwdziałania nadmiernej koncentracji nieruchomości rolnych oraz zapewniają prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwach rolnych przez osoby o odpowiednich kwalifikacjach. Jest też bezsporne, iż z art. 23 Konstytucji RP wynika, iż podstawą ustroju rolnego państwa jest gospodarstwo rodzinne. Z kolei zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego za gospodarstwo rodzinne uważa się gospodarstwo rolne prowadzone przez rolnika indywidualnego, w którym łączna powierzchnia użytków rolnych nie przekracza 300 ha, a art. 6 ust. 1 tej ustawy wskazuje, iż za rolnika indywidualnego uważa się osobę fizyczną, będącą właścicielem lub dzierżawcą nieruchomości rolnych o łącznej powierzchni użytków rolnych nieprzekraczającej 300 ha, prowadzącą osobiście gospodarstwo rolne, posiadającą kwalifikację rolnicze, zamieszkałą w gminie, na obszarze której położona jest jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład tego gospodarstwa.
Wbrew twierdzeniom Spółki istnieją zatem podstawy do podmiotowego rozróżnienia nabywców nieruchomości rolnych i uznania gospodarstwa rodzinnego za najbardziej pożądany przez ustawodawcę model działalności rolniczej.
Mając na uwadze tak zdefiniowany interes społeczny, jak również okoliczność, iż z akt administracyjnych niniejszej sprawy nie wynika, by można było uznać, że zostały spełnione pozytywne przesłanki z art. 6 ust. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, stwierdzić należy, że organ nie naruszył granic uznania administracyjnego zgłaszając sprzeciw na nabycie przedmiotowych nieruchomości, i prawidłowo - wbrew twierdzeniom skarżącej - zastosował art. kpa 7.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi działając jako organ współdziałający zgodnie z art. 1 ust. 1 i 1a ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców i oceniając wniosek o udzielenie zezwolenia na nabycie przez cudzoziemca nieruchomości rolnej jest uprawniony, na podstawie art. 7 k.p.a. do uwzględnienia interesu społecznego poprzez odwołanie się do postanowień ustawy z 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego. W okolicznościach przedmiotowej sprawy zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, iż za zgłoszeniem sprzeciwu przemawiają interesy rolnictwa. Nie można zatem podzielić stanowiska spółki, że nabycie przedmiotowej nieruchomości rolnej jest niezbędne jej do korzystania. Nieruchomość ta jest w posiadaniu skarżącej przed dłuższy czas na podstawie umowy dzierżawy. W tym okresie poczyniła ona szereg nakładów, pomimo tego, że dzierżawiła sporne nieruchomości. Forma dzierżawy nie stanowiła zatem utrudnienia w dotychczasowej działalności i realizacji celów. Spółka czyniła nakłady na części nieruchomości rolnej mając ją w dzierżawie. Skoro w trakcie trwania dzierżawy dzierżawiąca spółka poniosła nakłady inwestycyjne obejmujące inwestycje na fermie może to być obecnie argument przemawiający za sprzedażą jej nieruchomości rolnej, skoro nieruchomość ta może być w jej posiadaniu poprzez przedłużenie umowy dzierżawy.
Zarzut skargi, że rozstrzygnięcie zostało oparte wyłącznie na ustawie z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego, której przepisy nie mają zastosowania do sprzedaży nieruchomości rolnej w przypadku, gdy sprzedającym jest Agencja Nieruchomości Rolnych, o tyle nie jest zasadny, że przepisy ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, jak również art. 4 ust. 10, w zw. z art. 4 ust. 7 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 233, poz. 1382) znajdą zastosowanie dopiero gdy skarżąca jako cudzoziemiec uzyska zezwolenie na nabycie nieruchomości rolnej. Przepisy tych ustaw znajdą zastosowanie przy ustalaniu warunków samej umowy sprzedaży nieruchomości, a kwestia zezwolenia na nabycie nieruchomości w oparciu o przepisy ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców jest odrębnym zagadnieniem.
Sąd nie podzielił również zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów procesowych, w tym zasad ogólnych postępowania administracyjnego (art. 7, 8, 77 §1, 107 § 3 k.p.a.), które mogłoby mieć wpływ na wynik postępowania. Wbrew twierdzeniom skargi, organ prawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie i dokonał jego prawidłowej oceny uznając, że interes rolnictwa w okolicznościach przedmiotowej sprawy upoważnia do zgłoszenia sprzeciwu na nabycie przez skarżąca wskazanej we wniosku nieruchomości rolnej.
Uznając, że zarzuty skargi nie są uzasadnione, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło