IV SA/Wa 151/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Monika Stępkowska-Bigiej po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. G. na postawienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. B. G. wniósł skargę na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2012 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. W skardze tej zawarł również wniosek o przyznanie mu prawa pomocy. We wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF z dnia 8 lutego 2013 r. skarżący podał, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wskazał, że utrzymuje się z pracy na gospodarstwie rolnym o pow. 2,5 ha. Skarżący podał, ze cierpi na choroby cywilizacyjne ("nadciśnienie tętnicze, kręgosłup i chorobę poważną jelita grubego"). Podał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną i trzema synami (dwóch z nich jest pełnoletnich, trzeci ma 9 lat i jest – jak wskazał skarżący – synem adoptowanym). Skarżący poza gospodarstwem rolnym o pow. 2,5ha posiada dom o pow., 80 m2. W rubryce dochody wpisał , że uzyskuje wynagrodzenie za pracę w wysokości ok. 2200 zł. Pismem Sądu z dnia 15 lutego 2013 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie: a) wyciągów z posiadanych przez niego i członków jego rodziny rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, b) zaświadczenia z zakładu pracy potwierdzającego wysokość otrzymywanego dochodu, c) zaświadczenia z właściwego urzędu gminy o wysokości dochodów uzyskiwanych z nieruchomości rolnej, d) oświadczenia, czy starał się o dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych, ewentualnie o inne formy pomocy z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jeżeli tak, to należy wskazać, czy je otrzymał i w jakiej wysokości oraz nadesłać kopię decyzji właściwego organu administracji o przyznaniu dopłaty bezpośredniej lub innej formy pomocy, e) oświadczenia w sprawie wysokości opłat ponoszonych na utrzymanie konieczne (w tym utrzymanie mieszkania) przeciętnie w miesiącu, f) oświadczenia czy pełnoletni synowie P. i M. uczą się, pracują, czy też są osobami bezrobotnymi – należy udokumentować ich sytuację w tym zakresie (np. poprzez nadesłanie stosownych zaświadczeń z uczelni, zakładu pracy lub urzędu pracy), g) oświadczenia, czy małoletni G. C. jest adoptowanym synem wnioskodawcy (co wynika z treści formularza PPF – rubryka nr 6), czy też rodzina wnioskodawcy pełni w stosunku do G. C. funkcje rodziny zastępczej (co wynika z treści postanowienia z dnia 21 stycznia 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 2754/12, dołączonego do wniosku o przyznanie prawa pomocy). W tym ostatnim przypadku należy wskazać wysokość otrzymywanego z tego tytułu wynagrodzenia lub zwrotu kosztów utrzymania dziecka. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał pismo z dnia 7 marca 2013 r., w którym oświadczył m.in., że w stosunku do G. C. skarżący i jego żona pełnią funkcję rodziny zastępczej i z tego tytułu otrzymują świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w wysokości 1000 zł. Ponadto skarżący wymienił następujące wydatki miesięczne: energia elektryczna – 150 zł, woda – 30 zł, butle gaz – 110 zł, opał 500 zł, bezp. budynków – 50 zł, telefon i Internet – 100 zł, wywóz śmieci – 20 zł, wywóz nieczystości – 120 zł, ubezp. żony KRUS – 125 zł, leki – 180 zł, koszt dojazdu na zabiegi rehabilitacyjne – 100 zł oraz "koszt dojazdu do pracy 2X57 km P. – G. własnym sam. + koszty wyżywienia". Do pisma dołączył; - zaświadczenie z zakładu pracy, z którego wynika, ze P. G. otrzymuje wynagrodzenie 1604,53 zł netto (zatrudniony od 1 września 2011 r.), - zaświadczenie z zakładu pracy, z którego wynika, że B. G. otrzymał w styczniu 2013 r. wynagrodzenie miesięczne netto w wysokości 1672,67 zł, - kopię umowy o pracę M. G., z którego wynika, że jest on zatrudniony na czas określony od dnia 20 grudnia 2012 r. do dnia 30 czerwca 2013 r., wynagrodzenie zasadnie ze wynosi 1300 zł brutto, będzie również otrzymywał wynagrodzenie dodatkowe (w zależności od charakteru i specyfiki wykonywanej pracy zgodnie z regulaminem wynagradzania obowiązującym u pracodawcy), - wyciąg z rachunku bankowego B. G. z okresu od 1 stycznia 2013 r. do 21 lutego 2013 r. - decyzję Starosty M. z dnia [...] marca 2012 r. o przyznaniu świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej – w wysokości 100 zł miesięcznie, - zaświadczenie z urzędu gminy, z którego wynika, że dochód z gospodarstwa rolnego za 2011 r. wynosi 6 626,50 zł, - decyzję Kierownika M. Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa a dnia [...] listopada 2011 r. o przyznaniu płatności za rok 2011 w wysokości 2833,62 zł. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono, co następuje: Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie referendarza sądowego wnioskodawca nie wykazał, aby w jego sytuacji uzasadnione było przerzucenie ciężaru kosztów postępowania na Państwo. Przede wszystkim należy stwierdzić, że skarżący oraz jego syn P. G. otrzymują wynagrodzenie za pracę w wysokości po ok. 1600 zł netto (a więc łącznie ok. 3200 zł netto), zaś syn M. G. otrzymuje wynagrodzenie co najmniej 1300 zł brutto (z kopii umowy o pracę wynika, że będzie otrzymywał wynagrodzenie zasadnicze w podanej wyżej kwocie oraz wynagrodzenie dodatkowe, zgodnie z regulaminem wynagradzania w zależności od charakteru o specyfiki pracy). Ponadto skarżący posiada gospodarstwo rolne o dochodowości ok. 6626 zł rocznie (tj. ok. 552 zł miesięcznie) oraz otrzymuje płatności z ARiMR (za rok 2011 w wysokości 2833,62 zł). Skarżący i jego żona z tytułu pełnienia funkcji rodziny zastępczej w stosunku do G. C. otrzymują świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w wysokości 1000 zł. Według oświadczenia skarżącego wydatki - poza wydatkami na wyżywienie - wynoszą miesięcznie ok. 1485 zł (utrzymanie domu, leki, składka KRUS itp.) Z dokumentów przedstawionych przez skarżącego nie wynika, aby miał jakieś trudności finansowe, zalegał z opłatami itp. W ocenie referendarza sądowego opisana wyżej sytuacja majątkowa i rodzinna wnioskodawcy nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Uzyskiwane przez skarżącego i jego dwóch synów dochody (z tytułu umowy o pracę, dochody z gospodarstwa rolnego) pozwalają na takie zaplanowanie budżetu domowego, aby wygospodarować środki na poniesienie związanych ze sprawą kosztów sądowych. Na obecnym etapie są to koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru oraz wpis od skargi w wysokości 200 zł. Na kolejnych etapach postępowania sądowego koszty te mogą obejmować opłatę kancelaryjną za sporządzenie i wydanie wyroku wraz z uzasadnieniem, wpis od skargi kasacyjnej wysokości 100 zł. Te obowiązki mają charakter potencjalny, a więc nie muszą w ogóle powstać. Podsumowując, należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał żadnych nadzwyczajnych okoliczności wskazujących na konieczność ponoszenia dodatkowych kosztów i świadczących o jego trudnej sytuacji materialnej, uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Jeszcze raz należy podkreślić, że prawo pomocy jest instytucją stosowaną w wyjątkowych sytuacjach, gdy strona wykaże, że zdobycie przez nią środków na pokrycie kosztów postępowania jest w jej przypadku nie do zrealizowania. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji postanowienia.