IV SA/Wa 1512/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Karolina Kisielewicz – Malec po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków A. K. i A. H. o przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. i A. H. na uchwałę Rady Miasta [...] W. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: - odmówić skarżącym zwolnienia od kosztów sądowych. A. K. i A. H. w dniu 12 listopada 2014 r., w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1512/14 złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnioski o przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych. W formularzach PPF wnioskodawcy podali, że wspólnie z dwójką dzieci prowadzą gospodarstwo domowe i utrzymują się z dochodów w wysokości 2378 zł.. brutto miesięcznie. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, jego żona jest zatrudniona na podstawie umowy o dzieło, natomiast młodsza córka – na podstawie umowy o pracę. Skarżący są współwłaścicielami działki zabudowanej domem mieszkalnym oraz innych nieruchomości (oznaczonych we wnioskach jako działki ew. [...],[...] i [...]), zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych nie posiadają. W związku z tym, że oświadczenia stron okazały się niewystarczające do ustalenia ich rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych, skarżący – zarządzeniem referendarza sądowego z 17 listopada 2014 r. – zostali wezwani do nadesłania, w terminie 14 dni: 1) aktualnego dokumentu ujawniającego dochody uzyskiwane przez skarżących (z działalności gospodarczej oraz z umowy o dzieło) oraz M. H. z tytułu umowy o pracę (umowa o pracę/o dzieło, zaświadczenie pracodawcy o wysokości dochodów o wysokości dochodu, kopia decyzji o przyznaniu renty), 2) szczegółowej informacji dotyczącej dochodów uzyskiwanych z działalności gospodarczej w okresie ostatnich trzech miesięcy, 3) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżących oraz osoby pozostające z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne – z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, 4) dokumentów (rachunki, faktury, dowody wpłaty itp.) wskazujących i potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie stałych wydatków związanych z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych rodziny skarżących (wyżywienie, leczenie, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę i inne wydatki ponoszone w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych), 5) dokumentów potwierdzających ewentualne ich obciążenia finansowe (zaciągnięte kredyty, pożyczki, ich wysokość, wysokość spłacanych rat), 6) dokumentów potwierdzających wysokość środków przeznaczonych w okresie ostatnich trzech miesięcy na leczenie, 7) zaświadczenia właściwego organu o posiadaniu przez J. H. statusu osoby bezrobotnej i niepobieraniu zasiłku dla bezrobotnych, 8) decyzji właściwego organu podatkowego ustalającej wymiar podatku od nieruchomości na rok 2014 r., 9) zaświadczenia, czy skarżący są beneficjentami Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i czy korzystają ze środków finansowych wypłacanych w ramach programów pomocowych realizowanych przez ARiMR, 10) oświadczenia, czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym korzystają z pomocy społecznej lub ubiegają się o taką pomoc; w przypadku korzystania z pomocy społecznej – do przedłożenia dokumentów potwierdzających charakter oraz wysokość przyznanych świadczeń, 11) oświadczenia wyjaśniającego wszelkie okoliczności przemawiające za tym, że skarżący nie są obecnie w stanie wygospodarować środków niezbędnych do pokrycia kosztów niniejszego postępowania (wpisu od skargi kasacyjnej) w świetle tego, że referendarzowi jest wiadome z urzędu, że w niniejszej sprawie reprezentowani są przez pełnomocnika z wyboru, a w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 2613/13 opłacili koszty sądowe (wpis od skargi w wysokości 300 zł.). Skarżący nie udzielili odpowiedzi na to wezwanie. Stwierdzono, co następuje: Zdaniem referendarza sądowego, w niniejszej sprawie nie było możliwe dokonanie oceny sytuacji majątkowej strony skarżącej, ponieważ skarżący nie przedstawili dokumentów i materiałów źródłowych obrazujących ich dochody i ponoszone wydatki. W związku z tym trzeba przyjąć, że nie wykazali oni, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). W orzecznictwie sądowym przyjęto, że "wykazanie" oznacza rzetelne udokumentowanie, że podstawy przyznania prawa pomocy rzeczywiście zachodzą (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2007 r., sygn. akt I FZ 511/07). Podkreśla się, ze strona ma przekonać referendarza (Sąd), że znajduje się w sytuacji uzasadniającej uwzględnienie jej wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt II FZ 721/10). Niewystraczające do przyznania prawa pomocy jest samo tylko oświadczenie wnioskodawcy, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania. Innymi słowy, to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek należytego przedstawienia swojej sytuacji materialnej, a zatem posiadanego majątku, uzyskiwanych dochodów oraz wydatków. W sytuacji, gdy przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności faktyczne są niewiarygodne lub niekompletne, wspomniany wyżej obowiązek nie jest wypełniony. To z kolei powoduje, że referendarz (sąd) nie może ocenić sytuacji materialnej wnioskodawcy i musi odmówić przyznania prawa pomocy. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zatem osoba chcąca skorzystać z prawa pomocy powinna liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej oraz członków jej rodziny, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności. Norma z art. 255 p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów i wyjaśniania wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Niewywiązanie się z tego obowiązku ma wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Innymi słowy, niezłożenie wymienionych w art. 255 p.p.s.a. oświadczeń i dokumentów stanowi niewypełnienie ciążącego na wnioskodawcy obowiązku współdziałania z sądem, jest podstawą do odmowy przyznania prawa pomocy. Skarżący, uchylając się od przedstawienia określonych dokumentów i oświadczeń na wezwanie sądu administracyjnego, powinni liczyć się z tym, że referendarz (sąd) nie będzie dysponował materiałem dowodowym wystarczającym do uwzględnienia ich wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sąd (referendarz) nie jest przy tym zobligowany do prowadzenia z urzędu jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy pełna ocena stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, z uwagi na postawę wnioskodawcy, nie jest możliwa. Reasumując, o odmowie przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie decyduje brak wymaganej przez prawo współpracy skarżących w wyjaśnieniu ich sytuacji majątkowej. Skarżący nie nadsyłając żądanych dokumentów, a także nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości, uniemożliwili referendarzowi sądowemu ustalenie, jakie są ich realne możliwości finansowe. Z uwagi na powyższe, nie można ocenić, czy w sprawie zaistniały przesłanki przyznania stronie prawa pomocy określone art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania tego prawa. Na koniec trzeba podkreślić, że prawo pomocy nie może zostać przyznane jeżeli nie ma pewności, że strona wnioskująca o tę pomoc nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub pełnych (prawo pomocy w zakresie częściowym) kosztów postępowania. Finansowanie prawa pomocy ze środków publicznych powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić jakichkolwiek wątpliwości, a jeżeli takie wystąpią, nie mogą być interpretowane na korzyść osoby wnioskującej i podlegają wyjaśnieniu w trybie art. 255 wskazanej ustawy. Powołany przepis uprawnia referendarza (Sąd) rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy do domagania się od wnioskodawcy informacji innych niż te, które ujawnił we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z przedstawionych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.