IV SA/Wa 1512/18
WyrokWSA w Warszawie2018-11-08
Skład orzekający: Wanda Zielińska-Baran, Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Aleksandra Westra
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ ewidencyjny może dokonać zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków w celu ustalenia przebiegu granic działek, jeśli strony postępowania mają rozbieżne zdania co do ich położenia, a dostępne dokumenty źródłowe nie pozwalają na jednoznaczne rozstrzygnięcie?Ratio decidendi
Organ ewidencyjny nie jest uprawniony do rozstrzygania sporów o granice działek. Jego rolą jest jedynie weryfikacja, czy na podstawie dostępnych dokumentów możliwe jest dokonanie zmian wpisów w ewidencji. Jeśli aktualizacja operatu wymaga dodatkowych ustaleń lub dowodów, a strony mają rozbieżne stanowiska, organ powinien odmówić wprowadzenia zmian, wskazując na konieczność uruchomienia postępowania rozgraniczeniowego przed sądem powszechnym, który jest właściwy do rozstrzygania sporów własnościowych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, która utrzymała w mocy decyzję Starosty odmawiającą wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków w zakresie przebiegu granic między kilkoma działkami. Skarżący zarzucali organom naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, twierdząc, że wpisy w ewidencji są niezgodne z rzeczywistym stanem prawnym. Organy obu instancji uznały, że dostępne dokumenty nie pozwalają na jednoznaczne ustalenie przebiegu granic, a spór ten powinien być rozstrzygnięty w postępowaniu rozgraniczeniowym.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), sędzia del. SO Aleksandra Westra, Protokolant ref. staż. Sebastian Niedbalski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2018 r. sprawy ze skargi K. Z., Z. Z., T. Z. i E. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z [...] marca 2018 r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (zwany dalej MWINGiK), po rozpatrzeniu odwołań E. B., T. Z. oraz Z. i K. małż. Z. od decyzji Starosty [...] (zwanego dalej Starostą) z [...] stycznia 2018 r. nr [...], odmawiającej wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków obręb [...], gm. [...], w zakresie dziełek ewidencyjnych nr [...],[...] i [...] a działką nr [...], polegającej na zmianie przebiegu granic - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Stan niniejszej sprawy przedstawia się następująco. Starosta [...], działając na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 7d, art. 22 ust. 1, art. 24, art. 30 i art. 39 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. 2016 poz. 1629 ze zm.) oraz § 2 pkt 1 i § 19 pkt 1 w zw. z § 83 i § 84 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2015 poz. 542 ze zm.), decyzją z [...] stycznia 2018 r. nr [...] odmówił wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] gm. [...], dotyczących zmiany przebiegu granicy między działkami ew. o numerach: [...],[...] i [...], a działką nr [...]. W uzasadnieniu swej decyzji Starosta wyjaśnił, że rozpatrywał sprawę na skutek uchylenia w całości przez MWINGiK decyzją z [...] listopada 2017 r. nr [...] decyzji Starosty z [...] września 2017 r. nr [...], w której odmówiono wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], gm. [...], dotyczących zmiany przebiegu granicy między działką nr ew. [...], a działką nr ew. [...] i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia Organowi I. instancji. Starosta powołał się na stanowisko Organu odwoławczego, który wskazał, że utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, jest zadaniem starostów oraz zarzucił, że w przedmiotowej sprawie dotyczącej przebiegu granicy postępowanie zostało przeprowadzone z pominięciem właściciela nieruchomości drogowej. Starosta podkreślił, że skierował zawiadomienie o wszczęciu postępowania do wszystkich stron oraz powiadomił o możliwości tak zapoznania się z materiałem dowodowym jak i składania pisemnych wniosków odnośnie toczącego się postępowania. W dniu zaś [...] stycznia 2018 r. T. Z. złożył pismo, w którym przede wszystkim zgłosił brak zajęcia stanowiska przez Starostę w sprawie granicy z byłą działką nr [...] na pograniczu wsi [...] i [...], przylegającą bezpośrednio do działki nr [...] i nr [...]. Na to Starosta [...] wyjaśnił, że dokonano sprawdzenia granic między działką nr [...] a działkami nr [...] i [...], położonymi w obrębie [...] gm. [...], a granica wykazana w operacie ewidencji gruntów jest zgodna z dokumentami znajdującymi się w Powiatowym Zasobie Geodezji i Kartografii. W ocenie Starosty, żądanie T. Z. miało zatem charakter wniosku o rozgraniczenie nieruchomości. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, po rozpatrzeniu odwołań E. B., T. Z. oraz Z. i K. małż. Z. od tej decyzji Starosty [...] z [...] stycznia 2018 r., decyzją z [...] marca 2018 r. nr [...] utrzymał ją w mocy. U uzasadnieniu wskazał, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte z urzędu w trybie art. 24 ust. 2a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, w związku z interwencją o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków. Organ II. instancji podkreślił, że w zw. z rozbieżnością dokumentów przedstawionych w sprawie odnośnie przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [...],[...],[...] a nr [...], Starosta [...], zgodnie z zaleceniami, zlecił wykonanie opracowania dotyczącego wyznaczenia punktów granicznych działki nr [...]. Geodeta uprawniony – T. W. zgłosił w PODGiK w [...] tę pracę geodezyjną pod nr [...], zaś operat pomiarowy z wykonania pracy objętej tym zgłoszeniem, przyjęty został [...] maja 2017 r. i zaewidencjonowany za nr [...]. Organ wskazał również, że prawidłowo zawiadomione o czynnościach ustalenia przebiegu granic ewidencyjnych działki nr [...] z przyległymi działkami nr [...],[...],[...] i [...], na gruncie stawiły się wszystkie strony, lecz udział w czynnościach wyznaczenia punktów granicznych wyraziła tylko współwłaścicielka działki nr [...] – E. Z., która podpisała protokół sporządzony na gruncie bez zastrzeżeń. Pozostali uczestnicy postępowania nie zgodzili się na okazaną na gruncie granicę oraz mieli rozbieżne zdania co do położenia punktów granicznych miedzy działką nr [...] a nr [...]. Wykonany pomiar kontrolny wykazał, że granica pomiędzy działkami objętymi postępowaniem, wykazana w operacie ewidencji gruntów i budynków, jest zgodna z dokumentami źródłowymi, tj. operatem założenia ewidencji gruntów z [...] r. Pomiar granic działek wykonano wówczas metodą fotogrametryczną i opracowano zarys pomiarowy w skali 1:5000. Według opisu tam zawartego szerokość drogi działki nr [...] wynosi 18,00 m. Podczas podziału działki nr [...] na działki nr [...] i [...] geodeta opracował dokumenty/szkice oraz wyrys z mapy ewidencyjnej, zaznaczając szerokość drogi działki nr [...] jako 16,00 m. Jak wynika z pisma z [...] grudnia 2015 r., znajdującego się w aktach sprawy, geodeta, który wykonywał podział działki nr [...], przyjął do podziału granice działki podlegającej podziałowi z działką nr [...], tj. z drogą według stanu istniejącego na gruncie. Ponadto – jak podał Organ - wykonane kolejne opracowanie czyli operat pomiarowy podziału działki nr [...] zawiera dokumenty wskazujące na to, że szerokość drogi działki nr [...] wynosi 18,00 m i również została przyjęta wzdłuż istniejącego wówczas ogrodzenia trwałego. Organ odwoławczy podkreślił, że te podziały zostały wykonane w [...] r., tj. w okresie gdy wykonywane pomiary nie były dowiązywane do osnowy geodezyjnej, jak również nie były sporządzane protokoły z przyjęcia granic dzielonych działek. Tak więc bez weryfikacji przebiegu granicy działki nr [...] z dokumentami źródłowymi z założenia ewidencji gruntów, nie można określić szerokości pasa drogowego. W [...] r. na jej szerokość 18,00 m wskazują: wykonany operat nr [...], sporządzone mapy sytuacyjne z projektem podziału oraz wykonany pomiar w celu wyznaczenia granicy działki nr [...] z działkami sąsiadującymi. Odcinki granicy działki nr [...] zostały ustalone na podstawie operatu podziałowego działki [...] nr [...] i są zgodne z operatem ewidencji gruntów nr [...] wsi [...]. Właściciel działki nr [...] – Z. Z. – protokół z przyjęcia granic podpisała, co w ocenie Organu II. instancji potwierdza, że zgodziła się na okazany przebieg granicy pomiędzy działkami, a tym samym na szerokość drogi 18,00 m, oznaczonej jako działka nr [...]. W zakresie zarzutów wskazujących mapę - wyrys z mapy ewidencyjnej z [...] stycznia 1983 r. – wpisanej do ewidencji [...] marca 1983 r. za nr [...], będącej dokumentem służącym do założenia księgi wieczystej nr [...], Organ II. instancji stwierdził, że faktycznie posiada ona znaczenie prawne dla działek objętych tym opracowaniem, ale nie dla działki nr [...] stanowiącej drogę. Zdaniem Organu odwoławczego, bez szczegółowej analizy dokumentacji źródłowej nie można tylko na podstawie założonej księgi wieczystej stwierdzić, czy nieruchomość ma uregulowany prawnie przebieg granic. Geodeta ma bowiem obowiązek zbadać stan prawny na podstawie dokumentów stwierdzających stan prawny, a następnie do przyjęcia granic wykorzystać dokumenty określające przebieg granic, znajdujące się w ośrodku dokumentacji. W ocenie Organu II. instancji, Starosta [...] prawidłowo zatem poinformował Strony, że jeżeli wyniknie spór co do położenia znaków, mogą wystąpić do sądu o rozstrzygnięcie sprawy, zaś prawomocny wyrok sądowy, będzie podstawą do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków. Jednobrzmiące skargi do Wojewódzki Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z [...] marca 2018 r. nr [...] wnieśli: E. B., Z. i K. małż. Z. oraz T. Z. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 6 k.p.a., poprzez wydanie zaskarżonej bez oparcia go na przepisach prawa, tj. dowolne pomijanie przepisów, które mają zastosowanie w niniejszej sprawie;
b) art. 7 k.p.a., poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia w sposób nie pozostający w związku z praworządnością, poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy skarżącego, przy zupełnym nie uwzględnieniu słusznego interesu Skarżących, tj. akceptując istnienie błędnych wpisów w operacie ewidencji gruntów niezgodnych z rzeczywistym stanem prawnym oraz uniemożliwiając Skarżącym doprowadzenie wpisów w ewidencji gruntów i budynków do stanu zgodnego z rzeczywistym stanem prawnym oraz poprzez przyznawanie lub nieprzyznawanie statusu strony Skarżącym w różnych postępowaniach dotyczących tego samego przedmiotu sprawy;
c) art. 8 i 9 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania oraz wydanie zaskarżonej decyzji w sposób niebudzący zaufania Skarżących do władzy publicznej poprzez przyznawanie lub nieprzyznawanie statusu strony Skarżącym w różnych postępowaniach dotyczących tego samego przedmiotu sprawy, oraz poprzez nieinformowanie Skarżących o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie praw będących przedmiotem niniejszego postępowania oraz poprzez brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy;
d) art. 11 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie zasadności przesłanek, które spowodowały wydanie zaskarżonej decyzji w sposób przekonujący i wskazujący na zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia;
e) art. 75 § 1 k.p.a., poprzez niedopuszczenie wnioskowanych przez Skarżących dowodów z dokumentów, tj. będących podstawą założenia Księgi Wieczystej nr [...] w Sądzie Rejonowym, tj. akt notarialny wydany w dniu [...] maja 1983 r. Nr Rep. [...]; mapa wyrys z mapy ewidencyjnej nr jednostki ew. [...] Nr Rep. [...], wpisanej do ewidencji w składnicy geodezyjnej [...] marca 1983 r. za nr [...]; mapa sporządzona przez geodetę uprawnionego Z. W. z [...] stycznia 1983 r. na podstawie operatu [...] ze szkicem podstawowym, które przyczyniłyby się do wyjaśnienia sprawy, a których wynikała przysługująca Skarżącym w stosunku do działek współwłasność;
f) art. 77 § 1 i 4 k.p.a., poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz nie uwzględnienie faktów znanych Organowi z urzędu, które nie wymagały dowodu, polegające na nieuwzględnieniu znajdujących się w operacie ewidencji gruntów dokumentów prawnych;
g) art. 78 k.p.a., poprzez nie uwzględnienie żądania Skarżących dot. przeprowadzenia dowodu z dokumentów, którego przedmiotem była okoliczność mająca istotne znaczenie dla sprawy, tj. nie ustosunkowanie się do aktu notarialnego z [...] maja 1983 r. Nr [...]; mapa wyrys z mapy ewidencyjnej nr jednostki ewid. [...] Nr Rep. K.W. [...], wpisanej do ewidencji w składnicy geodezyjnej [...] marca 1983 r. za nr [...]; mapa sporządzona przez geodetę uprawnionego Z. W. z [...] stycznia 1983 r. na podstawie operatu [...] ze szkicem podstawowym, które przyczyniłyby się do wyjaśnienia sprawy, a których wynikała przysługująca Skarżącym w stosunku do działek współwłasność;
h) art. 80 k.p.a., poprzez nie dokonanie oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i dodatkowo znanego Organowi z urzędu, co doprowadziło do uznania, że okoliczności podnoszone przez Skarżących nie są udowodnione;
i) art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 126 k.p.a., poprzez nie zawarcie w zaskarżonej decyzji uzasadnienia faktycznego i prawnego w odniesieniu do wniosków i argumentów Skarżących oraz powoływanych przez niego przepisów prawa, co uniemożliwia ocenę przesłanek, którymi kierował się Organ wydając zaskarżone postawienie, oraz poprzez brak uzasadnienia dlaczego wskazane przez Skarżących okoliczności nie stanowią o jego interesie prawnym;
j) art. 6, 7, 8, 61 § 1, 75, 77 § 1 i 4, 80 k.p.a., poprzez nie załatwienie sprawy polegające na wszczęciu przedmiotowego postępowania z urzędu, niezależnie od wniosku strony lub nawet odmawiając statusu strony Skarżącym w obliczu rażących nieprawidłowości dotyczących błędnych wpisów w ewidencji gruntów i budynków, oraz poprzez niedostateczne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności nie wzięcie pod uwagę faktu (mimo posiadania o tym fakcie wiedzy), że w operacie ewidencji gruntów i budynków widnieją wpisy dotyczące przedmiotowych działek niezgodne z rzeczywistym stanem prawnym, oraz poprzez pogłębianie braku zaufania obywateli do organów administracji publicznej polegające na nie usuwaniu znanych z urzędu nieprawidłowości we wpisach w ewidencji gruntów i budynków, co powiększa dodatkowo skale nieprawidłowości związanych z obrotem prawnym dotyczącym przedmiotowych działek,
oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 20 ust. 2 w zw. z art. 22 ust. 1 i 2 oraz art. 23 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, poprzez nie wszczęcie skutecznego postępowania administracyjnego zgodnie z wnioskiem Skarżących w celu wpisania w operacie ewidencji gruntów prawidłowych danych dotyczących współwłaścicieli przedmiotowych działek, gdy w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy było to obowiązkiem Organu;
b) art. 24 ust. 4 i 5 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, poprzez umożliwienie uzyskiwania przez osoby trzecie błędnych informacji na temat danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczących przedmiotowych działek, przez co wprowadza się je w błąd, co do rzeczywistego stanu prawnego przedmiotowych działek;
c) § 44 pkt. 2 i § 46 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, poprzez nie utrzymywanie przez Organ operatu ewidencji gruntów i budynków w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla Organu dokumentami i materiałami źródłowymi oraz uniemożliwianie skarżącemu, jako współwłaścicielowi przedmiotowych działek, doprowadzenia wpisów w ewidencji gruntów i budynków do stanu zgodności z rzeczywistym stanem prawnym.
W odpowiedzi na skargi E. B., Z. i K. małż. Z. oraz T. Z. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniami z 9 lipca 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1512/18, IV SA/Wa 1513/18 i IV SA/Wa 1514/18, połączył sprawy ze skarg E. B., Z. i K. małż. Z. oraz T. Z. do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia - na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a i postanowił prowadzić je dalej pod wspólną sygn. akt IV SA/Wa 1512/18.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Wojewódzkie sądy administracyjne w oparciu m. in. o art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.), uprawnione są do dokonywania kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oceny legalności zaskarżonych aktów Sąd dokonuje poprzez ustalenie, czy podjęto je zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego oraz czy prawidłowo zastosowano i zinterpretowano normy prawa materialnego. W myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest nadto związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną . Skład orzekający w niniejszej sprawie, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji - w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy, uwzględniając wskazane kryteria - doszedł do przekonania, że wniesione skargi E. B., Z. i K. małż. Z. oraz T. Z. nie są zasadne. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z [...] marca 2018 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z [...] stycznia 2018 r. nr [...], o odmowie wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków obręb [...], gm. [...], w zakresie dziełek ewidencyjnych nr [...],[...] i [...] a działką nr [...], polegającej na zmianie przebiegu granic. Sąd orzekający w niniejszej sprawie przyjął za własne ustalenia faktyczne poczynione w sprawie przez Organy obu instancji, wobec czego za zbędne uznał ich ponowne przytaczanie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2016 r., poz. 1629 ze zm. – zwanej dalej p.g.k.) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2015 r., poz. 542). Nadmienić należy, że stosownie do art. 2 ust. 8 p.g.k., ewidencja gruntów i budynków stanowi jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach i innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Ewidencja gruntów i budynków jest zatem specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, budynkach i lokalach, który to zbiór, pełniąc funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw, co jednoznacznie wynika z regulacji art. 20, 22 i 24 p.g.k. Ewidencja rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy rozstrzygające. Ewidencyjna funkcja katastru nieruchomości jest realizowana przez stosowanie określonych przepisami cyt. ustawy i rozporządzenia procedur, ustalających zasady aktualizacji danych podlegających uwidocznieniu w operacie ewidencyjnym. Stosownie do art. 24 ust. 2a p.g.k., dane zawarte w ewidencji mogą podlegać aktualizacji z urzędu lub na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt. 1 p.g.k., czyli właścicieli nieruchomości (lub podmiotów władających na zasadzie samoistnego posiadania). Zgodnie zaś z art. 24 ust. 2b p.g.k. aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje: 1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie: a) przepisów prawa; b) wpisów w księgach wieczystych; c) prawomocnych orzeczeń sądu; d) ostatecznych decyzji administracyjnych; e) aktów notarialnych, aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych; f) zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu; g) wpisów w innych rejestrach publicznych, h) wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców; 2) w drodze decyzji administracyjnej – w pozostałych przypadkach. Jak wynika natomiast z treści art. 24 ust. 2c p.g.k. odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej. Analiza cytowanych przepisów wskazuje, że informacje w ewidencji gruntów i budynków są aktualizowane z urzędu lub na wniosek właściwych podmiotów, w trybie czynności materialno-technicznej lub w drodze decyzji administracyjnej. W trybie tzw. podstawowym (czynności materialno–technicznej) wprowadza się wyłącznie te dane, co do których nie ma wątpliwości i są one wykazane stosownymi dokumentami, np. orzeczeniem sądu. Jeśli zaś aktualizacja operatu ewidencyjnego wymaga przeprowadzenia dodatkowych ustaleń i dowodów, wówczas właściwy starosta winien wszcząć postępowanie administracyjne. Postępowanie administracyjne w sprawie aktualizacji operatu ewidencyjnego kończy się decyzją o zmianie w ewidencji gruntów i budynków lub decyzją o odmowie wprowadzenia wnioskowanej zmiany, jeżeli przedłożone dokumenty są niewystarczające do wprowadzenia zmian, o jakie wnosi strona bądź też decyzją umarzającą postępowanie administracyjne, jeżeli brak podstaw do wprowadzenia zmian w operacie ewidencyjnym. Podkreślić przy tym należy, że bieżąca aktualizacja ewidencji jest jednym z podstawowych zadań starosty, wykonywanych w ramach prowadzenia tego systemu (art. 4 ust. 1a pkt 2 p.g.k. i § 44 pkt 2 cyt. rozporządzenia). Jednakże ów obowiązek utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności nie może być rozumiany jako automatyczne "prostowanie" wszelkich danych operatu i na każde żądanie wnioskodawcy, zwłaszcza jeśli miałoby to skutkować rozstrzygnięciem sporu granicznego bądź własnościowego, czy też, innymi słowy, ustalaniem stanu własności. Przepisy cyt. ustawy i rozporządzenia wyraźnie precyzują, kiedy i pod jakimi warunkami aktualizacja operatu jest możliwa, a brak wymaganej prawem dokumentacji, na podstawie której właściwy organ dokonuje aktualizacji operatu ewidencyjnego, musi prowadzić do odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencyjnym. Wbrew zatem twierdzeniom Skarżących rozstrzygnięcie Organów w niniejszej sprawie zostało oparte na obowiązujących przepisach, które powinny stanowić podstawę prawną wydanej decyzji. W ocenie Sądu, mając na względzie przytoczone regulacje prawne stwierdzić należało, że Organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie aktualizacyjne, ustaliły, które z przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz przepisów wykonawczych do tej ustawy znajdowały zastosowanie, a następnie właściwie je zinterpretowały i poprawnie użyły. Istotną przy tym dla tej oceny była okoliczność, że postępowanie w sprawie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków zostało tu przez Starostę [...] wszczęte z urzędu w związku kolejną interwencją T. Z. w sprawie określenia przebiegu granic pomiędzy działkami nr [...], [...] i [...] a nr [...]. Jednocześnie podczas czynności ustalenia przebiegu granic ewidencyjnych działki nr [...] z przyległymi działkami nr [...],[...],[...] i [...], mimo że na gruncie stawiły się wszystkie zawiadomione Strony, udział w czynnościach wyznaczenia punktów granicznych wyraziła tylko współwłaścicielka działki nr [...] E. Z., która podpisała protokół sporządzony na gruncie bez zastrzeżeń. Pozostałe Strony postępowania nie zgodziły się na okazaną na gruncie granicę oraz miały rozbieżne zdania co do położenia punktów granicznych miedzy tymi nieruchomościami. W świetle przedstawionego stanu faktycznego sprawy oraz przytoczonych regulacji prawnych zauważyć należy, że Skarżący zdają się nie rozumieć istoty i charakteru postepowania aktualizacyjnego. Podkreślenia wymaga, że w ramach postępowania ewidencyjnego nie może dojść do rozstrzygnięcia sporu o granice czy powierzchnie działek, ponieważ organy ewidencyjne nie są uprawnione do rozstrzygania tego rodzaju kwestii, lecz jedynie zbadania, czy na podstawie dostępnych dokumentów możliwe jest dokonanie zmian wpisów istniejących w ewidencji. W orzecznictwie i doktrynie utrwalony jest pogląd, że dla przeprowadzenia aktualizacji gruntów można prowadzić postępowanie dowodowe, jednak nie zmienia to ogólnej reguły związania organu ewidencyjnego zasadą zamkniętego katalogu źródeł danych ewidencyjnych. Organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie może we własnym zakresie dokonywać ustaleń dotyczących danych zawartych w przedłożonych dokumentach, co wynika z istoty tej ewidencji, która ma charakter techniczno-deklaratoryjny, a nie konstytutywny. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy, Skarżący nie dążyli jednak do zaktualizowania wpisu w ewidencji gruntów w oparciu o nowe dokumenty czy zdarzenia prawne uzasadniające wprowadzenie zmiany, ale do zweryfikowania aktualnych danych ewidencyjnych w oparciu o treść dokumentów, stanowiących podstawę zdarzeń zaewidencjonowanych już wcześniej. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zarzuty skarg dotyczące naruszenia przepisów postępowania mające mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenia przepisów prawa materialnego należało uznać za nieuzasadnione. Wbrew twierdzeniom Skarżących, Organy dokonały prawidłowej oceny dowodów stanowiących podstawę do dokonania aktualizacji danych ewidencji gruntów i budynków. Wobec prawidłowych wyjaśnień Organów obu instancji, co do charakteru postępowania aktualizacyjnego i oceny czynności wskazanych w dokumentacji geodezyjnej, wskazać należy, że wydały one trafne rozstrzygnięcia w sprawie. Tym samym działania Skarżących zmierzające do zakwestionowania dokumentów, w oparciu o które dokonano wpisu do ewidencji, nie mogły przynieść zamierzonego skutku. Jeżeli Skarżący nie zgadzają się z tak ustalonym w wyniku analizy dotychczasowej dokumentacji pozostającej w zasobach i w wyniku prac geodezyjnych przebiegiem granic w toku postępowania aktualizacyjnego oraz uważają, że zawierają one niewiarygodne dane w tym zakresie - powinni uruchomić postępowanie rozgraniczeniowe, o czym Organ ich poinformował. Dopiero bowiem w tym postępowaniu, składającym się z dwóch etapów (najpierw przed organem administracji, a następnie przed sądem powszechnym, gdy strona będzie niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy w decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości, żądając przekazania sprawy temu sądowi) - może dojść do ustalenia dokąd sięga prawo własności Skarżących względem przedmiotowej drogi. Jak już podkreślono w ewidencji gruntów i budynków, poprzez aktualizację operatu nie można udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania daną nieruchomością czy też jej częścią. Te kwestie rozstrzygane są w innych postępowaniach administracyjnych. Na obecnym etapie Organy ewidencyjne zarejestrowały jedynie stan prawny i faktyczny nieruchomości, który wynika z dokumentów wskazanych i wynikających z ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz z przepisów wykonawczych do tej ustawy. Przesunięcie zaś granicy działek o nr. ew. [...],[...],[...] oraz [...] spowodowałoby niezaprzeczalnie przesunięcie granicy wszystkich tych nieruchomości i w efekcie zmniejszenie lub zwiększenie ich powierzchni, co stanowiłoby niedopuszczalne w tym postępowaniu administracyjnym wkroczenie w sferę własności. Sfera ta zaś jest szczególnie chroniona, a rozstrzyganie sporów w tym zakresie należy do kognicji sądów powszechnych. Dopiero zaś rozstrzygnięcie sądu powszechnego w tym względzie będzie mogło stanowić podstawę wprowadzenia zmian do operatu ewidencji gruntów (por. m. in. wyrok NSA z 28 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 2142/17).
Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło