IV SA/Wa 152/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. Prezydent W. działając na podstawie art. 104 § 1 k.p.a., art. 2 ust. 8, art. 20 ust. 2 pkt 1 i pkt 2, art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010r. Nr 240, poz. 1287 z późn. zm.), w związku z § 47 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454) i art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002r. o ustroju m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 41, poz. 361 z późn. zm.) orzekł z urzędu o aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków dla działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] położonej na terenie Dzielnicy [...]W. polegającej na: - wykreśleniu w ewidencji nieaktualnych wpisów nazw nieruchomości "K." wraz z wpisem A.B. jako właściciela, - wpisaniu w opisie nazw nieruchomości "grunt niehipotekowany" wraz z wpisem właściciel "nieustalony". Jednocześnie organ odmówił aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków polegającej na ujawnieniu w ewidencji spadkobierców A. B. jako współwłaścicieli działki nr [...] z obrębu [...]. Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym: przy rozpatrywaniu sprawy dotyczącej ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków spadkobierców po A. B. organ ewidencyjny stwierdził, że wyjaśnienia wymaga zasadność utrzymania w ewidencji wpisu A. B. jako właściciela dla działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. Wątpliwość organu wynikała stąd, że adw. J. F. załączył do wniosku o wprowadzenie zmian do ewidencji - postanowienie Sądu Grodzkiego w W. Odział [...] z dnia [...] marca 1948r. sygn. akt [...] o ustaleniu spadkobierców po A. B. używającym imienia A., w którym wpisano, że spadkodawca zmarł [...] grudnia 1947r., zaś przy piśmie z dnia 15 czerwca 2011 r. przekazał zaświadczenie Sądu Rejonowego dla W. Wydział Ksiąg Wieczystych wydane dnia [...] czerwca 2011 r. L.dz. [...] dla księgi hipotecznej pn. "K." w którym Sąd zaświadczył, iż "zgodnie z informacją z Archiwum tutejszego Sądu księgi dawnej pod nazwą "K." – brak jest w skorowidzu ksiąg dawnych. Wobec powyższego zaświadczenia o treści księgi dawnej pod nazwą "K." nie może być wydane". Pismem z dnia 18 kwietnia 2012 r. Prezydent W. zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania wyjaśniającego w sprawie ujawnienia w ewidencji wpisu nieżyjącego A. B. jako właściciela nier. hip. pn. "K." dla działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. W toku postępowania organ ustalił, że wpis w ewidencji A. B. zmarłego w 1947 r. jako właściciela powyższej nieruchomości był nieuprawniony w dniu ujawnienia tego wpisu w ewidencji gruntów. Z dokumentów załączonych do operatu wynika bowiem, iż wpisu A. B. jako właściciela nier. hip. pn. "K." wpisano na zasadzie domniemania istnienia prawa własności A. B. Wpis ten był powielany w trakcie dokonywanych modernizacji ewidencji. Odwołanie od tej decyzji w terminie złożył A. V. reprezentowany przez pełnomocnika. Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr 103 Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania A. V. reprezentowanego przez adwokata J. F. od decyzji Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. orzekającej o wykreśleniu z ewidencji gruntów i budynków A. B. ujawnionego dotychczas jako właściciel działki nr [...] z obrębu [...] położonej w W. przy ulicy [...] oraz o odmowie wpisania spadkobierców A. B. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie po analizie zgromadzonych dokumentów oraz wyjaśnień złożonych przez strony należało uznać, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe, dlatego orzeczono jak w osnowie. Pismem z dnia 20 grudnia 2012 r. reprezentowany przez pełnomocnika adwokata J. F. A. V. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając: 1. naruszenie przepisów postępowania a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. oraz art. 77 § 1 poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających wpływ na prawidłowe załatwienie sprawy, 2. naruszenie § 47 ust. 3 i § 44 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Mając powyższe na uwadze, skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu sądowo administracyjnym według norm prawem przypisanych. W uzasadnieniu wskazano, iż skarżący jest spadkobiercą A. B. i aktualnym współwłaścicielem nieruchomości objętej zaskarżoną decyzją. Ujawnione ewidencji wpisy hr. A. B., jako właściciela przedmiotowej nieruchomości, są efektem badań hipotecznych, tj. ustaleń organu administracji. W ocenie skarżącego zniszczenie księgi hipotecznej, które - zdaniem organu administracji - w chwili obecnej uniemożliwia stwierdzenie aktualnego stanu prawnego nieruchomości pod kątem hipotecznym nie może stanowić podstawy tak daleko idących działań, jak wykreślenie wpisów nazwy nieruchomości "K." oraz wpisu hr. A. B., jako właściciela, albowiem organ administracji dysponuje ich treścią sprzed zniszczenia. Takie stanowisko organu administracji nie tylko naraża skarżącego na negatywne skutki wynikające z sytuacji, na którą nie miął on wpływu, ale też prowadzi do oczywiście błędnej konstatacji, iż aktualne brzmienie zapisów katastru może nie odpowiadać rzeczywistemu stanowi nieruchomości. Skarżący podkreślił, iż podczas prowadzenia badań stanowiących podstawę aktualnego wpisu hr. A. B. jako właściciela przedmiotowej nieruchomości, nie natrafiono na żadną informację na temat jakiejkolwiek innej osoby, której przysługiwałoby prawo własności działki objętej przedmiotowym postępowaniem. Nie uzyskano również żadnej wiarygodnej informacji na temat utraty przez hr. A. B. prawa własności dz. ew. numer [...] z obrębu [...]. Przyjęcie zatem, iż osoba ta potencjalnie może istnieć, a w konsekwencji wyciągnięty wniosek, iż w związku z tym hr. A. B. (jego spadkobiercy) nie jest właścicielem tej nieruchomości stoi w sprzeczności z podstawowymi zasadami regulującymi kwestię własności w państwie prawa, w tym z art. 64 Konstytucji RP Organ ewidencyjny nie jest władny wykreślać prawa do nieruchomości na podstawie dokumentów, z których nie wynika jednoznacznie, iż tytuł własności nie przysługuje danej osobie. Z zebranej przez organ dokumentacji, jak i z badań hipotecznych prowadzonych przez Urząd w ramach postępowania wyjaśniającego, nie wynika zatem, ażeby przedmiotowa nieruchomość była przedmiotem jakiejkolwiek czynności prawnej, obrotu prawnego. Należy zatem dojść do jedynej słusznej konstatacji, iż działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] była i jest nadal własnością - obecnie spadkobierców po A. hr. B. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.). Oceniając zaskarżoną decyzję w oparciu o wskazane kryteria Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta W. orzekającą o wykreśleniu z ewidencji gruntów i budynków A. B. ujawnionego dotychczas jako właściciel działki [...] z obrębu [...]. położonej w W. przy ulicy [...] oraz odmowy wpisania spadkobierców A. B. jak współwłaścicieli tej działki. W ocenie Sądu powyższe stanowisko jest zasadne, albowiem wpisy ewidencji gruntów i budynków mają charakter deklaratoryjny a nie konstytutywny. Organy ewidencyjne jedynie rejestrują stany prawne nieruchomości, które są ustalane w innym trybie i przez inne organy orzekające. Natomiast poprzez żądanie zmiany wpisów w ewidencji nie można dochodzić swoich praw czy roszczeń do gruntów, budynków i lokali. Prawa te należy ustalić na drodze postępowania sądowego. Strona skarżąca domagała się wpisania w ewidencji gruntów w zakresie działki nr [...] spadkobierców byłego właściciel A. B., załączając postanowienia w przedmiocie stwierdzenia spadku. Jednocześnie skarżący nie przekazał organowi żadnego dokumentu prawnego, z którego wynikałby tytuł prawny A. B. do przedmiotowej działki. Organ zasadnie powziął więc wątpliwości, co do tego czy A. B. był rzeczywiście właścicielem wskazanej nieruchomości. Podczas postępowania wyjaśniającego organ ustalił, że w 1976r. przy odnawianiu operatu ewidencyjnego dla obrębu [...] ([...]) wpisano A. B. jako właściciela dla działki nr [...]. Wpis A. B. został dokonany na podstawie badań hipotecznych wykonanych w 1973 r. załączonych do operatu ewidencyjnego. W sprawozdaniu z badań wykazano nier. hip. "K.", w którym w rubryce "właściciel" wpisano: "Ks. zaginęła aktualnego właściciela ustalić nie można był A. B." Operat ewidencyjny był ponownie odnowiony w latach 1996-98. Dawny operat dla obrębu [...] ([...]) został zastąpiony nowym operatem dla obrębu [...] ([...]), do którego również załączono sprawozdanie z badań hipotecznych. Dla nier. hip. "K." potwierdzono, że księga zaginęła, właściciela nie można ustalić, ale był nim A. B. W wyniku odnowienia ewidencji oraz po zakończeniu w dniu 14 czerwca 2010 r. modernizacji operatu ewidencyjnego nie uległ zmianie wpis A. B. jako właściciela dla działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. Z powyższych dokumentów wynika zatem, że w 1976r. dokonano wpisu A. B. jako właściciela nier. hip. "K." nie na podstawie dokumentu prawnego, ale na zasadzie domniemania W trakcie prowadzenia postępowania ani organ z urzędu nie znalazł, ani strony nie przedłożyły dokumentu, który w świetle obowiązujących przepisów stanowiłyby podstawę ujawnienia właściciela tej działki w ewidencji gruntów i budynków. Zgodzić należy się z orzekającymi w sprawie organami, że obecny wpis w ewidencji gruntów i budynków właściciela działki nr [...] nie znajduje uzasadnienia w dokumentach pozostających w posiadaniu organu prowadzącego ewidencję, nie został on również wprowadzony zgodnie z przepisami o prowadzeniu ewidencji gruntów i budynków. Powstał on w wyniku wpisania danych nie podlegających ujawnieniu w ewidencji (nie wpisuje się w niej bowiem ani byłych ani nieżyjących właścicieli). Stosownie do treści art. 23 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 45 i § 46 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (a wcześniej gdy dokonano spornych wpisów art. 10 ust. 1 dekretu z 2.02.1955r o ewidencji gruntów i budynków oraz § 24 ust. 2 pkt. 1 zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z 20.02.1969r. w sprawie ewidencji gruntów) - zmiany dotyczące właściciela powinno wynikać z aktu notarialnego, prawomocnego orzeczenia sądu, ostatecznych decyzji administracyjnych lub odpisu z ksiąg wieczystych. Wobec powyższego zasadnie przyjęły organy, iż organy ewidencyjne nie mogą dokonywać samodzielnie ustaleń odnośnie własności nieruchomości, nie mogą dokonywać interpretacji dokumentów ustanawiających taką własność, a wpis w ewidencji nie może zastąpić ustalenia własności we właściwym trybie. Słusznie organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że na podstawie wpisów w ewidencji nie można dochodzić swoich praw do gruntów, budynków i lokali gdyż prawa te należy ustalić w drodze postępowania sądowego. Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.