IV SA/Wa 1530/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji autostrady postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. 1. We wniosku z dnia 25 września 2008 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF), J. W. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie wszczętej wniesioną przez niego skargą na opisaną powyżej decyzję Ministra Infrastruktury. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie posiada dochodów pozwalających na pokrycie kosztów związanych z prowadzeniem sprawy. Wyjaśnił, że w skład jego majątku wchodzi mieszkanie o powierzchni 69 m2, nieruchomość rolna o powierzchni ok. 25 ha oraz niezabudowana działka (5000 m2). Skarżący nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Oświadczył ponadto, że ciąży na nim obowiązek alimentacyjny w wysokości 550 zł. 2. Wątpliwości odnoszące się do sytuacji majątkowej wnioskodawcy uzasadniały wezwanie go w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., do uzupełnienia złożonego wniosku w wyznaczonym, 14-dniowym terminie, poprzez m.in.: podanie źródeł środków na bieżące utrzymanie się, wskazanie wartości majątku będącego jego własnością (tj. mieszkania, nieruchomości rolnych, działki, o której mowa we wniosku), wyjaśnienie w jaki sposób wykorzystywane są w chwili obecnej posiadane nieruchomości rolne i jaki uzyskiwany jest z nich dochód, przedstawienie oświadczenia w przedmiocie przysługiwania wnioskodawcy dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych; złożenie oświadczenia, czy skarżący korzysta obecnie z pomocy społecznej. Wezwanie zostało doręczone stronie w dniu 6 listopada 2008 r., jednakże do dnia rozpoznania niniejszego wniosku pozostało bez odpowiedzi. 3. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powołanego przepisu, o treści którego skarżący został pouczony w wezwaniu z 20 października 2008 r., wynika zatem, że ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. W interesie osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy leży więc przedłożenie wszelkich dokumentów źródłowych oraz przytoczenie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem wniosku. Rozpoznając złożony wniosek referendarz sądowy lub Sąd dokonuje zaś weryfikacji oświadczeń w nim zawartych w oparciu o doświadczenie życiowe, z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, a także wniosków wyprowadzonych z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Jeżeli oświadczenia strony o braku możliwości ponoszenia przez nią kosztów postępowania pozostają w sprzeczności z wnioskami wyprowadzonymi z uwzględnieniem powołanych dyrektyw, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy. 4. Informacje udzielone przez wnioskodawcę w złożonym na urzędowym formularzu PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do ustalenia rzeczywistej kondycji finansowej skarżącego. Ocena wniosku, dokonana z uwzględnieniem powyżej opisanych wytycznych, wzbudziła bowiem wątpliwości co do wiarygodności i rzetelności przedstawionych w nim danych. Z oświadczeń wnioskodawcy wynika bowiem, że prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie osiąga żadnych dochodów. W świetle powyższych wyjaśnień zasadnicze wątpliwości wzbudziła kwestia źródeł czerpania przez skarżącego środków na bieżące utrzymanie się. Wątpliwości tych strona, wezwana do uzupełnienia wniosku w trybie art. 255 p.p.s.a., nie wyjaśniła. Skarżący nie podał też przyczyn, z powodu których uchylił się od wypełnienia tego obowiązku. Powyższe skutkuje brakiem możliwości dokonania prawidłowej oceny sytuacji majątkowej strony w świetle przesłanek przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W szczególności nie została wyjaśniona kwestia źródeł dochodów, które umożliwiają skarżącemu ponoszenie kosztów bieżącego utrzymania się, jak również możliwości czerpania dochodu z posiadanego przez wnioskodawcę majątku. Doświadczenie życiowe nakazuje zaś przyjąć, że osoba, która nie osiąga jakichkolwiek dochodów, albo pozostaje na utrzymaniu innych osób, albo korzysta ze wsparcia ze strony opieki społecznej. W rozpoznawanym przypadku brak jest jednak informacji, które uzasadniałby przyjęcie, że skarżący do takich osób należy. 5. Należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Skoro zatem wnioskodawca nie złożył wyjaśnień co do swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych, do czego został zobowiązany na mocy zarządzenia z dnia 15 października 2008 r., to w konsekwencji uniemożliwił ustalenie, czy spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Brak możliwości ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy, wynikający z uchylenia się od przedłożenia na sądowe wezwanie informacji o swojej sytuacji bytowej, również w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (zob. postanowienia NSA z dnia 27 czerwca 2005 r., I OZ 619/05 czy z dnia 4 marca 2005 r., sygn. akt I OZ 6/05). Odmowa uwzględnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych nie zamyka skarżącemu drogi do uzyskania prawa pomocy w przypadku wykazania przez niego zmiany sytuacji majątkowej, mającej wpływ na możliwości ponoszenia kosztów postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.