IV SA/Wa 1545/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Karolina Kisielewicz – Malec po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. G. o przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi Z. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: przyznać skarżącej Z. G. prawo pomocy przez: 1) zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych w wysokości ponad 200 zł, (słownie: dwieście złotych), oraz 2) ustanowienie adwokata z urzędu. Skarżąca Z. G. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na opisaną w sentencji postanowienia decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2011 r. Skarżąca podała w skardze, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych, a więc przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W złożonym w dniu 4 listopada 2011 r. (data wpływu do Sądu) wniosku PPF oraz w załączonym do niego piśmie z dnia 2 listopada 2011 r. (niepodpisanym przez stronę), skarżąca rozszerzyła zakres żądania i wniosła ponadto o ustanowienie adwokata. Sprawa ze skargi Z. G. nie została zakończona przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Na aktualnym etapie, strona nie jest zobowiązana do pokrycia wpisu sądowego w wysokości 200 zł, należnego z tytułu złożenia skargi sądowoadministracyjnej na decyzję wydaną w trybie stwierdzenia nieważności, albowiem wpis ten uiściła przed rozpoznaniem wniosku o prawo pomocy. Z formularza wniosku PPF oraz przedłożonych przez skarżącą dokumentów wynika, że zamieszkuje w mieszkaniu o pow. 60,48 m². Utrzymuje się z renty, która wraz z dodatkami (energetycznym, kompensacyjnym i ekwiwalentem węglowym) wynosi 1828,24 zł. (netto). Z. G. znaczne kwoty wydaje na zakup lekarstw (ok. 300 zł miesięcznie). Na utrzymanie mieszkania przeznacza ok. 700 zł miesięcznie (czynsz: 582,42 zł., telefon – ok. 45 zł., gaz – 57 zł., energia – ok. 30 zł.) Skarżąca posiada oszczędności w kwocie 400 zł. Stwierdzono, co następuje: Wniosek Z. G. zasługuje w części na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wymaga wyjaśnienia, że na prawo pomocy składa się zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Według treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może zostać przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określa natomiast art. 246 tej ustawy. Na mocy art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślić należy, że strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (stały miesięczny dochód), nawet gdyby miało to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i rodziny (por. np. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2009 r., I FZ 156/09). Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające, może wystąpić o pomoc państwa. Prawo pomocy jest bowiem instytucją szczególną, mogąca znaleźć zastosowanie jedynie w sytuacjach wyjątkowych. Zwolnienie od kosztów sądowych czy przyznanie fachowego pełnomocnika skutkuje bowiem pozbawieniem budżetu państwa należnych dochodów. Wyjątkowość tej instytucji podkreślają bardzo rygorystyczne wymogi przyznania prawa pomocy. W ocenie referendarza sądowego strona skarżąca nie zasługuje na prawo pomocy w zakresie całkowitym. Nie wykazała ona bowiem, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zauważyć trzeba, że skarżąca uiściła wpis od skargi (200 zł), posiada drobne oszczędności, a na po opłaceniu wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania i leczeniem, pozostaje jej do dyspozycji kwota ok. 800 zł. Tymczasem przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Skarżąca wykazała natomiast, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania, do czego zobowiązywał ją przepis art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy. Niewątpliwie Z. G. uzyskuje dochód w stałej wysokości, lecz jest on zbyt skromny, aby można było dzięki niemu pokryć koszty niniejszego postępowania w całości. Nie sposób też przyjąć, aby strona była w stanie samodzielnie, czyli przy wykorzystaniu wyłącznie własnych środków ustanowić adwokata. Jej majątek i związane z nim rzeczywiste możliwości osiągania przychodów mogą zaspokajać wyłącznie potrzeby o charakterze niezbędnym osoby fizycznej oraz niewielką część kosztów sądowych. Reasumując stwierdzić należy, że ustalona kwota dochodów strony, nie może zostać naruszona pełnymi kosztami postępowania sądowego, w tym kosztami wynagrodzenia adwokackiego. Skarżąca nie poniesie uszczerbku na swym koniecznym utrzymaniu, jeżeli przeznaczy ze swych miesięcznych dochodów na pokrycie wpisu sądowego kwotę 200 zł. (skarżąca uiściła ten wpis przed rozpoznaniem wniosku o prawo pomocy) Pozostałe środki pieniężne pozwolą stronie utrzymywać się bez przeszkód dla bieżącej egzystencji. Należy jednocześnie wyjaśnić, że uiszczona kwota wpisu sądowego zostanie zasądzona na rzecz strony skarżącej, jeżeli oczywiście skarga zostanie przez sąd uwzględniona. Zniesienie na mocy niniejszego postanowienia obowiązku poniesienia kosztów sądowych ponad kwotę 200 zł oznacza, że strona oprócz wpisu sądowego w tej wysokości (który już uiściła), nie może być wzywana do opłacenia jakichkolwiek innych kosztów postępowania (np. wpisu od zażalenia, skargi kasacyjnej, opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia oddalającego skargę), a koszty ustanowienia adwokata pokryte zostaną przez Skarb Państwa. Z wyżej powołanych względów orzeczono o przyznaniu prawa pomocy w oparciu o art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a.