IV SA/Wa 1550/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alina Balicka (spr.) Sędziowie sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran sędzia WSA Aneta Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2019r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Koła L. w O. z siedzibą w G. na postanowienie Ministra Środowiska z [...] marca 2018r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Ministra Środowiska z [...] stycznia 2018r. znak: [...] I. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz skarżącego Koła L. w O. z siedzibą w G. kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] marca 2018r. znak: [...] Minister Środowiska (dalej: Minister) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 149 § 3 w zw. z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017r., poz. 1257 ze zm.) – dalej: K.p.a. po rozpatrzeniu wniosku pełnomocnika strony skarżącej o ponowne rozpoznanie sprawy, w sprawie o wznowienie postepowania administracyjnego dotyczącego wydania decyzji Ministra Środowiska z dnia [...] lipca 2017r., znak: [...] na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie (Dz. U. z 2017 r. poz. 1295 z późn. zm.) – dalej "prawo łowieckie" wyłączającej obwód nr [...], w województwie [...], z wydzierżawienia i bezterminowo przekazującej w zarząd Zarządowi Głównemu Polskiego Związku Łowieckiego utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] stycznia 2018r. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Pismem z dnia 3 kwietnia 2017r. Zarząd Główny Polskiego Związku Łowieckiego, dalej: "ZG PZŁ" w trybie art. 28 prawa łowieckiego zwrócił się do Ministra z wnioskiem o wyłączenie z wydzierżawienia i bezterminowe przekazanie w zarząd ZG PZŁ obwodu łowieckiego nr [...] w województwie [...]. Decyzją z dnia [...] lipca 2017r. Minister wyłączył z wydzierżawienia i z dniem [...] sierpnia 2017r. bezterminowo przekazał w zarząd ZG PZŁ obwód łowiecki nr [...] położony w województwie [...] z przeznaczeniem na ośrodek hodowli zwierzyny, realizujący cele wyszczególnione w art. 28 ust. 2 prawa łowieckiego. Następnie, pismem z dnia 28 lipca 2017r. Koło łowieckie nr [...] "[...]" (dalej: Koło łowieckie) reprezentowane przez radcę prawnego W. K., zwróciło się z podaniem o wznowienie postępowania w sprawie decyzji Ministra z dnia [...] lipca 2017r., znak: [...] o wyłączeniu z wydzierżawienia i przekazaniu w zarząd ZG PZŁ obwodu łowieckiego nr [...]. Koło łowieckie uzasadniło złożony wniosek o wznowienie postępowania treścią przepisu art. 145 § 1, 2, 4 i 6 K.p.a. Postanowieniem z dnia [...] września 2017r. na podstawie art. 61a K.p.a., po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] lipca 2017r. Minister postanowił odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Pismem z dnia 5 października 2017r. Koło łowieckie reprezentowane przez adw. J. B. zwróciło się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem ww. postanowieniem. Ponadto, Koło łowieckie wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i rozpoznanie co do meritum wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją [...] Ministra z dnia [...] lipca 2017r. w sprawie o wyłączenia z dzierżawy z dniem [...] sierpnia 2017 roku i przekazania bezterminowo w zarząd ZG PZŁ obwodu łowieckiego nr [...]. W konsekwencji zaskarżenia ww. postanowienia z dnia [...] września 2017r. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017r. na podstawie art. 154 § 1 i § 2 w zw. z art. 155 w zw. z art. 123 § 1 w zw. z art. 124 § 1 i § 2 K.p.a., Minister uchylił postanowienie Ministra z dnia [...] września 2017r., znak spr.: [...] w sprawie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w związku z wydaniem decyzji Ministra z dnia [...] lipca 2017r., znak: [...] na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy - Prawo łowieckie, wyłączającej obwód nr [...], w województwie [...], z wydzierżawienia i przekazującej w zarząd ZG PZŁ. Następnie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018r., znak: [...] Minister odmówił wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie, wskazując, że Koło łowieckie nie jest stroną postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem powyższej decyzji. Pismem z dnia 8 lutego 2018r. Koło łowieckie złożyło wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzja [...]. Z opisanym na wstępie postanowieniem nie zgodziło się Koło łowiecki i wniosło skargę zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie: - art. 147 K.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. w zw. z art. 28 K.p.a. i zw. z art. 28 ust. 2 Prawa Łowieckiego, poprzez ich błędną interpretację i niezastosowanie, a w konsekwencji naruszenie art. 149 § 3 K.p.a. poprzez jego zastosowanie w sytuacji gdy skarżącemu przysługuje przymiot strony posiadającej interes prawny i uprawnienie podmiotowe w żądaniu wznowienia postępowania zakończonego decyzją [...] Ministra Środowiska z dnia [...] lipca 2017r. w sprawie wyłączenia z dzierżawy z dniem [...] sierpnia 2017 roku i przekazania bezterminowo w zarząd Zarządowi Głównemu Polskiego Związku Łowieckiego obwodu łowieckiego nr [...]. - art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 K.p.a. poprzez oparcie decyzji [...] Ministra Środowiska z dnia [...] lipca 2017r. w sprawie wyłączenia z dzierżawy z dniem [...] sierpnia 2017 roku i przekazania bezterminowo w zarząd Zarządowi Głównemu Polskiego Związku Łowieckiego obwodu Łowieckiego nr [...] o sfałszowane dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne oraz naruszenie art. 7 K.p.a. poprzez zaniechanie dogłębnego wyjaśnienia statusu członkostwa Koła Łowieckiego nr [...] [...] w [...] z siedzibą w G. w Polskim Związku Łowieckim, a w konsekwencji oparcie postanowienia na błędnym faktycznie ustaleniu, iż członkostwo to zostało utracone, a tym samym w sposób dorozumiany, iż obwód łowiecki nr [...] nie miał w dacie decyzji o wyłączeniu dzierżawcy, przez co nieuwzględnione zostały istotne dla sprawy nowych okoliczności faktyczne i dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi, który wydał decyzję. W oparciu o tak sformułowane zarzuty, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia z dnia [...] stycznia 2018r. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Uczestnik postępowania – Polski Związek Łowiecki nie zajął stanowiska co do wniesionej skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) dalej jako P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W ramach oceny, czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji (postanowienia) nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postepowania, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 P.p.s.a.) Oznacza, to że kontrola sądowa sprawowana jest w granicach sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżonym orzeczeniem, a sąd administracyjny ma obowiązek uwzględnić każde dostrzeżone naruszenie prawa, o ile miało lub mogło mieć wpływ na jego treść. Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji, Sąd uznał, że w niniejszej sprawie doszło do istotnego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Na wstępie należy podnieść, że zaskarżone postanowienie zostało wydane na skutek wniesienia podania o wznowienie postępowania, czyli w jednym z tzw. trybów nadzwyczajnych. Dla trybów tych charakterystyczne jest przede wszystkim to, że ich przedmiotem nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, według określonych w prawie kryteriów, ale zbadanie prawidłowości ostatecznego rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu jurysdykcyjnym (por. np. B. Adamiak, Koncepcja nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, AUWr 1985, Prawo CXII, s. 92). W pierwszej kolejności Sąd zauważa, co nie zostało podniesione w skardze, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 124 § 1 K.p.a. Stosownie do tego art. postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania lub, jeżeli postanowienie wydane zostało w formie dokumentu elektronicznego, powinno być opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Jak wynika natomiast z akt sprawy pod wydanym postanowieniem z dnia [...] marca 2018r. widnieje nieczytelny podpis bez wskazania imienia i nazwiska piastuna funkcji Ministra ewentualnie imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania w imieniu organu. Wprawdzie wskazać trzeba, że żaden z przepisów K.p.a. nie wymaga, aby podpis pod postanowieniem był czytelny, niemniej w sytuacji jak w przedmiotowej sprawie podpisanie decyzji w formie nieczytelnego skrótu, tzw. "parafy" bez umieszczenia czy to w formie pieczęci czy nadruku na decyzji danych osoby podpisującej, powoduje iż brak jest możliwości weryfikacji czy podpis widniejący pod rozstrzygnięciem pochodzi od uprawnionej osoby. Nieczytelność podpisu nie może być bezwzględna, czyli taka, by nie pozwalała łączyć podpisu z określoną osobą. Każdy podpis musi mieć zatem tyle liter (znaków) indywidualnych, które pozwalają związać go z konkretną osobą podpisującą. Trafnie podkreśla judykatura, że "podpis powinien (...) składać się z liter i umożliwiać identyfikację autora, a także stwarzać możliwość porównania oraz ustalenia, czy został złożony w formie zwykle przezeń używanej; podpis więc powinien wykazywać cechy indywidualne i powtarzalne" (postanowienie SN z dnia 17 czerwca 2009r., IV CSK 78/09, niepubl.). Biorąc pod uwagę to, że widniejący podpis po postanowieniem jest nieczytelny i nie zawiera cech (liter), które pozwalałyby ponad wszelką wątpliwość przypisać go Ministrowi (bądź osobie przez niego upoważnianej), a przy tym brak wskazanego imienia i nazwiska osoby uprawnionej do podpisu w ocenie Sądu daje podstawy do tego aby uznać, że wymogi art. 124 § 1 K.p.a. nie zostały spełnione. Przechodząc natomiast do oceny zarzutów skargi, zdaniem Sądu rację ma skarżący w tym, iż Minister nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, czym naruszył art. 7 K.p.a. Jednocześnie po analizie akt można stwierdzić, że organ II instancji nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego co stanowi naruszenie art. 77 K.p.a. Wobec wskazanych naruszeń ocena o której mowa w art. 80 K.p.a. została dokonana na podstawie niepełnego materiału dowodowego. Powyższe uchybienia procesowe niewątpliwie miały wpływ na wynik sprawy. Po szczegółowej analizie akt, w ocenie Sądu Minister bazując tylko na przekazanych przez Polski Związek Łowiecki informacji, że w stosunku do Koła łowieckiego wydane zostały uchwały o wykluczeniu koła z PZŁ i powołano likwidatorów koła nie przeprowadził stosownego postępowania wyjaśniającego i dowodowego. W aktach administracyjnych brak jest uchwały Okręgowej Rady Łowieckiej w [...] z dnia [...] czerwca 2016r. o wykluczeniu koła z PZŁ, brak jest również uchwały Naczelnej Rady Łowieckiej z dnia [...] września 2016r. w sprawie odwołania od uchwały Okręgowej Rady Łowieckiej w [...], wreszcie brak jest uchwały o powołaniu likwidatorów Koła łowieckiego. Trafnie wskazano w skardze, że PZŁ mimo, iż dysponował wiedzą na temat wstrzymania przez Sąd Okręgowy w [...] sygn. akt [...] obu uchwał ww. wskazanych organów, i tym iż zażalenie PZŁ zostało odrzucone nie poinformował o tym Ministra. Minister zaś pomimo wielokrotnie podnoszonych ww. okoliczności (pisma z: 28 lipca 2017r., 8 lutego 2018r.) i dysponując niepełnymi informacjami przekazanymi przez PZŁ nie odniósł się do tych argumentów, co więcej nie przeprowadził w tym zakresie stosowego postępowania, które miałoby na celu ustalenie czy postępowanie sądowe w sprawie uchylenia ww. uchwał zostało prawomocnie zakończone, a w takim razie czy Koło łowieckie utraciło swoje członkostwo w PZŁ. Minister wydając również zaskarżone postanowienie zlekceważył fakt wydania przez Sąd Okręgowy w [...] postanowienia o wstrzymaniu wykonania ww. uchwał co, w ocenie Sądu wręcz uniemożliwiało, na tym etapie wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Podkreślić należy, że na dzień wydania przedmiotowego postanowienia – a przynajmniej nie wynika to z materiału dowodowego, postępowanie sądowego w sprawie wydanych uchwał nie zostało zakończone. Zdaniem Sądu jest to istotne z tego względu, że okoliczność wykluczenie Koła z PZŁ, będąca konsekwencją wydania uchwał, przeważyła, że Koło nie mogło zostać uznane za stronę postępowania. Błędne jest rozumienie organu uwypuklone w odpowiedzi na skargę, że jeżeli podjęta została uchwała o wykluczeniu koła z PZŁ to nie można uznać tego podmiotu za stronę postępowania. Zdaniem Sądu dopiero prawomocne orzeczenie organów statutowych co do wykluczenia koła z PZŁ uprawniałoby organ do takiej argumentacji. W ocenie Sądu brak prawomocnego rozstrzygnięcia sądowego w przedmiocie uchwał dotyczących wykluczenia koła z PZŁ stanowiło przeszkodę w wydaniu postanowienia. Z uwagi na powyższe zasadnym należy uznać zarzut naruszenia art. 147 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a w zw. z art. 28 K.p.a. i art. 28 Prawa łowieckiego. Sąd nie podziela natomiast zarzutu skargi jakoby organ naruszył art. 145 § 1 pkt 1 i 5 K.p.a. W ocenie Sądu zarzut ten jest za daleko idący i nie ma odzwierciedlenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Faktem jest, że Minister wydał zaskarżone postanowienie głównie w oparciu o informacje przekazane przez PZŁ, które jak się okazały były niepełne i nie przedstawiały rzeczywistej sytuacji prawnej Koła łowieckiego, jednakże nie można uznać, że dowody te były fałszywe, albo że nie były znane organowi w dniu wydawania decyzji, tj. [...] lipca 2017r. Nie mu ku temu podstaw. Bezspornym jest, że uchwały o wykluczeniu koła zostały wydane – natomiast błędnie Minister zinterpretował skutki jakie niosą te akty w stosunku do Koła łowieckiego, co w konsekwencji spowodowało, że Koło łowieckie pozbawione zostało udziału w postępowaniu w sprawie wyłączenia i wydzierżawienia obwodu łowieckiego. Odnośnie interesu prawnego Koła łowieckiego Sąd zauważa, że w piśmiennictwie prezentowany jest pogląd, że jeśli konkretny obwód dotychczas oddany był w dzierżawę kołu łowieckiemu, to przysługuje mu interes prawny w rozumieniu przepisów K.p.a. i w związku z tym jest on stroną postępowania w przedmiocie wyłączenia tego obwodu z wydzierżawienia (z chwilą uostatecznienia się decyzji ministra stosunek dzierżawy wygasa, więc koło łowieckie traci swoje prawo) (zob. Pązik Adam, Słomski Marcin, Prawo łowieckie Komentarz, Lex 2015). Sąd w niniejszej sprawie nie przesądza, czy Koło łowieckie powinno zostać uznane za stronę postępowania (kwestia ta może w przyszłości podlegać kontroli sądowej), pozostawia to zagadnienie do wnikliwego zbadania przez organ administracji publicznej. W związku z powyższym, z uwagi na charakter i stopień naruszeń przepisów postępowania, Sąd uznał nie tylko za zasadne, ale również konieczne wyeliminowanie postanowienia Ministra zarówno z dnia [...] marca 2018r. jak również poprzedzające go postanowienie z dnia [...] stycznia 2018r. tegoż samego Ministra o odmowie wznowienia postepowania. Nadmienić należy, że przepis art. 135 P.p.s.a upoważnia Sąd, w przypadku uwzględnienia skargi do objęcia rozstrzygnięciem (wyrokiem) wszystkich aktów w granicach sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 28 grudnia 2017r. sygn. akt II OSK 870/17, Lex nr 2461301). Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Minister weźmie pod uwagę powyżej przedstawioną przez Sąd ocenę prawną, uzupełni materiał dowodowy m.in. o: uchwałę Okręgowej Rady Łowieckiej w [...] z dnia [...] czerwca 2016r., Naczelnej Rady Łowieckiej z dnia [...] września 2016r. w sprawie odwołania Koła od uchwały Okręgowej rady Łowieckiej w [...], uchwałę o powołaniu likwidatorów Koła łowieckiego, podejmie czynności mające na celu ustalenie czy postępowanie przed Sądem Okręgowym w [...] (sygn. akt [...]) w przedmiocie ustalenia i uchylenia uchwał zostało prawomocnie zakończone, ewentualnie podejmie inne czynności mające na celu ustalenie wszystkich okoliczności sprawy. Po zgromadzeniu materiału dowodowego Minister przeprowadzi pogłębioną analizę pod kątem czy Koło łowieckie winno być uznane za stronę postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] lipca 2017r., a tym samym czy zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania, a następnie wyda stosowne rozstrzygnięcie w oparciu o przepisy K.p.a. w związku z przepisami Prawa łowieckiego. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a., na które składają się: wpis od skargi (100 zł) pobrany według § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. Nr 221, poz. 2193), (wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł.) wyliczone w oparciu o przepis § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł) (pkt II sentencji wyroku).