IV SA/Wa 1555/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Sękowska, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.), Protokolant ref. Luiza Cycling, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2019 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen uchyla zaskarżoną decyzję I. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: "Szef Urzędu") z [...] kwietnia 2018 r., znak: [...] (dalej również: "zaskarżona decyzja"), utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w Z. (dalej: "Komendant") z [...] stycznia 2018 r. nr [...] o zobowiązaniu obywatelki [...] M. K. (dalej: "wnioskodawczyni", "cudzoziemka" lub "skarżąca") z małoletnimi dziećmi S. K. i S. K. do powrotu oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 1 roku od dnia wydania decyzji. II. Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych. II.1. Obywatelka [...] M. K. przybyła do Polski [...] kwietnia 2016 r., przekraczając granicę przez kolejowe przejście graniczne w [...], na podstawie własnego paszportu. W tym samym dniu cudzoziemka za pośrednictwem Komendanta Placówki Straży Granicznej w T. złożyła do Szefa Urzędu wniosek o udzielenie jej i jej małoletnim dzieciom ochrony międzynarodowej. Po złożeniu wniosku cudzoziemka wraz z dziećmi w nieustalonym miejscu i czasie przekroczyła wbrew przepisom granicę z Polski do [...]. II.2. Po rozpatrzeniu ww. wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, decyzją z [...] stycznia 2017 r., nr [...] Szef Urzędu odmówił udzielenia stronie nadania statusu uchodźcy i odmówił udzielenia jej ochrony uzupełniającej. Po wniesieniu odwołania na powyższe, decyzją nr [...] z [...] kwietnia 2017 r. Rada do Spraw Uchodźców orzekła o utrzymaniu w mocy decyzji Szefa Urzędu. II.3. Cudzoziemka wraz z małoletnimi dziećmi została [...] grudnia 2017 r. przekazana stronie polskiej przez stronę [...] na podstawie przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca. Bezpośrednio po przekazaniu wobec M. K. przeprowadzono kontrolę legalności pobytu, w wyniku której stwierdzono nielegalny pobyt na terytorium RP. II.4. Decyzją z [...] stycznia 2018 r. wydaną na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 1,10 i 16 lit. a, art. 310 pkt 1, art. 318 ust. 1 i ust 2 pkt 1 w związku z art. 315 ust. 2 pkt 1. art. 315 ust. 3 pkt 3 oraz art. 319 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2018 poz. 2294, dalej: "ustawa o cudzoziemcach" lub "u.o.c.") Komendant zobowiązał M. K. do powrotu oraz orzekł o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 1 roku od dnia wydania decyzji. Decyzją zostały objęte małoletnie dzieci cudzoziemki: S. K., ur. [...] kwietnia 2012 r. oraz S. K. ur. [...] stycznia 2015 r. W uzasadnieniu decyzji Komendant wskazał, że podstawę jej wydania stanowi art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach zgodnie, z którym cudzoziemcowi wydaje się decyzję o zobowiązaniu do powrotu, jeżeli przebywa lub przebywał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, jeżeli wiza lub inny dokument są lub były wymagane. Zatem aby móc legalnie móc przebywać na terytorium Polski, jak i strefy Schengen cudzoziemka powinna legitymować się ważnym dokumentem uprawniającym do wjazdu i pobytu w RP. W toku prowadzonego postępowania jednoznacznie ustalono, że cudzoziemka takiego zezwolenia nie posiada. Organ powołał się również na art. 302 ust. 1 pkt 10 ustawy o cudzoziemcach, w myśl którego cudzoziemcowi wydaje się decyzję o zobowiązaniu do powrotu, gdy przekroczył lub usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa, a także do art. 23 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ww. ustawy określającego warunki legalnego przekraczania granicy Rzeczypospolitej Polskiej i legalnego pobytu. Powołując się na ww. przepisy organ I instancji stwierdził, iż okoliczności sprawy wskazują, że M. K. nieposiadając żadnych dokumentów podróży, przekroczyła nielegalnie polską granicę państwową z terytorium Polski do [...] w maju 2017 r. Cudzoziemka nie posiadała wizy czy innego dokumentu uprawniającego do przekroczenia granicy, tym samym doszło do naruszenia przepisów dotyczących warunków legalnego przekraczania granicy, określonych w art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. M. K., jako obywatelka [...], podczas przekraczania granicy z Rzeczypospolitej Polskiej do [...] jako obywatel państwa trzeciego, miała obowiązek posiadać, oprócz dokumentu podróży, ważną wizę lub inny ważny dokument legitymujący do przekraczania granic państwowych. Nie mogła korzystać z przynależnych jedynie obywatelom Unii Europejskiej uprawnień przysługujących w strefie Schengen i swobodnie przemieszczać się po całym terytorium tej strefy. Cudzoziemka musiała posiadać dokument uprawniający do przekroczenia granic pomiędzy państwami członkowskimi. M. K., mimo że nie posiadała wizy uprawniającej do swobodnego przekroczenia granicy polsko – [...], ani żadnego ważnego dokumentu pobytowego wydanego przez którykolwiek z krajów należących do układu Schengen, przekroczyła tę granicę w maju 2017 r. Organ wskazał, że brak kontroli nakłada na osoby przekraczające granicę wewnętrzną obowiązek dołożenia wszelkich starań, aby zapoznać się i bezwzględnie przestrzegać przepisów dotyczących dokumentów, jakie są wymagane, by dopełnić wszelkich formalności przy przekraczaniu granicy. W przypadku, gdy na granicy istnieje kontrola graniczna, w sytuacji nieposiadania przez cudzoziemca przy sobie dokumentów uprawniających do jej przekroczenia odmawia mu się wjazdu. Natomiast gdy kontroli granicznej brak, to na cudzoziemcu spoczywa ciężar dopełnienia wszystkich formalności związanych z legalnym przekraczaniem granicy. Komendant zaznaczył również, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje, aby M. K. była zainteresowana udzieleniem jej ochrony na terytorium RP. Według organu I instancji, analizując dotychczasowe postępowanie cudzoziemki, można przypuszczać, że złożenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej potraktowała w sposób instrumentalny, jako warunek konieczny do wjazdu na obszar Państw Schengen i przemieszczania się do Państw Europy Zachodniej. Organ I instancji ustalił stan faktyczny w sprawie w oparciu o protokół przesłuchania strony w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu z [...] grudnia 2017 r., sprawdzeń w systemach teleinformatycznych, opracowania systemu "Światowid" o aktualnej sytuacji politycznej, bezpieczeństwa i praw człowieka w [...]. W oparciu o te dowody Komendant ustalił, że M. K. jako swój główny powód wyjazdu z [...] podała naganne zachowanie męża wobec niej i dzieci. Obawiała się również, że po powrocie do kraju pochodzenia, mąż odbierze jej dzieci. W tym zakresie Wydział informacji o Krajach pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców przekazał informację, że powszechnym problemem w [...] jest niezgłaszanie przez kobiety będące ofiarami przypadków przemocy w rodzinie odpowiednim służbom oraz niewstępowanie na drogę sądową przeciw sprawcom. Przemoc domowa w [...] uznawana jest za prywatną sprawę, a od ofiar oczekuje się, że będą radzić sobie z takimi sytuacjami. Ponadto, Komendant ustalił, że aktualna sytuacja bezpieczeństwa w [...] i całej [...] nie stwarza przesłanek do uznania, że na terytorium kraju pochodzenia w sposób powszechny stosowana jest przemoc, która mogłaby powodować realne ryzyko śmierci cudzoziemki po jej powrocie. M. K. nie należy do żadnej organizacji politycznej, religijnej kulturalnej czy społecznej. Nie została nigdy skazana wyrokiem sądu, ani nie prowadzono wobec niej żadnego postępowania. Nie była nigdy zatrzymana lub aresztowana. Materiał dowodowy nie wskazuje, aby Cudzoziemka mogłaby być zmuszona do świadczenia pracy przymusowej lub być pozbawiona prawa do rzetelnego procesu sądowego, a także ukarana bez podstawy prawnej. Zdaniem Komendanta, M. K. mogłaby zapewnić sobie i swoim dzieciom utrzymanie i spokojny dom, a także ma możliwość dochodzenia swoich praw na drodze sądowej. Nie ma podstaw aby sądzić, że takiej pomocy, po powrocie do kraju pochodzenia, nie uzyska. W odniesieniu do obawy odseparowania cudzoziemki od jej dzieci w razie orzeczenia rozwodu przez sąd kraju pochodzenia, Komendant ustalił, w oparciu o analizę prawa obowiązującego w [...], że M. K. ma możliwość zamieszkania w innym miejscu na terenie [...], choćby u rodziny, bądź opuszczenia [...] i zamieszkania wraz z córkami w innej części [...]. Powrót do kraju pochodzenia nie naruszy prawa cudzoziemki do życia rodzinnego lub prywatnego w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. Cudzoziemka ma realną możliwość znalezienia pomocy u swojej rodziny bądź poprzez organizacje pozarządowe działające na terytorium [...]. W związku z tymi ustaleniami Komendant uznał, że nie zachodzą przesłanki udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych określone w art. 348 ustawy o cudzoziemcach, albowiem nic nie wskazuje na to, aby po powrocie do kraju pochodzenia zagrożone byłoby prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego cudzoziemki, mogłaby zostać poddana torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, być zmuszaną do pracy, lub pozbawioną prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukaraną bez podstawy prawnej. W świetle zeznań Wymienionej nie zachodzą żadne konkretne i realne zagrożenia w tym zakresie. Te same uwagi przemawiają, zdaniem organu I instancji, za odmową udzielenia zgody na pobyt tolerowany (art. 351 ustawy o cudzoziemcach). W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego wykluczono także konieczność zastosowania art. 89g ustawy z 13 czerwca 2003 roku o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r. poz. 680 z późn. zm.). Ustalono bowiem, że wobec cudzoziemki, [...] stycznia 2017 r. zapadła już merytoryczna decyzja w sprawie o udzielenie ochrony międzynarodowej. Cudzoziemka nie posiada statusu uchodźcy, nie korzysta z ochrony uzupełniającej, nie udzielono jej azylu i nie posiada zgody na pobyt tolerowany. W trakcie prowadzanego postępowania strona nie wykazała jakichkolwiek dowodów świadczących o przynależności jej samej, czy jej rodziny do jakiejkolwiek organizacji, która byłaby nieuznawana przez władze [...]. Organ rozpatrując przesłanki świadczące o możliwości objęcia strony jedną z form ochrony przed wydaleniem wziął szczególnie pod uwagę intensywność naruszeń praw człowieka oraz większe ich zindywidualizowanie, które mogłoby mieć miejsce po powrocie cudzoziemca do kraju pochodzenia. Opierając się na opracowaniach systemu "Światowid" nie znalazł przesłanek do objęcia strony jedną z form ochrony na terytorium RP. W tym zakresie organ miał na względzie aktualną sytuację w [...], a szczególnie informacje o braku powszechności łamania praw człowieka oraz powszedniości występowania takich przypadków. Komendant wskazał, że decyzję o zobowiązaniu do powrotu wydaje się w stosunku do cudzoziemca, gdy zajdzie którakolwiek z okoliczności wymienionych w art. 302 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. W wyniku sprawdzeń dokonanych przez funkcjonariuszy Straży Granicznej w [...], ustalono że M. K. niezgodnie z przepisami przekroczyła granicę z RP do [...], co miało miejsce w maju 2017 r. podczas podróży do [...], w związku z czym zaistniały przesłanki do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu określone w art. 302 ust. 1 pkt 10 niniejszej ustawy o cudzoziemcach. W toku postępowania ustalono również, że cudzoziemka nie opuściła w sposób właściwy terytorium RP po wydaniu decyzji przez Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców o odmowie nadania statusu uchodźcy i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. Zaistniała zatem kolejna przesłanka do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu określona w art. 302 ust. 1 pkt 16a ustawy o cudzoziemcach. Ponadto cudzoziemka, w myśl art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach przebywa lub przebywała na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim. Ponadto w toku postępowania ustalono, że w stosunku do M. K. nie występują okoliczności wyłączające z mocy prawa wydanie decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu zawarte w art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. W odniesieniu do zakazu wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, organ wskazał, że zgodnie z brzmieniem art. 318 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach w decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu orzeka się o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oraz określa się okres tego zakazu. Zgodnie zaś z art. 319 pkt 1 ww. ustawy zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen w przypadkach, o których mowa w art. 302 ust. 1 pkt 1-3,6, 10, 12, 13, 15 lub 16 ustawy o cudzoziemcach określa się na okres od 6 miesięcy do 3 lat. Cudzoziemka, składając pierwszy wniosek w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej została pouczona o zakazie opuszczania terytorium Polski do momentu zakończenia postępowania w tej sprawie. Pomimo to obywatelka [...] wraz z dziećmi przekroczyła wbrew przepisom granicę polsko – [...] bez wymaganych dokumentów, lekceważąc tym samym obowiązujące przepisy prawa krajowego. Zdaniem Komendanta okoliczność ta przemawia za zastosowaniem sankcji w postaci zakazu ponownego wjazdu zarówno na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jak i państw obszaru Schengen na okres 1 roku. Organ I instancji wskazał, iż należyta ochrona granic naszego państwa jest istotnym celem kształtowania jego właściwego porządku prawnego. Cudzoziemiec, który narusza ten porządek powinien w interesie Rzeczypospolitej Polskiej opuścić jej terytorium. II.5. Szef Urzędu wskazaną na wstępie decyzją z [...] kwietnia 2018 r. utrzymał w mocy decyzję Komendanta z [...] stycznia 2018 r. W uzasadnieniu tej decyzji Szef Urzędu wskazał, że z prowadzonego przez niego teleinformatycznego Krajowego zbioru rejestrów, ewidencji i wykazu w sprawach cudzoziemców wynika, że [...] kwietnia 2016 r. M. K. przekraczając granicę w kierunku do Polski złożyła za pośrednictwem Komendanta Placówki Straży Granicznej w T. wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej dla siebie i swoich małoletnich dzieci. W tym samym dniu stronie zostało wydane przez Komendanta Placówki Straży Granicznej w T. tymczasowe zaświadczenie tożsamości cudzoziemca seria i nr [...], ważne do dnia [...] lipca 2016 r., zaś [...] stycznia 2017 r. Szef Urzędu wydał decyzję nr [...] orzekającą na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1 i art. 47 ust. 1-2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej o odmowie nadania cudzoziemce statusu uchodźcy oraz odmowie udzielenia jej ochrony uzupełniającej. Decyzja została doręczona w 10 stycznia 2017 r. Następnie pełnomocnik cudzoziemki 4 maja 2017r. otrzymał decyzję Rady do Spraw Uchodźców nr [...] z dnia [...].04.2017r. utrzymującą w mocy decyzję Szefa Urzędu, wydaną po rozpoznaniu odwołania. M. K. wraz z małoletnimi dziećmi [...] maja 2017 r. samowolnie opuściła Ośrodek dla Cudzoziemców [...] a następnie w nieustalonym miejscu i czasie przekroczyła wbrew przepisom granicę z Polski do [...], a 16 czerwca 2017 r. strona [...] zwróciła się do strony polskiej z wnioskiem o przyjęcie cudzoziemki wraz małoletnimi dziećmi na podstawie przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca. Strona polska wyraziła zgodę na przejęcie odpowiedzialności za rozpatrzenie wniosku o udzielenie M. K. ochrony międzynarodowej, w wyniku czego [...] grudnia 2017 r. cudzoziemka wraz z małoletnimi dziećmi S. K. i S. K. została przekazana stronie polskiej przez stronę [...]. Odnosząc się do tak ustalonych okoliczności faktycznych organ odwoławczy podkreślił w pierwszej kolejności, iż sprawa o zobowiązanie M. K. została wszczęta z urzędu [...] grudnia 2017r., a zatem przed 12 lutego 2018 r., kiedy to weszła w życie ustawa z dnia 24 listopada 2017 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z art. 12 powyższej ustawy do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że przepis art. 100 ust. 1 pkt 4 ustawy zmienianej w art. 1 [tj. ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach] oraz przepis art. 88j ust. 2 ustawy zmienianej w art. 4 [tj. ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2017 r. poz. 1065, z późn. zm.)] stosuje się w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Szef Urzędu wskazał, że decyzja organu I instancji została wydana w oparciu o art. 302 ust. 1 pkt 1, 10 i 16 lit. a ustawy o cudzoziemcach. Organ odwoławczy wskazał, że w kontekście art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, biorąc pod rozwagę ustalony stan faktyczny należy stwierdzić zaskarżona decyzja jest zasadna. M. K. wraz z małoletnimi dziećmi przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego ją do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim. W odniesieniu do przesłanki z art. 302 ust. 1 pkt 10 ustawy o cudzoziemcach Szef Urzędu wskazał, iż zgodnie z art. 14 ustawy z dnia 12 października 1990r. o ochronie granicy państwowej (Dz.U. z 2015r. poz. 930 z późn. zm.) przekraczanie granicy państwowej jest dozwolone na podstawie dokumentów uprawniających do jej przekroczenia. Stosownie do postanowień art. 1 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) NR 539/2001 z dnia 15 marca 2001 r. wymieniającym państwa trzecie, których obywatele muszą posiadać wizy podczas przekraczania granic zewnętrznych oraz te, których obywatele są zwolnieni z tego wymogu (Dz.U.UE.L.2001.81.1, Dz.U.UE-sp. 19-4-65, z późn. zmianami) i załącznikiem I do w/w rozporządzenia obywatele [...] są objęci obowiązkiem wizowym przy przekraczaniu granic zewnętrznych Państw Członkowskich. Art. 23 ustawy o cudzoziemcach stanowi natomiast, że cudzoziemiec, który przekracza granicę, jest obowiązany posiadać: ważny dokument podróży (pkt 1), ważną wizę lub inny ważny dokument uprawniający go do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i do pobytu na tym terytorium, jeżeli są wymagane (pkt 2), zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane w przypadku przejazdu tranzytem (pkt 3). Organ dokonał również analizy przepisów dotyczących przekraczania granicy przez cudzoziemców zarytych w Konwencji Wykonawczej do Układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r. między Rządami Państw Unii Gospodarczej Beneluksu, Republiki Federalnej Niemiec oraz Republiki Francuskiej w sprawie stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach (Dz.U.UE.L.2000.239.19, Dz.U.UE-sp. 19-2-9 z poźn. zm.). M. K. wraz z małoletnimi dziećmi [...] kwietnia 2016r. przekroczyła granicę w kierunku do Polski, w konsekwencji złożenia na granicy wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. W związku ze złożeniem przez stronę ww. wniosku stronie zostało wydane w tym samym dniu przez Komendanta Placówki Straży Granicznej w T. tymczasowe zaświadczenie tożsamości cudzoziemca seria i nr [...], które zgodnie z art. 55a ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie jest dokumentem uprawniającym do przekraczania granic, w tym wewnętrznych granic Schengen, a jedynie w okresie swojej ważności potwierdza tożsamość cudzoziemca podczas jego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz uprawnia go do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do zakończenia postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej decyzją ostateczną. Ponadto, tymczasowe zaświadczenie tożsamości cudzoziemca wydawane na czas postępowania o udzielenie ochrony międzynarodowej nie stanowi zgodnie z definicją zawartą w art. 1 Konwencji Wykonawczej do Układu z Schengen tytułu pobytowego, o którym mowa w art. 21 ust. 1 i 2 Kodeksu Wykonawczego Schengen, czy w art. 23 ustawy o cudzoziemcach. Organ miał również na uwadze treść zeznań strony z 14 grudnia 2017 r., z których wynika iż cudzoziemka nie miała świadomości, że nie jest uprawniona do przekraczania granicy wewnętrznej Schengen. W tym zakresie organ odwoławczy podał, iż stwierdzenie, że M. K. przekroczyła granicę wbrew przepisom prawa obliguje organy do powołania przesłanki z art. 302 ust. 1 pkt 10 ustawy o cudzoziemcach, która ma charakter normy bezwzględnie obowiązującej, nie pozostawiającej organowi dowolności, lecz nakazującej mu wydanie decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu. W zakresie ostatniej z przesłanek stanowiących podstawę rozstrzygnięcia przez organ I instancji Szef Urzędu podał, iż nie ulega wątpliwości, że skarżąca nie opuściła terytorium Polski zgodnie z art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. W myśl tego przepisu cudzoziemiec jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o odmowie nadania mu statusu uchodźcy lub udzielenia mu ochrony uzupełniającej stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona. W sprawie została więc wyczerpana dyspozycja art. 302 ust. 1 pkt 16 lit a ustawy o cudzoziemcach. Jednocześnie przepis ten ma charakter obligatoryjny. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podał, że materiał dowodowy wskazuje, iż w sprawie nie zachodzą okoliczności określone w art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, umożliwiające niewydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu. M. K. nie legitymuje się wizami, czy innymi tytułami pobytowymi uwzględnionymi wart. 303 ust. 1 pkt 1-3 i 5-7 ustawy. Zdaniem organu, ustalenia faktyczne wskazują także, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, o którym mowa w art. 303 ust. 1 pkt 4, 8-13 ustawy o cudzoziemcach. Ponadto cudzoziemce nie udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany (por. art. 303 ust. 1 pkt 2 ustawy). W kontekście przesłanki z art. 303 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 348 ustawy o cudzoziemcach, organ wyjaśnił, iż art. 2-8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności nie nakładają na państwo ogólnego obowiązku poszanowania dokonanego przez cudzoziemców wyboru kraju, w którym chcieliby oni mieszkać, pracować, leczyć się, itd. Przepisy Konwencji nie mogą być interpretowane w sposób prowadzący do narzucania państwu przyjmującemu cudzoziemców konieczności legalizowania im pobytu w formie przez nich wybranej, na wybranej przez cudzoziemców podstawie prawnej, wbrew przepisom prawa krajowego oraz bez względu na okoliczności faktyczne sprawy. Gorsza sytuacja ekonomiczna w kraju pochodzenia, czy gorszy stan służby zdrowia nie są równoznaczne z naruszeniem praw chronionych w Konwencji. Z kolei w kontekście przesłanki udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych określonej w art. 348 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach Szef Urzędu wskazał, że uznanie, iż decyzja o zobowiązaniu do powrotu może naruszać przepisy Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności uwarunkowane jest stwierdzeniem zindywidualizowanego skonkretyzowanego zagrożenia naruszeniem określonych praw. Organ II instancji dokonał szczegółowej analizy zeznań cudzoziemki. W tym zakresie Szef Urzędu wskazał, iż w toku postępowania w sprawie zobowiązania do powrotu M. K. zeznała, że po przekroczeniu w [...] kwietnia 2016 r. granicy w kierunku do Polski i złożeniu w tym dniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej została skierowana do otwartego ośrodka w [...], gdzie przebywała przez dwa tygodnie. Następnie wraz z małoletnimi dziećmi została skierowana do ośrodka w W., tam przebywała do maja 2017 r. do momentu otrzymania odmowy w sprawie udzielenia ochrony. Podczas pobytu w Polsce kontaktował się z nią mąż i chciał odebrać jej dzieci. W maju 2017 r. samochodem osobowym udała się do [...] w obawie przed mężem. Po dotarciu do [...], złożyła wniosek o azyl, następnie wraz z małoletnimi dziećmi została skierowana do miasta G., gdzie przebywała do czasu przekazania do Polski. Strona zeznała ponadto, że opuściła kraj pochodzenia w obawie o swoje życie i życie swoich dzieci. Była prześladowana przez swojego męża. Wskazała, że mąż bił ją i groził jej pozbawieniem życia. Strona zeznała również, że w kraju pochodzenia nie miała nigdy problemów z władzami, nie była aresztowana lub karana, nie brała udziału w jakichkolwiek walkach, nie należała do partii politycznej, czy innej organizacji. W kwestii przedstawionej w toku postępowania przez M. K. obawy związanej z możliwością pozbawienia jej opieki nad dziećmi i uniemożliwienia im kontaktów z matką, organ odwoławczy stwierdził, że powyższe okoliczności nie zostały udowodnione przez cudzoziemkę. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika bowiem, aby mąż kiedykolwiek podejmował działania zmierzające w kierunku faktycznego odebrania jej dzieci. Brak jest wobec powyższego podstaw do twierdzenia, ze takie działania będzie podejmował w sytuacji powrotu byłej żony do kraju pochodzenia. Jednocześnie organ wskazał, iż z opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC nr [...] wynika, że w [...] powszechna jest zasada sądowego przyznawania opieki nad dzieckiem matkom, aczkolwiek ze statystyk wynika, że w 6% spraw rozwodowych sąd orzeka o przyznaniu opieki ojcom. W [...], zgodnie z obyczajem, po rozwodzie rodziców dzieci zazwyczaj zostają przy ojcu. Z powyższego opracowania wynika, że kobiety w [...] wkraczają na drogę sądową jedynie w ostateczności. M. K. jako swój główny powód wyjazdu z [...] podała naganne zachowanie męża wobec niej i dzieci, obawiała się również, że po powrocie do kraju pochodzenia, mąż odbierze jej dzieci. Sytuacja ta wynika z relacji małżeńskich strony oraz usposobienia jej małżonka, a jest możliwa do rozwiązania przy pomocy środków prawnych. W tym zakresie organ przeanalizował opracowanie z 6 lipca 2017 r. sporządzone przez Wydział Informacji o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców, a dotyczące problemu stosowania w [...] przemocy wobec kobiet. Jednocześnie organ ustalił, że aktualna pozostaje ocena zawarta w decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2017r. nr [...]. Z materiału dowodowego nie wynika bowiem, aby cudzoziemka miała jakiekolwiek problemy z poruszaniem się po terytorium [...], czy ograniczone prawo do zamieszkania w innych jej częściach. Cudzoziemka ma możliwość zamieszkiwania w innej części [...], jeśli sądzi, iż zamieszkiwanie przez nią w [...] może stwarzać dla niej zagrożenie. Jak wynika z opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC z dnia [...] listopada 2017r. nr [...] większość niezależnych obserwatorów jest zgodna, co do tego, iż po uproszczeniach meldunku w 2010 r. [...] otrzymują rejestrację zarówno czasową jak i stałą w całej [...] bez większych przeszkód. Obrońcy praw człowieka nie zanotowali w ostatnim czasie skarg dotyczących niemożności uzyskania rejestracji ze względu na [...] narodowość, zarówno w [...] jak i w innych regionach [...]. W konsekwencji organ przyjął, że aktualna sytuacja w kraju pochodzenia strony nie uzasadnia stwierdzenia, iż w przypadku powrotu przez nią do [...] będzie istniało zindywidualizowane zagrożenie naruszenia jej praw gwarantowanych w art. 2-7 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Zdaniem Szefa Urzędu M. K. nie wykazała, aby w kraju pochodzenia doświadczyła realnego zagrożenia ze strony władz, czy struktur siłowych. Strona powołuje się jedynie na rzekome zagrożenie ze strony swojego męża, niemniej strona ma możliwość zamieszkania w innej części [...]. W ocenie organu odwoławczego materiał dowodowy nie uzasadnia stwierdzenia, iż deklarowane przez M. K. przyczyny wyjazdu z kraju pochodzenia i obawy przed powrotem tam są wiarygodne i uzasadnione, a także, iż w przypadku powrotu do kraju pochodzenia będą zagrożone jej prawa gwarantowane w art. 2-7 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Powyższe okoliczności, zdaniem Szefa Urzędu, uzasadniają stwierdzenie, iż w sprawie nie zachodzi przesłanka udzielenia zgody na pobyt humanitarny określona w art. 348 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Okoliczności pobytu M. K. na terytorium Polski, a także jej zeznania wskazują, iż w sprawie nie zachodzi również przesłanka z art. 348 pkt 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach. Materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia, iż zobowiązanie cudzoziemki do powrotu mogłoby naruszyć jej prawo do życia rodzinnego, czy prywatnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności lub mogłoby naruszyć prawa dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka. Z materiału dowodowego wynika, iż strona nie posiada w Polsce rodziny lub osób, z którymi łączyłyby ją więzy o charakterze rodzinnym. Centrum życiowe do czasu przyjazdu do Polski w kwietniu 2016r. znajdowało się w kraju pochodzenia. Odnosząc się natomiast do treści art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach, który stanowi, że cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt ze względów humanitarnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli zobowiązanie go do powrotu naruszałoby prawa dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu, to w ocenie organu II instancji w przedmiotowej sprawie takie zagrożenia, nie występują. Brak jest podstaw do przyjęcia, iż konieczność wyjazdu do kraju pochodzenia, pod opieką matki, małoletnich cudzoziemców, zagrozi w stopniu istotnym ich rozwojowi psychofizycznemu. Zmiana miejsca pobytu małoletnich, [...] letniej S. K. i [...] letniej S. K. nie powinna się dla nich wiązać z jakimikolwiek trudnościami, szczególnie, że dzieci ze względu na wiek nie rozpoczęły jeszcze edukacji szkolnej. W odniesieniu do kwestii udzielenia zgody na pobyt tolerowany organ nie stwierdził, aby wobec cudzoziemki zachodziły okoliczności z art. 349 ustawy o cudzoziemcach, a w konsekwencji przyjął, że w sprawie nie ma zastosowania przesłanka z art. 351 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Organ nie stwierdził również, aby w sprawie zachodziła przesłanka z art. 351 pkt 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach. Reasumując powyższe, Szef Urzędu wskazał, że stwierdzenie, iż w sprawie zachodzi przesłanka z art. 302 ust. 1 pkt 1, 10 i 16 lit. a ustawy o cudzoziemcach i nie zachodzą okoliczności z art. 303 ust. 1 ustawy obligowało do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji w zakresie zobowiązania cudzoziemki do powrotu. Z uwagi na kategoryczne sformułowanie użyte w dyspozycji normy zawartej w art. 302 ust. 1 w/w ustawy, podjęcie niniejszego rozstrzygnięcia jest obligatoryjne. Organ odwoławczy odniósł się również do tego, że w zaskarżonej decyzji na mocy art. 315 ust. 2 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach nie został określony termin dobrowolnego powrotu z uwagi na istniejące prawdopodobieństwo ucieczki cudzoziemki. W ocenie Szefa Urzędu powyższy przepis ma zastosowanie w sprawie. Wobec cudzoziemki zachodzą bowiem okoliczności z art. 315 ust. 3 pkt 3 ustawy, bowiem cudzoziemka przekroczyła wbrew przepisom granicę w kierunku z Polski do [...], a jednocześnie granicę wewnętrzną strefy Schengen. Nie określając w zaskarżonej decyzji terminu dobrowolnego powrotu organ był zobligowany na mocy art. 318 ust. 2 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach do orzeczenia o zakazie wjazdu przez cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen. Organ I instancji na mocy art. 319 pkt 1 ustawy, stosowanego w przypadkach stwierdzenia przesłanek m.in. z art. 302 ust. 1 pkt 1, 10 i 16 lit a ustawy o cudzoziemcach, orzekł o rocznym okresie zakazu ponownego wjazdu na te terytoria. W ocenie Szefa Urzędu na powyższe stwierdzenie ma wpływ fakt, iż strona po uzyskania prawa wjazdu na terytorium Polski, a zarazem strefy Schengen wyłącznie na skutek złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, pozostała na tym terytorium jedynie do momentu wydania decyzji orzekającej o odmowie nadania statusu uchodźcy i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej, następnie niemalże od razu wyjechała na terytorium [...], przekraczając granicę z Polski do [...] wbrew obowiązującym przepisom prawa. Końcowo, Szef Urzędu wskazał, że organ pierwszej instancji właściwie przeprowadził postępowanie dowodowe w sprawie i dokonał słusznej oceny materiału, a przebieg postępowania nie wskazuje na naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a tym samym brak było podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji. III.1. Z powyższą decyzją Szefa Urzędu nie zgodziła się M. K.. Skarżąca, nie powołując konkretnych naruszeń prawa, wskazała, że w razie powrotu do kraju pochodzenia będzie zagrożona ryzykiem doznania poważnej krzywdy. III.2. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: IV.1. Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 11, 75 § 1, 84 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a.). IV.2. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że brak szczegółowych zarzutów skargi nie stanowi przeszkody w jej uwzględnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny, inaczej niż Naczelny Sąd Administracyjny (zob. art. 183 § 1 p.p.s.a.), nie jest bowiem związany zarzutami podniesionymi w środku zaskarżenia (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Ponadto, Sąd I instancji orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Zasada ta, w powiązaniu z art. 134 § 1 p.p.s.a., pozwala Sądowi samodzielnie zrekonstruować kwestie mogące mieć istotny wpływ na ocenę legalności kontrolowanego aktu administracyjnego, nawet w sytuacji, gdy, w skardze zagadnienia te nie zostały zaakcentowane. W realiach niniejszej sprawy kwestią taką jest, podnoszona przez skarżącą w trakcie postępowania administracyjnego, obawa o negatywny wpływ na rozwój psychiczny jej starszej córki w związku doznaną przez skarżącą przemocą ze strony jej męża. O istotności tej kwestii świadczy również to, że był to zasadniczy zarzut odwołania, przy czym skarżącą w odwołaniu sformułowała również wniosek o dopuszczenie dowodu z biegłego psychologa. Konkluzję tę potwierdza również lektura uzasadniania postanowienia NSA z 29 stycznia 2019 r., II OZ 1170/18 (CBOSA), którym to orzeczenie NSA oddalił zażalenie Szefa Urzędu na postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. W postanowieniu tym NSA zauważył, że "zaskarżoną decyzją objęte są małoletnie dzieci skarżącej. W toku postępowania skarżąca wskazywała m.in., że obawia się powrotu do kraju pochodzenia ze względu na przemoc domową. Zwracała również uwagę na zły stan psychiczny córki, który może ulec pogorszeniu w sytuacji powrotu do kraju pochodzenia". Reasumując, kwestia ewentualnego naruszenia praw dziecka, określonych w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu, była zagadnieniem centralnym w niniejszej sprawie. Tymczasem kwestii tej Szef Urzędu poświęcił w zasadzie jednak zdanie w zaskarżonej decyzji stwierdzając, że zmiana miejsca pobytu małoletnich,[...] letniej S. K. i [...] letniej S. K. nie powinna się dla nich wiązać z jakimikolwiek trudnościami, szczególnie, że dzieci ze względu na wiek nie rozpoczęły jeszcze edukacji szkolnej, a także wskazując na względnie krótki okres pobytu tych dzieci w Polsce oraz fakt, że zobowiązanie do powrotu obejmuje również matkę małoletnich. Wspomniane twierdzenia Szefa Urzędu są istotne, ale w aspekcie kwestii braku integracji małoletnich z Polską oraz braku naruszenia art. 8 Konwencji Rzymskiej (w aspekcie zachowania zasady nierozdzielania rodziny, zwłaszcza małych dzieci i matki – zob. pkt IV.3 uzasadnienia). Rzecz jednak w tym, że twierdzenia te nie odnoszą się do podniesionej w odwołaniu obawy skarżącej ze względu na doświadczoną przez nią przemoc domową ze strony męża oraz zły stan psychiczny córki, który może ulec pogorszeniu w sytuacji powrotu do kraju pochodzenia. Kwestia ta nie została zatem przez Szefa Urzędu wnikliwie zbadania. Godzi się przy tym przypomnieć, że w Szef Urzędu w powołanej wyżej decyzji statusowej z [...] stycznia 2017 r. (nr [...]) fakt doświadczenia przez skarżącą przemocy domowej ze strony męża uznał za uprawdopodobniony. Co więcej, Szef Urzędu w ogóle nie odniósł się do wniosku dowodowego skarżącej o przeprowadzenie przesłuchania jej małoletniej córki z udziałem psychologa. Nie jest wiadome, dlaczego dowód ten został uznany przez Szefa Urzędu za nieprzydatny do stwierdzenia istotnych, z punktu widzenia art. 348 pkt 3 u.o.c., okoliczności. Takie postępowanie Szefa Urzędu świadczy o naruszeniu m.in. 7, 11, 75 § 1, 84 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a. W orzecznictwie wielokrotnie już wskazywano, że dowód z przesłuchania małoletniego z udziałem psychologa może mieć rozstrzygające znaczenie w razie powstania wątpliwości co do wpływu powrotu dziecka do kraju pochodzenia na rozwój psychiczny tego dziecka (por. np. wyrok NSA z 29 sierpnia 2018 r., II OSK 1041/18, CBOSA oraz prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 6 marca 2018 r., IV SA/Wa 1558/17, CBOSA). Sąd w niniejszym składzie podziela ten kierunek orzecznictwa i wspierającą ją argumentację. Równocześnie Sąd wskazuje, że wydając niniejszy wyrok Sąd nie przesądza, czy w sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącej zgody na pobyt z przyczyn humanitarnych w związku z twierdzeniem o zagrożeniu do rozwoju psychicznego jej małoletniej córki. Kwestia ta musi być wnikliwie zbadana przez Szefa Urzędu, przy czym wskazane będzie tu przeprowadzenie wnioskowanego przez skarżącą przesłuchania jej małoletniej córki z udziałem psychologa. Organ będzie zobowiązany w szczególności ustalić, czy w wspomniane obawy rzeczywiście występują, jakie mają natężenie i jakie mogą rodzić skutki w razie powrotu, a także, czy obawy te dotyczą ogólnie powrotu do [...] czy są raczej związane z obawę przed ewentualnymi agresywnymi zrachowaniami ojca. Dopiero na podstawie prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych w tej kwestii Szef Urzędu będzie mógł dokonać oceny, czy art. 348 pkt 3 u.o.c. rzeczywiście stoi na przeszkodzie zobowiązaniu skarżącej do powrotu. IV.3. Końcowo należy dodać, że w sprawie nie było okolicznością sporną, że wobec skarżącej zaszły, wskazane w zaskarżonej decyzji przesłanki pozytywne uzasadniające wydanie decyzji zobowiązującej do powrotu (art. 302 ust. 1 pkt 1,10 i 16 lit.a ustawy o cudzoziemcach). Sąd w całości podziela tu ustalenia i oceny prawne sformułowane w zaskarżonej decyzji (przytoczone obszernie w punkcie II uzasadnienia wyroku). Podobnie trafnie przyjął Szef Urzędu, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, które mogłyby wypełniać którąkolwiek z przesłanek zgody na pobyt ze względów humanitarnych zawartych w art. 348 pkt 1 i 2 u.o.c. Należy tu zwrócić w szczególności uwagę na następujące kwestie. Po pierwsze, zobowiązanie do powrotu obejmuje matkę oraz jej małoletnie dzieci. Nie zostanie zatem naruszona zasada jedności rodziny, w tym zasada nienaruszenia najsilniejszej więzi łączącej małe dziecko i matkę (por. np. wyrok NSA z 10 października 2018 r., II OSK 2532/16, CBOSA). Po drugie, jak wynika ze zgromadzonych informacji o kraju pochodzenia, system prawa rodzinnego [...] nie odbiega w sposób istotny od standardów obowiązujących m. in. w Polsce (m. in. w aspekcie szczególnej ochrony więzów matki i małych dzieci). Ewentualne problemy w tej materii, jakie występują w [...] związane są nie tyle z treścią przepisów, ale ich stosowaniem z uwzględnieniem, jak to ujęto w zaskarżonej decyzji "surowych obyczajów". W istocie chodzi o to, że owe "surowe zwyczaje", mające silne zakorzenienie w kulturze i religii dominującej w [...], rzeczywiście nie korespondują z europejskim standardem ochrony praw człowieka, jakim jest zasada równości kobiet i mężczyzn m.in. w życiu prywatnym i rodzinnym. Konstatacja ta nie uzasadnia jednak udzielenia skarżącej zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Otóż zobowiązanie skarżącej do powrotu dotyczy kraju pochodzenia, którym jest [...], a nie [...]. Skarżąca może zatem zamieszkać w innym rejonie [...], gdzie będzie narażona na ryzyko stosowania przez sąd owych "surowych zwyczajów", a wyłącznie prawa [...]. Ponadto, jak ustaliły to orzekające organy, występująca rzeczywiście w praktyce sądów w [...] zasada przyznawania opieki nad dzieckiem ojcu, nie jest zasadą wyłączoną. Jak bowiem wskazał Szef Urzędu opierając się na zebranym materiale, sam [...] twierdzi, że zgodnie z zasadami [...], dziecka nie wolno oddzielać od matki, zaś postępowanie mężczyzn, którzy utrudniają matkom kontakt z dzieckiem określa jako "sprzeczne zarówno z ustawodawstwem, jak i Prawem Bożym". IV.4. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.