IV SA/Wa 1555/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Monika Barszcz Sędziowie: sędzia WSA Katarzyna Golat sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...], znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. I. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie nr [...] Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: "Minister" lub "organ") z [...] lutego 2020 r., [...] (dalej: "zaskarżone postanowienie") stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez M. M., [...], [...] (dalej: "skarżący" lub "hodowca") od decyzji Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych (dalej: "COBORU") z [...] września 2018 r., [...] wydanej w przedmiocie pozbawienia hodowcy wyłącznego prawa do odmiany [...]. II. Zaskarżone postanowienie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych i prawnych. II.1. Dyrektor COBORU decyzją z [...] września 2018 r., [...] pozbawił hodowcę wyłącznego prawa do odmiany [...], w związku z brakiem uiszczenia przez hodowcę opłat, określonych w rozporządzeniu Ministra z dnia 17 lutego 2004 r. w sprawie opłat za złożenie wniosku o przyznanie prawa do ochrony wyhodowanej albo odkrytej i wyprowadzonej odmiany, a także zarobkowego korzystania z niej, badanie odrębności, wyrównania i trwałości, przyznanie i utrzymanie wyłącznego prawa (Dz. U. z 2004 r. Nr 60 poz. 567 oraz z 2015 r. poz. 2166). II.2. Hodowca złożył odwołanie do Ministra za pośrednictwem COBORU. Odwołanie zostało złożone Faxem 18 października 2018 r., zaś do Ministra wpłynęło w dniu 25 października 2018 r. Pismem z 13 grudnia 2018 r. Minister wezwał hodowcę do uzupełnienia braków formalnych odwołania poprzez jego podpisanie oraz wskazanie pełnomocnika do prowadzenia sprawy lub pełnomocnika do doręczeń zamieszkałego w Polsce. W dniu 23 stycznia 2019 r. do organu wpłynęło pełnomocnictwo dla profesjonalnego pełnomocnika ustawionego przez hodowcę. II.3. Po rozpatrzeniu sprawy Minister postanowieniem nr [...] z [...] lutego 2020 r., [...] stwierdził w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Organ stwierdził, że pełnomocnik hodowcy – A. K. odebrał skutecznie decyzję COBORU w dniu 3 października 2018 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Odwołanie od decyzji zostało złożone do COBORU przez hodowcę za pośrednictwem Fax w dniu 18 października 2018 r., a zatem piętnastego dnia od dnia odbioru decyzji. W związku z powyższym Minister uznał, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu do jego wniesienia. III.1. Pismem z 10 kwietnia 2019 r. Skarżący wywiódł skargę, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Autor skargi zarzucił postanowieniu naruszenie prawa twierdząc, że nie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Strona podała, że w dniu 3 października 2018 r. decyzja organu I instancji została doręczona przez listonosza osobie nieuprawnionej. Nadto wskazała, że na potwierdzeniu odbioru nie ma imienia i nazwiska pełnomocnika, jak i nie ma jego podpisu. Wobec powyższego, strona dołączyła do skargi oświadczenie pełnomocnika w tym zakresie i wniosła o powołanie biegłego, celem ustalenia czy na przesyłce znajduje się podpis pełnomocnika, czy innej osoby. III.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu. III.3. W piśmie 20 marca 2020 r. radca prawny reprezentujący hodowcę przedstawił nowy zarzut skargi, a mianowicie zakwestionował skuteczność pełnomocnictwa dla A. K.. Zdaniem skarżącego, pełnomocnictwo to nie uprawniało do występowania w sprawie pozbawienia prawa wyłącznego. IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. IV.1. Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.). IV.2. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że Sąd uznał za niedopuszczalny i bezprzedmiotowy wniosek dowodowy zgłoszony w skardze. Przede wszystkim z art. 106 § 3 p.p.s.a. wynika, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym możliwe jest jedynie przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, tym samym nie ma możliwości przeprowadzenia innych dowodów, np. z opinii biegłego. Poza tym okoliczność, która miałaby być udowodniona w niniejszej sprawie nie wymaga dowodzenia, bowiem nikt, w szczególności organ – nie kwestionuje faktu, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji z dnia [...] września 2018 r. nie ma podpisu podmiotu upoważnionego do hodowcy, tj. A. K., a jest tam podpis jego żony. IV.3. Odnosząc się do pierwotnego zarzutu skargi podnieść należy, że jest on całkowicie chybiony. Z art. 40 § 2 k.p.a. wynika, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. W związku z tym, adresatem przesyłki zawierającej decyzję z [...] września 2018 r. był A. K., jako pełnomocnik skarżącego. Art. 43 k.p.a. mówi zaś, że w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, m.in. dorosłemu domownikowi, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi, przy czym z faktu podjęcia pisma przez dorosłego domownika i złożenia przez niego podpisu na potwierdzeniu odbioru wynika domniemanie podjęcia się przez tę osobę oddania pisma adresatowi (tak np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2007 r., II GSK 315/06, LEX nr 321253). Przesyłka z przedmiotową decyzją została fizycznie doręczona żonie adresata w dniu 3 października 2018 r., co zostało przez nią potwierdzone własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (k. 26 akt administracyjnych). Natomiast ewentualny fakt, że dorosły domownik (osoba, której wręczono pismo za pokwitowaniem), nie oddał tego pisma adresatowi, nie ma wpływu na skuteczność doręczenia, a tym samym na bieg terminu do wniesienia odwołania (por. np. wyrok NSA z 15 października 2019 r., I OSK 281/18, CBOSA). Dlatego też dla oceny okoliczności sprawy nie ma znaczenia podnoszenie przez skarżącego, że jego pełnomocnik realnie odebrał decyzję ok. 6-7 października 2018 r., zwłaszcza że strona nie wnosiła prośby o przywrócenie terminu w sytuacji, gdy bezsprzecznie odwołanie zostało wniesione po upływie terminu do dokonania tej czynności. IV.4. Równie nietrafne są wywody zaprezentowane przez skarżącego w dalszym piśmie, złożonym w toku postępowania sądowoadministracyjnego. W tym względzie odwołać się należy do stosownych regulacji i tak art. 11 ust. 3 pkt 1) ustawy z dnia 26 czerwca 2003 r. o ochronie prawnej odmian roślin (Dz. U. z 2018 r. poz. 432 ze zm.) stanowi, że do wniosku o przyznanie wyłącznego prawa dołącza się upoważnienie do reprezentowania hodowcy we wszystkich sprawach związanych z przyznaniem wyłącznego prawa, jeżeli wniosek składa pełnomocnik hodowcy. Z kolei z art. 3 tej ustawy wynika, że do postępowania w sprawach uregulowanych w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Podobnie zresztą traktuje art. 4 ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o nasiennictwie (Dz. U. z 2019 r. poz. 568 ze zm.) stanowiąc, że do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W niniejszej sprawie nie ulegało wątpliwości, że przyznanie skarżącemu wyłącznego prawa [...] zostało dokonane [...] kwietnia 2004 r. Natomiast pismem, które wpłynęło do COBORU dnia 19 października 2011 r. skarżący, jako hodowca dokonał zmiany swego pełnomocnika "dla wszystkich odmian hodowli "[...]" wpisanych do KR [krajowego rejestru – przyp. autora] i księgi ochrony wyłącznego prawa oraz dla wszystkich odmian uczestniczących w urzędowych działaniach". Tym samym pełnomocnikiem hodowcy ustanowiony został A. K., który ponadto przyjął takie obowiązki wskazując, że wynikają one "z aktualnej ustawy o nasiennictwie i ustawy o ochronie prawnej odmian roślin oraz innych obowiązujących regulacji prawnych" (oświadczenie złożone w COBORU dnia 27 października 2011 r.). Stąd też, po pierwsze, aż do chwili złożenia w toku niniejszego postępowania przez stronę pisma datowanego na 20 marca 2020 r. (zob. np. odwołanie oraz skargę), sama strona traktowała A. K. jako swego pełnomocnika we wszelkich relacjach z Centralnym Ośrodkiem Badania Odmian Roślin Uprawnych, mimo że samo przyznanie wyłącznego prawa (wpisanie do prowadzonej przez ten organ księgi ochrony wyłącznego prawa) zostało dokonane bez mała 12 lat wcześniej. Aktualnie zaś strona stara się wykazać, że pełnomocnictwo to dotyczy jedynie wpisania odmiany rośliny do krajowego rejestru i księgi ochrony wyłącznego prawa w sytuacji, gdy przyznanie wyłącznego prawa nastąpiło kilka lat przed udzieleniem pełnomocnictwa. Tego rodzaju niekonsekwencja strony w twierdzeniu co do zakresu pełnomocnictwa A. K. nie zasługuje na ochronę, zgodnie z powszechnie przyjętą zasadą prawa venire contra factum proprium nemini licet. Zgodnie z tą zasadą, nikt nie może powoływać się na fakty czy okoliczności sprzeczne z jego poprzednimi oświadczeniami lub czynnościami (co do obowiązywania tej zasady w postępowaniu administracyjnym zob. np. postanowienie NSA z 11 maja 2017 r., I OZ 603/17 oraz wyrok WSA w Warszawie z 6 września 2016 r., IV SA/Wa 551/16 - CBOSA). Po drugie wskazać trzeba, że na zakres pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego, jako hodowcę/zachowującego odmianę A. K. wskazują też zapisy dokumentu pełnomocnictwa (mocodawca określił, że pełnomocnictwo dotyczy m.in. wszystkich odmian jego hodowli już wpisanych do księgi ochrony wyłącznego prawa), jak też oświadczenie pełnomocnika, który przyjął obowiązki wynikające nie tylko z ustaw o nasiennictwie i o ochronie prawnej odmian roślin, ale także z innych obowiązujących regulacji prawnych w odniesieniu m.in. do wszystkich odmian chronionych krajowym wyłącznym prawem w Polsce. Skoro więc przyznanie wyłącznego prawa już nastąpiło w przeszłości, to nie miałoby sensu udzielanie pełnomocnictwa do jego dokonania. Ponadto te "inne obowiązujące regulacje prawne", to przede wszystkim Kodeks postępowania administracyjnego, który z mocy art. 29 ust. 1 pkt 3) lit. b) w związku z art. 3 ustawy o ochronie prawnej odmian roślin ma zastosowanie w sprawach pozbawienia hodowcy wyłącznego prawa. W ocenie Sądu, sformułowanie "we wszystkich sprawach związanych z przyznaniem wyłącznego prawa", użyte w art. 11 ust. 3 pkt 1) ustawy o ochronie prawnej odmian roślin, należy rozumieć nie tylko wąsko, jako samo przyznanie (dokonanie wpisu w księdze ochrony wyłącznego prawa), ale szeroko, a więc zarówno jako przyznanie, jak i wszelkie czynności związane z tym już dokonanym przyznaniem, tj. również w zakresie ewentualnego pozbawienia wyłącznego prawa do ochrony. IV.5. Zważywszy na powyższe ustalenia i rozważania nie ulega wątpliwości, że decyzja w sprawie pozbawienia hodowcy wyłącznego prawa do odmiany została prawidłowo doręczona uprawnionemu podmiotowi, tj. pełnomocnikowi hodowcy, choć fizycznie została wręczona dorosłemu domownikowi tego pełnomocnika. W okolicznościach niniejszej sprawy w dniu 3 października 2018 r. nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji Dyrektora COBORU z dnia [...] września 2018 r. w sprawie pozbawienia hodowcy wyłącznego prawa do odmiany. Skoro tak, to wniesienie odwołania od niej możliwe było do 17 października 2018 r., nastąpiło zaś w dniu 18 października 2018 r., a więc po upływie terminu wynikającego z art. 129 § 2 k.p.a. Dlatego Minister zasadnie zastosował art. 134 k.p.a., w myśl którego organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Skarga w żadnej mierze nie zdołała podważyć prawidłowości zaskarżonego postanowienia. IV.6. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.