IV SA/Wa 1558/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1558/09 wydanego w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2009 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia - odmówić przywrócenia terminu - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 listopada 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1558/09 oddalił skargę J. J. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2009 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. W dniu 1 grudnia 2009 r. (data stempla pocztowego) ustanowiony w sprawie pełnomocnik skarżącego (pełnomocnictwo - k. 20 akt sprawy) wystąpił z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia powołanego wyroku i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. W dniu 3 grudnia 2009 r. wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem złożył osobiście skarżący. W odpowiedzi, pismem z dnia 8 grudnia 2009 r., Sąd poinformował go, że tożsame żądanie złożył już pełnomocnik, a doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem nastąpi na adres kancelarii pełnomocnika. Odpis wyroku z dnia 30 listopada 2009 r. wraz z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 20 stycznia 2010 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru - k. 48 oraz oświadczenie pełnomocnika skarżącego zawarte w skardze kasacyjnej - k. 49). Pełnomocnictwo udzielone pełnomocnikowi, któremu doręczono odpis wyroku z uzasadnieniem nie zostało wypowiedziane. W dniu 3 marca 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła, sporządzona przez pełnomocnika skarżącego, skarga kasacyjna od wyroku z dnia 30 listopada 2009 r. Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną z uwagi na przekroczenie trzydziestodniowego terminu na jej wniesienie. W dniu 19 kwietnia 2010 r. (data stempla pocztowego), działając przez pełnomocnika, skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 8 kwietnia 2009 r. W tym samym dniu (data stempla pocztowego) zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2009 r. Uzasadniając żądanie przywrócenia terminu skarżący wskazał, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku złożył w ustawowym terminie zarówno profesjonalny pełnomocnika J. J., jak i skarżący osobiście. Tymczasem odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono wyłącznie pełnomocnikowi, podobnie jak odpis postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej, podczas gdy odpis postanowienia z dnia 26 marca 2010 r. o zwolnieniu od kosztów sądowych doręczono wyłącznie skarżącemu. Dalej skarżący wywiódł, że skarga kasacyjna została sporządzona w dniu 18 litego 2010 r. przez profesjonalnego pełnomocnika i w tym dniu przekazana J. J. w celu wysłania do Sądu. Skarżący jest osobą w wieku 87 lat i zamiast wysłać skargę kasacyjną listem poleconym wrzucił ją do skrzynki pocztowej. Jak oświadczył skarżący, "[...] Z całą pewnością wrzucenie nastąpiło w dniu 18 lutego 2010 r. (...)". W ocenie strony, tego też dnia nastąpiło oddanie przesyłki w polskiej placówce pocztowej. Zdaniem J. J., uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Wrzucając list do skrzynki działał w zaufaniu do Poczty Polskiej i miał prawo zakładać, że przesyłki są odbierane zgodnie z informacjami zawartymi na skrzynce pocztowej, to jest dwa razy dziennie w dni pracujące z wyjątkiem sobót, niedziel i świąt. Wrzucając list do skrzynki 18 lutego 2010 r., zatem jeden dzień przed upływem terminu na złożenie skargi kasacyjnej, miał pełne prawo przypuszczać, że korespondencja zostanie odebrana jeszcze tego samego dnia, to jest w czwartek 18 lutego 2010 r., najpóźniej zaś dnia następnego, to jest 19 lutego 2010 r. w piątek (ostatni dzień trzydziestodniowego terminu). O tym, że przesyłka nie została wyjęta ze skrzynki zgodnie z informacją na niej umieszczoną skarżący dowiedział się dopiero z uzasadnienia postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2010 r. Zdaniem strony, wcześniejsze postanowienie uwzględniające wniosek strony o zwolnienie od kosztów sądowych pozwalało przypuszczać, że skardze kasacyjnej zostanie nadany dalszy bieg. J. J. zakwestionował też prawidłowość postępowania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w kontekście złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 30 listopada 2009 r. zarówno przez pełnomocnika skarżącego, jak i przez stronę osobiście. W jego ocenie, występowanie w sprawie profesjonalnego pełnomocnika nie pozbawia strony możliwości samodzielnego dostępu do akt sprawy, w szczególności uzyskiwania z nich odpisów dokumentów, w tym odpisu wyroku z uzasadnieniem. J. J. skorzystał z przysługującego mu prawa i złożył wniosek o uzasadnienie wyroku. Mimo to, do dnia złożenia wniosku o przywrócenie terminu skarżący nie otrzymał odpisu wyroku z uzasadnieniem. W ocenie strony, opisane okoliczności świadczą o nieprawidłowości działania Sądu, w szczególności w kontekście tego, iż część korespondencji doręczna była wyłącznie profesjonalnemu pełnomocnikowi J. J., a część wyłącznie osobiście skarżącemu. Postanowieniem z dnia 28 maja 2010 r. sygn. akt I OZ 378/10 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie J. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 1558/09. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 86 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. W świetle art. 87 § 1 i 2 ppsa, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Zgodnie zaś z art. 87 § 4 tej samej ustawy, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Jak wskazano powyżej, postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną J. J. od wyroku tego Sądu z dnia 30 listopada 2009 r. z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia. Postanowienie Sądu pierwszej instancji z dnia 8 kwietnia 2010 r. było przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w dniu 28 maja 2010 r. oddalił wniesione przez skarżącego zażalenie. W tej sytuacji hipoteza normy prawnej zawartej w art. 86 ppsa, w zakresie dokonania czynności w postępowaniu po upływie terminu, jest wypełniona. Mając na względzie, że z uzasadnienia przedmiotowego wniosku wynika, iż o uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 30 listopada 2010 r. skarżący dowiedział się dopiero z uzasadnienia postanowienia z dnia 8 kwietnia 2010 r. należy stwierdzić, że siedmiodniowy termin przewidziany na złożenie wniosku o przywrócenie terminu rozpoczął bieg w dniu doręczenia, działającemu przez pełnomocnika, skarżącemu odpisu tego postanowienia. Ponieważ doręczenie odpisu postanowienia z dnia 8 kwietnia 2010 r. nastąpiło w dniu 13 kwietnia 2010 r. (k. 92 akt sprawy), a przedmiotowy wniosek złożono w dniu 19 kwietnia 2010 r., to zachowano przewidziany przez art. 87 § 1 ppsa termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Zdaniem Sądu, okoliczności sprawy nie pozwalają na przywrócenie J. J. terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 30 listopada 2009 r. Po pierwsze wskazać trzeba, iż część argumentacji powołanej w przedmiotowym wniosku sprowadza się do kwestionowania prawidłowości ustalenia, że strona wniosła skargę kasacyjną z uchybieniem terminu. Skarżący wskazuje, że oddanie skargi kasacyjnej w polskim urzędzie pocztowym nastąpiło w dniu 18 lutego 2010 r., kiedy to wrzucono ją do skrzynki pocztowej. Podnosi też, że chociaż wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku złożył zarówno osobiście, jak również działając przez profesjonalnego pełnomocnika, to odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczono wyłącznie pełnomocnikowi. Wobec tej argumentacji należy jedynie nadmienić, że kwestia prawidłowości i daty doręczania odpisu wyroku z dnia 30 listopada 2009 r. oraz terminowości wniesienia skargi kasacyjnej od tego orzeczenia została już prawomocnie ustalona i nie może być przedmiotem oceny w toku rozpoznawania przedmiotowego wniosku. Należy też stwierdzić, że skarżący słusznie zauważa, iż działanie przez profesjonalnego pełnomocnika nie pozbawia go prawa samodzielnego dostępu do akt sprawy, w tym do uzyskania z tych akt odpisów, w szczególności odpisu wyroku z uzasadnieniem. Czym innym jest jednak uzyskanie odpisu sporządzonego już i znajdującego się w aktach sprawy wyroku z uzasadnieniem, a czym innym uzyskanie odpisu wyroku z uzasadnieniem sporządzonym na wniosek strony złożony w terminie siedmiu dni od ogłoszenia wyroku oddalającego skargę. Jak sam skarżący zauważa, zarówno wniosek złożony przezeń osobiście, jak i wniosek jego pełnomocnika zostały wniesione w siedmiodniowym terminie od dnia ogłoszenia wyroku z dnia 30 listopada 2009 r. W obydwu wnioskach wskazano, że powodem żądania odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem jest zamiar odwołania się od niego do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W tej sytuacji nie zachodziły podstawy doręczania odpisu wyroku z uzasadnieniem sporządzonym na wniosek zarówno skarżącemu, jak i jego pełnomocnikowi, a stosownie do treści art. 67 § 5 ppsa, w myśl którego, jeżeli ustanowiono pełnomocnika, to jemu należy dokonać doręczenia, odpis wyroku z uzasadnieniem doręczono jedynie adwokatowi będącemu pełnomocnikiem J. J. Wniosek z dnia 3 grudnia 2009 r. złożony osobiście przez stronę nie jest bowiem wnioskiem o wydanie odpisu z akt sprawy, o którym mowa w art. 12a § 2 ppsa, a wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie odpisu wyroku wraz z tym usadawianiem. Sam fakt złożenia wniosku osobiście przez stronę nie ogranicza natomiast zakresu umocowania wynikającego z pełnomocnictwa do prowadzenia przedmiotowej sprawy udzielonego przez skarżącego profesjonalnemu pełnomocnikowi. W dalszej kolejności należy wskazać, że brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona (lub jej pełnomocnik) nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2006 r. sygn. akt I SAB/Wa 78/05 LEX nr 192260). Literatura i orzecznictwo do przeszkód, uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności z uwagi na różnorodność zjawisk życiowych zalicza: przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, itp. Przyjęcie obiektywnego miernika staranności strony postępowania dokonującej spóźnionej czynności procesowej nie oznacza oczywiście, że ocena winy w uchybieniu terminu dokonywana jest w oderwaniu od istotnych dla tej oceny okoliczności konkretnej sprawy. Pełnomocnictwem z dnia 20 listopada 2009 r. J. J. ustanowił do prowadzenia przedmiotowej sprawy adwokata. Pełnomocnictwo zostało złożone do akt sprawy na rozprawie w dniu 30 listopada 2009 r. i nie zostało wypowiedziane. W tej sytuacji zachowanie należytej staranności przez osobę profesjonalnie zajmującą się udzielaniem pomocy prawnej wymagało zarówno sporządzenia skargi kasacyjnej w przewidzianym ustawą terminie, jak i wniesienia jej w tym terminie do Sądu. Stąd też powoływane w przedmiotowym wniosku okoliczności, jak wiek skarżącego, zaufanie do Poczty Polskiej, czy też niezgodność umieszczonych na skrzynce pocztowej informacji co do terminów odbierania korespondencji z rzeczywistym stanem rzeczy, nie wyłączają winy w spóźnionym wniesieniu skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 30 listopada 2009 r. W sytuacji, gdy w sprawie stronę reprezentuje adwokat, to należy od niego oczekiwać, aby zadbał o skuteczne wniesienie środka odwoławczego od orzeczenia Sądu. Tylko marginalnie odnosząc się do wymienionych wyżej okoliczności należy wskazać, że wiek, czy też zaufanie do instytucji dokonującej doręczeń, same w sobie nie mogłyby być okolicznościami ekskulpującymi stronę przekraczającą termin procesowy. Sam wiek strony nie świadczy jeszcze o braku możliwości dochowania przez nią należytej staranności w dokonaniu czynności w postępowaniu, zaś zaufanie jakim skarżący darzy Pocztę Polską jest natomiast okolicznością o subiektywnym charakterze. Wiek, czy też zaufanie mogłyby ewentualnie uzasadniać przywrócenie terminu, gdyby uchybienie to nastąpiło w wyniku wystąpienia tych okoliczności w połączeniu z innymi, które w ogólnym rozrachunku ekskulpowałyby stronę (na przykład, gdyby wiek strony, był przyczyną schorzeń strony, które niemożliwym czyniłyby dokonanie przez nią czynności w postępowaniu, a strona działałaby w sprawie samodzielnie). Jak jednak podniesiono, wobec zastępowania J. J. w przedmiotowej sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika, powyższe uwagi mają jedynie marginalny charakter. Dalej odnosząc się do argumentacji podniesionej w przedmiotowym wniosku należy wskazać, że w istocie odpis postanowienia z dnia 26 marca 2010 r. w przedmiocie zwolnienia J. J. od kosztów sądowych doręczono osobiście skarżącemu, zamiast jego pełnomocnikowi. Okoliczność ta nie ma jednak jakiegokolwiek wpływu na ocenę staranności strony w terminowym wniesieniu skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Podobnie, o braku winy strony nie stanowi twierdzenie, jakoby uwzględnienie żądania zwolnienia od kosztów sądowych mogło sugerować, że skardze kasacyjnej zostanie nadany dalszy bieg. Po pierwsze należy wskazać, że obie wskazane okoliczności, to znaczy wydanie korzystnego dla strony rozstrzygnięcia o zwolnieniu od kosztów sądowych oraz doręczenie odpisu orzeczenia rozstrzygającego o tym wniosku, miały miejsce już po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Jak bowiem ustalono termin do wniesienia środka odwoławczego upłynął 19 lutego 2010 r., a wniosek strony o zwolnienie od kosztów sądowych złożono do Sądu razem ze spóźnioną skargą kasacyjną. Skoro wydanie postanowienia o przyznaniu J. J. i doręczenie mu odpisu tego postanowienia nastąpiły po wniesieniu spóźnionego środka odwoławczego, to nie mogły mieć wpływu na uchybienie przez stronę terminowi przewidzianemu przez art. 177 § 1 ppsa. Nadto nadmienić należy, że twierdzenie strony, jakoby pozytywne rozpoznanie wniosku o zwolnienie kosztów sądowych pozwalało przypuszczać, że skardze kasacyjnej zostanie nadanie dalszy bieg nie znajduje oparcia w stanie faktycznym i prawnym sprawy. Można jedynie domyślać się, że pełnomocnik wysnuwa taką tezę w oparciu o art. 247 ppsa, zgodnie z którym prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Przepis ten nie dotyczy jednak "oczywistej bezzasadności" skargi kasacyjnej, a skargi wnoszonej do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Wobec powyższego należy stwierdzić, że przedstawione we wniosku z dnia 19 kwietnia 2010 r. okoliczności nie stanowią podstawy do uznania, że uchybienie terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2009 r. było niezawinione. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w postanowieniu.