IV SA/Wa 1561/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat, sędzia del. SO Aleksandra Westra, Protokolant spec. Piotr Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2017 r. sprawy ze skargi H. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] po wznowieniu postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2016r. sygn. akt IV SA/Wa 3154/15 w przedmiocie zawieszenia postępowania oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lipca 2015r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. ( dalej organ II instancji ) po rozpatrzeniu zażalenia H.M. ( dalej skarżąca ) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2014r. [...] o zawieszeniu postępowania w sprawie z wniosku H.M. o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Wójta Gminy C. nr [...] z dnia [...] marca 2013 r.. zezwalającej A. i J.P. na usunięcie 55 sztuk drzew oraz krzewów z powierzchni 130 m2, rosnących na terenie działki o nr ew. [...], położonej w miejscowości A., gm. C. - do czasu prawomocnego zakończenia postępowania cywilnego z wniosku H.M. o zasiedzenie nieruchomości - pasa gruntu między nieruchomościami przy ul. [...] w A., gm. C., tj. terenu, na którym rosną drzewa objęte decyzją ostateczną Wójta Gminy C. nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. utrzymało w mocy postanowienie z dnia [...] września 2014r. Stan sprawy był następujący : Wnioskiem z dnia 15 maja 2014 r. H.M. wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Wójta Gminy C. nr [...] z dnia [...] marca 2013 r., zezwalającej A. i J.P. na usunięcie 55 sztuk drzew oraz krzewów z powierzchni 130 m2, rosnących na terenie działki o nr ew. [...], położonej w miejscowości A. , gm. C. . Zdaniem wnioskodawczyni, rzeczona decyzja dotyczyła m.in. drzew rosnących na terenie znajdującym się w jej posiadaniu, o stwierdzenie zasiedzenia którego wystąpiła do właściwego sądu powszechnego. W piśmie z dnia 4 września 2014 r. Sąd Rejonowy w N. potwierdził, że pod sygnaturą akt [...] prowadzi postępowanie z wniosku H.M. o zasiedzenie nieruchomości - pasa gruntu między nieruchomościami przy ul. [...] w A., gm. C. , nadmieniając, że pierwsza rozprawa w tej sprawie wyznaczona została na dzień 18 września 2014 r. Do powyższego pisma załączony został odpis postanowienia tego Sądu z dnia 28 lipca 2014 r., udzielającego H.M. zabezpieczenia m.in. poprzez zakazanie A. i J.P., na czas trwania postępowania, usuwania jakichkolwiek części składowych gruntu, w tym drzew rosnących w obrębie pasa gruntu między nieruchomościami przy ul. [...] w A. , gm C. , wydzielonych obecnie przez drewniany płot na podmurówce i biegnące równolegle ogrodzenie z siatki drucianej. Postanowieniem z dnia [...] września 2014r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławczego w W. zawiesiło postępowanie w sprawie z wniosku H.M. o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Wójta Gminy C. nr [...] z dnia [...] marca 2013 r., zezwalającej A. i J.P. na usunięcie 55 sztuk drzew oraz krzewów z powierzchni 130 m2, rosnących na terenie działki o nr ew. [...], położonej w miejscowości A. , gm. C. - do czasu prawomocnego zakończenia postępowania cywilnego z wniosku H.M. o zasiedzenie nieruchomości - pasa gruntu między nieruchomościami przy ul. [...] w A. , gm. C. , tj. terenu, na którym rosną drzewa objęte decyzją ostateczną Wójta Gminy C. nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła P. H.M., wskazując, że zawieszenie jest niecelowe i bezpodstawne. Kolegium Odwoławczego w W., działając jako organ II instancji, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] września 2014r. Uzasadniając motywy postanowienia Kolegium wskazało, że przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. pozwala organowi prowadzącemu postępowanie na jego zawieszenie wówczas, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Pod pojęciem zagadnienia wstępnego rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Jest to przy tym zagadnienie otwarte, tzn. takie, które nie było przedtem przesądzone na właściwej drodze. Organ musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. W przedmiotowej sprawie ustalono, że w dacie wydania przedmiotowej decyzji ostatecznej część działki o nr ew. [...] znajdowała się w posiadaniu H.M. Jednocześnie w chwili obecnej toczy się postępowanie przed sądem cywilnym z wniosku H.M. w sprawie zasiedzenia przez nią tej części rzeczonej działki. Zdaniem Kolegium, w przypadku uwzględnienia powództwa właścicielką spornego fragmentu działki zostałaby H.M., ze skutkiem ex tunc od dnia wskazanego w orzeczeniu sądu. W przypadku wskazania przez sąd daty wcześniejszej niż dzień wydania przedmiotowej decyzji ostatecznej uznać należałoby, że zezwolenie na wycięcie drzew rosnących na terenie objętym zasiedzeniem wydane zostało bez zgody właściciela gruntu, wymaganej stosownie do dyspozycji art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r., poz. 627, ze zm.), na wniosek podmiotu, nie będącego posiadaczem gruntu, na którym rosną drzewa objęte wnioskiem o zezwolenie na usunięcie, czego skutkiem byłaby jej nieważność w tej części, która dotyczyłaby drzew rosnących na terenie objętym zasiedzeniem, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W przypadku natomiast nieuwzględnienia powództwa o zasiedzenie potwierdzone zostałoby prawo A. i J.P. do dysponowania przedmiotowymi drzewami, w tym - do skutecznego wystąpienia z wnioskiem o zezwolenie na ich usunięcie, bez zgody H.M. Konieczne zatem stało się zawieszenie postępowania zawisłego przed Kolegium, stosownie do dyspozycji art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., do czasu prawomocnego zakończenia postępowania o zasiedzenie nieruchomości. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiodła H.M. zaskarżając postanowienie w całości i wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu skargi stwierdziła, że decyzja o zezwoleniu na wycięcie drzew została wydana bezprawnie, bez jej udziału, na wniosek osób nieuprawnionych, którzy nie są właścicielami drzew ani ich nie użytkujących, brak oceny materiału dowodowego, stronniczość SKO, nie uwzględnienie że drzewa rosną na gruncie przez nią użytkowanym. Jej zdaniem organ powinien uwzględnić stan faktyczny z daty wydania decyzji o zezwoleniu na wycinkę drzew a ten uzewnętrznia istniejący pomiędzy działkami skarżącej a Państwa P. płot, który kreuje stan prawny nieruchomości a SKO nie ma dowodów na to, że było inaczej. Rozpoznanie wniosku o zasiedzenie nie jest zagadnieniem wstępnym ponieważ dla oceny przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji istotny jest stan z daty jej wydania a nie stan przyszły. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyrokiem z dnia 16 marca 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 3154/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...]. Odpis wydanego w sprawie wyroku wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o przysługującym środku zaskarżenia doręczony został pełnomocnikowi skarżącej w dniu 25 maja 2016 r. W dniu 11 sierpnia 2016 r. skarżącej doręczono odpis opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku sporządzony przez pełnomocnika z urzędu. Pismem z 27 września 2016 r. H.M. wystąpiła z wnioskiem o zmianę pełnomocnika z urzędu oraz o wznowienie postępowania sądowego zakończonego ww. wyrokiem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 28 listopada 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 2495/16, odrzucił skargę H.M. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego przywołanym powyżej wyrokiem z dnia 16 marca 2016 r. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd podniósł, że skarżąca wniosła skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem, który nie jest jeszcze prawomocny, co oznacza, że w niniejszej sprawie nie została spełniona wynikająca z art. 270 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przesłanka prawomocności orzeczenia kończącego postępowanie, którego wznowienia strona się domaga. Dopóki orzeczenie kończące postępowanie w sprawie było nieprawomocne, to wniesiona w tym czasie skarga o wznowienie postępowania została wniesiona nieterminowo - w tym wypadku przedwcześnie. W związku z powyższym Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 280 § 1 ww. ustawy. Skargą kasacyjną H.M. zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, zarzucając mu naruszenie: - art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez fragmentaryczne, lapidarne odniesienie się do podstaw faktycznych uznania, że złożona skarga została wniesiona od wyroku, który nie jest jeszcze orzeczeniem prawomocnym, co właściwie uniemożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego postanowienia; - art. 280 § 1 w zw. z art. 177 § 1, 4 i 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 258-261 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w niniejszej sprawie skarga o wznowienie postępowania została wniesiona od wyroku, który nie jest jeszcze orzeczeniem prawomocnym - a w wyniku powyższych uchybień błędne odrzucenie skargi. Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, względnie rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz zasądzenie kosztów zastępstwa adwokackiego udzielonego z urzędu, według norm przepisanych. Postanowieniem z dnia 18.05.17r. sygn. akt II OSK 849/17 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Uznając, że skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy, NSA wskazał, że stosownie do treści art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718, dalej: p.p.s.a.), w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Zgodnie zaś z art. 168 § 1 p.p.s.a., orzeczenie staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy. Orzeczenie staje się zatem prawomocne z chwilą, gdy strona nie złoży właściwego środka odwoławczego w terminie przewidzianym ustawą. Prawomocność taka nie wynika z żadnego dodatkowego orzeczenia i następuje z mocy prawa. Uzasadniając odrzucenie skargi H.M. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem z dnia 28 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że została ona wniesiona przedwcześnie, tj. od wyroku, który nie jest jeszcze prawomocny. Jak wynika z akt sprawy, przedmiotowy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2016 r. stał się prawomocny w dniu 13 września 2016 r., tj. następnego dnia po bezskutecznym upływie trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez skarżącą H.M., który to termin, stosownie do treści art. 177 § 4 p.p.s.a., rozpoczął swój bieg w chwili doręczenia skarżącej przez Sąd sporządzonej przez jej pełnomocnika opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej (11 sierpnia 2016 r.). Powyższe zostało potwierdzone przez Sąd I instancji w postanowieniu o stwierdzeniu prawomocności z dnia 5 stycznia 2017 r. Powyższe oznacza, że wbrew twierdzeniom zawartym w zaskarżonym postanowieniu, H.M. wnosząc w dniu 27 września 2016 r. skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem z dnia 28 listopada 2016 r. nie uchybiła art. 270 p.p.s.a. i złożyła skargę w sprawie zakończonej prawomocnym orzeczeniem. W tym kontekście należy podzielić stanowisko autora skargi kasacyjnej, że zaskarżone postanowienie odrzucające skargę o wznowienie naruszało art. 280 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066 tj.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. W pierwszej kolejności należało rozpoznać wniosek skarżącej z dnia 27 września 2016r. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2016r. sygn.. akt IV SA/Wa 3154/15. Zgodnie z art. 271 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718). można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe". Z treści ww. przepisu wynika, iż koniecznym jest wykazanie, że zachodzi związek przyczynowy pomiędzy naruszeniem prawa procesowego, a pozbawieniem możliwości działania strony. Jak wskazywano w orzecznictwie, aby doszło do wznowienia postępowania na podstawie powyższego przepisu muszą zostać spełnione łącznie trzy przesłanki: a) w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, b) strona została pozbawiona możności działania bez własnej winy oraz c) bezpośrednią i wyłączną przyczyną pozbawienia strony możności działania było naruszenie przepisów prawa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2011 r. sygn. akt II FSK 1699/09, LEX nr 952730 oraz z dnia 25 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OSK 2557/11, niepubl.). O pozbawieniu możności działania można, zatem mówić jedynie wówczas, gdy z przyczyny leżącej poza osobą strony zainteresowanej, nie mogła ona wziąć udziału w postępowaniu lub w istotnej jego części i nie miała możliwości usunięcia skutków tych uchybień na następnych rozprawach, poprzedzających wydanie orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji. W niniejszej sprawie skarżąca nie została powiadomiona przez pełnomocnika z urzędu o terminie rozprawy wyznaczonym w jej sprawie o sygn. akt na 16 marca 2016r. IV SA/Wa 3154/15. W konsekwencji okoliczności, że skarżąca nie była należycie reprezentowana została pozbawiona możliwości działania tj. uczestniczenia w rozprawie i wyrażenia swojego stanowiska. Powyższe, zdaniem Sądu, wypełnia dyspozycję art. 271 pkt 2 ppsa co stanowi podstawę do wznowienia postępowania sądowego, a następnie rozpoznania skargi na postanowienie z dnia [...] lipca 2015r. znak [...] Samorządowego Kolegium Odwoławcze w W. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy czym na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga podlegała oddaleniu, bowiem Sąd nie stwierdził, aby w kontrolowanym postępowaniu dopuszczono się uchybień wskazanych w skardze, jak również innych naruszeń przepisów prawa materialnego i procesowego, które Sąd ma obowiązek uwzględnić z urzędu, nie będąc związany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718). Skarżąca zarzuciła organowi wydanie postanowienia z naruszeniem art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. z którego wynika, że organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie gdy rozstrzygnięcie organu zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. Należy wyjaśnić, że zagadnieniem wstępnym jest okoliczność warunkująca rozpoznanie sprawy. Zagadnieniem wstępnym mogą być wyłącznie kwestie prawne, których rozstrzygnięcie nie mieści się w kompetencjach organu, który ma wydać decyzję. W wyroku z 24 lutego 2012 r. II OSK 2378/10 (Lex nr 1138155). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. mogą być wyłącznie kwestie prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Chodzi przy tym o kwestie, których rozstrzygnięcie nie mieści się w kompetencjach organu prowadzącego postępowanie administracyjne w danej sprawie". Zgodnie z art. 83 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody (D.U. 2011. 34.170) usunięcie drzew z terenu nieruchomości wymaga uzyskania zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta i następuje na wniosek posiadacza nieruchomości za zgodą właściciela nieruchomości. Grunt na którym znajdowały się drzewa, jak wynika z wypisu z rejestru gruntów, stanowi obecnie własność A. i J.P. Gdyby było inaczej i żądaliby oni ich wycięcia konieczna byłaby zgoda właściciela gruntu. Sama skarżąca przyznała, że toczy się, choć obecnie jest zawieszone, postępowanie o rozgraniczenie a zatem istnieje pomiędzy stronami spór o własność. W ocenie Sądu organ w sposób prawidłowy i zgodny z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. uznał, że od wyniku sprawy o zasiedzenie zależy ustalenie czy kwestionowana decyzja zezwalająca na wycięcie drzew została wydana za zgodą właściciela. Nabycie prawa własności nieruchomości przez zasiedzenie następuje z upływem określonego w art. 172 Kodeksu cywilnego okresu posiadania (20 lub 30 lat w zależności od dobrej lub złej wiary posiadacza) i to termin upływu okresu posiadania wyznacza datą od której następuje zmiana prawa własności. Może się stać tak, że data wskazana w rozstrzygnięciu sądu będzie wcześniejsza niż data wydania decyzji ostatecznej. W związku z tym organ prawidłowo ocenił, że od rozstrzygnięcia sprawy o nabycie własności przez zasiedzenie będzie zależało to czy spełnione zostały podnoszone przez skarżącą we wniosku przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji zezwalającej na wycinkę drzew. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. D.U. z 2012, poz. 270) skargę oddalił.