IV SA/Wa 1569/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat, sędzia WSA Jakub Linkowski, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi B. M. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie wezwania do zagospodarowania odpadów - oddala skargę - Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: GIOŚ) znak: [...] z [...] maja 2014 r. wydane na podstawie art. 144, art. 138 § 1 pkt 2, art. 127 § 3 w związku z art. 5 § 2 pkt 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.) i w związku z art. 3a ustawy z 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U. z 2013 r., poz. 686), art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz.U. nr 124, poz. 859 ze zm., dalej: u.m.p.o.), w związku z art. 24 ust. 3 lit. a i art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz.Urz. UE L 190 z 12 lipca 2006 r., s. 1, dalej: rozporządzenie nr 1013/2006), art. 18 ustawy z 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 1162), wydane po rozpatrzeniu zażalenia pana B. M. (dalej: strona, strona skarżąca, skarżący), na postanowienie GIOŚ znak: [...] z [...] stycznia 2014 r.: 1. wzywającego stronę, do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia nr 1013/2006, poprzez zagospodarowanie odpadu o kodzie 16 01 04*, w postaci wycofanego z eksploatacji pojazdu marki: [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...], przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów; 2. wskazującego, że obowiązek określony w pkt 1 postanowienia może być wykonany za pośrednictwem przedsiębiorcy posiadającego decyzję właściwego organu na prowadzenie działalności w zakresie punktu zbierania pojazdów oraz; 3. określającego termin realizacji działań określonych w pkt 1 na 30 dni od daty otrzymania postanowienia. W postanowieniu z [...] maja 2014 r. GIOŚ: 1. uchylił postanowienie z [...] stycznia 2014 r. w zakresie terminu jego wykonania; 2. utrzymał w mocy ww. postanowienie w pozostałym zakresie; oraz 3. określił termin wykonania postanowienia, tj. w terminie nie dłuższym niż 30 dni od daty doręczenia postanowienia. Stan sprawy przestawiał się następująco. W dniu [...] listopada 2013 r. pan B. M., złożył w Urzędzie Celnym w G., [...] deklarację wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdu marki [...]. W wyniku czynności kontrolnych i analizy załączonych do deklaracji dokumentów zaistniało podejrzenie, iż przedmiotowy pojazd może stanowić odpad, zgodnie z definicją zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r. poz. 21 ze zm., dalej: u.o.). Naczelnik Urzędu Celnego w G. w piśmie z [...] listopada 2013 r., znak: [...], na podstawie art. 27 ust. 2 u.m.p.o., zawiadomił GIOŚ o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadu. Do ww. pisma dołączono następujące dokumenty: kopię umowy kupna-sprzedaży nr [...] z [...] lutego 2013 r., kopię dokumentu "PERMIT" nr [...], kopię wydruku z portalu aukcyjnego [...] z ofertą sprzedaży uszkodzonego pojazdu marki [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...], kopię opinii rzeczoznawcy samochodowego nr [...] z [...] listopada 2013 r. oraz kopię zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu z [...] listopada 2013 r. nr [...]. Po dokonaniu analizy ww. materiału dowodowego, [...] grudnia 2013 r. GIOŚ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne, znak: [...], w sprawie określenia sposobu gospodarowania odpadem o kodzie 16 01 04*, w postaci przedmiotowego, uszkodzonego pojazdu, przez pana B. M., będącego odbiorcą odpadu, odpowiedzialnym za jego nielegalne międzynarodowe przemieszczanie z terytorium K. na terytorium Polski. W odpowiedzi na powyższe, strona, reprezentowana przez adw. pana K. M., przedstawiła stanowisko, zgodnie z którym brak jest podstaw do uznania ww. pojazdu za odpad. Do ww. pisma załączone zostały dwie opinie rzeczoznawcy techniki samochodowej pana F. R. z [...] listopada 2013 r. nr [...] oraz z [...] listopada 2013 r. nr [...], ostateczna decyzja o wysokości podatku wywozowego z [...] kwietnia 2013 r., zaświadczenie z Głównego Urzędu Celnego w B. z [...] maja 2013 r. o braku zastrzeżeń do dopuszczenia do ruchu ww. pojazdu, pokwitowanie zapłaty podatku VAT oraz cła UE z [...] maja 2013 r., faktura nr [...] z [...] kwietnia 2013 r., dokument potwierdzający zapłatę akcyzy z [...] grudnia 2013 r., dowód rejestracyjny przedmiotowego pojazdu. GIOŚ po analizie zgromadzonego materiału dowodowego w postanowieniu z [...] stycznia 2014 r., znak: [...], wezwał stronę postępowania do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia nr 1013/2006, poprzez zagospodarowanie odpadu o kodzie 16 01 04* w postaci wycofanego z eksploatacji pojazdu marki [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...], przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od daty otrzymania postanowienia. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ przytoczył okoliczności, które w ocenie organu dowodzą, iż przedmiotowy uszkodzony pojazd stanowi odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. Ponadto organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 2 pkt 35a rozporządzenia nr 1013/2006, międzynarodowe przemieszczenie przedmiotowego odpadu jest przemieszczeniem nielegalnym. Wyżej wymienione postanowienie zostało doręczone stronie [...] lutego 2014 r. W dniu [...] lutego 2014 r. pan B. M., wniósł zażalenie na postanowienie GIOŚ znak: [...], z [...] stycznia 2014 r. W ww. zażaleniu strona stwierdziła, że GIOŚ dokonał wadliwej wykładni pojęcia "pozbywa się" użytego na gruncie art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o., które stanowi niezbędną przesłankę uznania danego przedmiotu za odpad. Strona podniosła, że z opinii sporządzonych przez rzeczoznawcę techniki samochodowej pana F. R. z [...] listopada 2013 r. oraz z [...] listopada 2013 r. wynika, że po naprawie możliwe będzie użytkowanie pojazdu zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem. Skarżący zarzucił organowi, iż ten, nie dysponując wiadomościami specjalnymi z zakresu znajomości prawa [...] i prawa obowiązującego w O., uznał że przedmiotowy pojazd stanowił odpad już na terytorium K. W dalszej części zażalenia strona podniosła, że z faktury z [...] lutego 2013 r. wynika, że sprzedającym pojazd był pan J. J., który sprzedał stronie pojazd w ramach prowadzonej działalności gospodarczej A. W postanowieniu z [...] maja 2014 r. GIOŚ: 1. uchylił postanowienie z [...] stycznia 2014 r. w zakresie terminu jego wykonania; 2. utrzymał w mocy ww. postanowienie w pozostałym zakresie; oraz 3. określił termin wykonania postanowienia, tj. w terminie nie dłuższym niż 30 dni od daty doręczenia postanowienia. Według GIOŚ, w przypadku przedmiotowego pojazdu organ I instancji słusznie uznał, iż poprzedni właściciel przedmiotowego pojazdu, nie znajdując dla niego dalszego zastosowania zgodnie ze swoim pierwotnym przeznaczeniem, na podstawie załączonej do dokumentacji faktury nr [...] z [...] lutego 2013 r., pozbył się go na terenie U. na rzecz pana B. M. Powyższe zdaniem GIOŚ, jednoznacznie stanowiło "pozbycie się" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. GIOŚ odnosząc się do argumentu strony, iż z faktury nr [...] z [...] lutego 2013 r. nie wynika, aby pojazd był sprzedawany w celu wykorzystania go w innym niż dotychczasowy celu oraz, że z adnotacji na ww. fakturze "engine damage; no run" nie wynika, że przedmiotowy pojazd jest nienaprawialny, GIOŚ podkreślił, iż o przeznaczeniu przedmiotowego pojazdu zadecydował właściwy organ [...], nadając mu w dowodzie rejestracyjny typ oznakowania "irreparable". Faktycznie z faktury nr [...] z [...] lutego 2013 r. nie wynika, iż pojazd przeznaczony jest na części oraz, że z adnotacji na ww. fakturze "engine damage; no run" nie można wnioskować, że ww. pojazd jest nienaprawialny. Zdaniem organu, bezsprzecznie dowodzi tego dowód rejestracyjny "PERMIT" nr [...] z oznakowaniem pojazdu typu "irreparable" oraz wynikający z tego tytułu stan prawny pojazdu na terenie prowincji O., który został przekazany stronie przez zbywającego wraz z pojazdem. Wobec powyższego, organ zakwalifikował, pojazd marki [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...], jako odpad pod kodem 16 01 04* - zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy - zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Środowiska z 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. nr 112, poz. 1206), posiadające właściwości niebezpieczne z uwagi na zawartość (pozostałości) płynów eksploatacyjnych (w silniku, skrzyni biegów, amortyzatorach, przewodach hamulcowych, zbiorniku paliwa, itp.). W skardze skarżący zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: 1. naruszenie przepisu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na utożsamieniu przesłanki "pozbyć się", o której mowa w tym przepisie z każdą sytuacją, w której dotychczasowy posiadacz pojazdu sprzedaje pojazd za granicę, nawet wówczas, gdy sprzedający prowadzi działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży pojazdów, a pojazd sprzedawany przez niego kontrahentowi z zagranicy, w kraju nabycia może być wykorzystywany zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem; 2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a w zw. z art. 7 k.p.a., polegające na nieuzasadnionym domniemywaniu przez organ, że poprzedniemu posiadaczowi pojazdu [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...] towarzyszyła wola "pozbycia się" tegoż pojazdu, mimo, iż skarżący dokonał [...] lutego 2013 r. transakcji nabycia przedmiotowego samochodu z dotychczasowym posiadaczem, który prowadził działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży pojazdów. Według skarżącego, z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie wynika wola dotychczasowego posiadacza - zmiany sposobu użytkowania samochodu zaś skarżący nieodmiennie podnosił, iż zawarł z poprzednim posiadaczem pojazdu umowę z [...] lutego 2013 r. w celu naprawienia samochodu i dalszego korzystania z niego na terytorium RP, przedkładając organowi kserokopie dokumentów pozwalające w jego ocenie, na rejestrację pojazdu przez Starostę W. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), strona skarżąca wniosła o: uchylenie zaskarżonego postanowienia. Na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a., wniosła o: wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. W przypadku, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., wniosła o wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego postanów całości, albowiem w przedmiotowej sprawie zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Stosownie do treści art. 200 w związku z art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a., strona skarżąca wniosła o: zasądzenie od GIOŚ na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., uprawnione są do dokonywania kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oceny legalności zaskarżonych aktów sąd dokonuje poprzez ustalenie, czy podjęto je zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego oraz czy prawidłowo zastosowano i zinterpretowano normy prawa materialnego. Należy nadto zauważyć, iż w myśl art. 134 p.p.s.a., sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie GIOŚ znak: [...] z [...] maja 2014 r., wydane po rozpatrzeniu zażalenia strony skarżącej, na postanowienie GIOŚ znak: [...] z [...] stycznia 2014 r. W ocenie Sądu, organ orzekający wydając zaskarżone postanowienie, w sposób właściwy dokonał oceny zgromadzonego materiału dowodowego w kwestii uznania przedmiotowego pojazdu za odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o., zobowiązując skarżącego do oddania przedmiotowego odpadu do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. przez odpady rozumie się "każdą substancją lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia jest zobowiązany". Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, poprzedni właściciel tj. pan J. J. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą A. z uwagi na poważne uszkodzenia pozbył się spornego pojazdu na rzecz strony skarżącej, co słusznie organ orzekający uznał, iż stanowi wypełnienie ustawowej przesłanki "pozbycia się" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. Nadto ustalono, iż sporny pojazd w momencie przemieszczenia był "nienaprawialny", co potwierdza dokument "PERMIT" nr [...] wydany dla przedmiotowego pojazdu przez władze prowincji O. W treści ww. dokumentu znajduje się adnotacja "irreparable", co zgodnie z tłumaczeniem sporządzonym przez tłumacza przysięgłego panią I. D. z [...] grudnia 2013 r., oznacza "nienaprawialny". Z ustaleń dokonanych przez GIOŚ wynika, że zgodnie z rozporządzeniem [...] Prowincji O., pojazd sklasyfikowany jako nienaprawialny oznacza pojazd, który zgodnie z definicją zawartą w punkcie 1 ww. rozporządzenia, uległ całkowitemu zniszczeniu i został sklasyfikowany przez podmiot jako nienaprawialny na podstawie sekcji 199.1 ust. 11 ustawy o ruchu drogowym na autostradach (Dz. U. [...]). Ponadto zgodnie z sekcją 199.1 ust. 11 ustawy o ruchu drogowym na autostradach zabrania się prowadzenia po autostradzie pojazdu, który został zaklasyfikowany przez urząd rejestracyjny, jako nienaprawialny. Pojazd zaklasyfikowany w dowodzie rejestracyjnym, jako nienaprawialny nie może zostać przeklasyfikowany, jako pojazd naprawiony. GIOŚ ustalił ponadto, że Ministerstwo Transportu prowincji O. prowadzi Program obowiązkowego znakowania pojazdów w O. Zgodnie ww. Programem wyszczególnia się cztery typy oznakowania pojazdów, w tym m.in. typ oznakowania "irreparable", tj. "nienadający się do naprawy". Zgodnie z charakterystyką typu oznakowania "irreparable" zamieszczoną na oficjalnej stronie internetowej Ministerstwa Transportu prowincji O., pojazd, który został zaklasyfikowany jako "irreparable" jest pojazdem, który został wykreślony z ewidencji, może być wykorzystany wyłącznie jako źródło części lub złom oraz nie może zostać ponownie dopuszczony do ruchu drogowego w prowincji O. Zdaniem Sądu, organ słusznie zatem uznał, że powyższe okoliczności jasno wskazują, iż [...] prawo wyklucza dalsze użytkowanie pojazdu uznanego za "nienaprawialny", a za taki został uznany przedmiotowy pojazd, zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem. GIOŚ zasadnie również ocenił prawną możliwość jego ponownego dopuszczenia do ruchu drogowego. Ponadto przytoczone przez GIOŚ regulacje prawne dowodzą, że organ dokonał prawidłowej oceny treści [...] dokumentu pod względem konsekwencji wynikających z zawartej w nim adnotacji o nienaprawialności pojazdu. Tym samym Sąd nie znalazł uzasadnienia dla uwzględnienia zarzutu braku znajomości prawa [...] w ww. zakresie. Pojazd objęty kontrolowanym postępowaniem w chwili nabycia go przez stronę skarżącą nie był zarejestrowany, ani homologowany. Przepisy ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), przewidują, że rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany (art. 72 ust. 1 pkt 5), a w przypadku pojazdu sprowadzanego z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim zamiast dowodu rejestracyjnego, o którym mowa w ust. 1 pkt 5, dopuszcza się przedstawienie innego dokumentu stwierdzającego rejestrację pojazdu, wydanego przez organ właściwy do rejestracji pojazdów w tym państwie (art. 72 ust. 2a). W niniejszej sprawie należy podkreślić, że dokument "PERMIT" pomimo tego, że zawiera informacje, iż pojazd był zarejestrowany na terytorium K., to jednak adnotacja o jego nienaprawialności zamieszczona w jego treści, w konfrontacji z [...] prawem, nie daje podstawy do uznania go za dokument, o którym mowa w art. 72 ust. 2a ww. ustawy prawo o ruchu drogowym. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że wystawienie dokumentu "PERMIT" stanowi trwałą przeszkodę prawną uniemożliwiającą użytkowanie przedmiotowego pojazdu także na terytorium RP. Uwzględniając okoliczność, iż przedmiotowy pojazd był zarejestrowany, a następnie w wyniku zdarzenia losowego (wypadku) uległ uszkodzeniu i został przeznaczony przez Ministerstwo Transportu prowincji O. do złomowania lub pozyskania części, GIOŚ prawidłowo uznał, że ww. pojazd jeszcze na terytorium K. uzyskał status pojazdu wycofanego z eksploatacji i w takim stanie został sprowadzony na terytorium Polski. W związku z powyższym organy obu instancji prawidłowo uznały, iż przedmiotowy pojazd już na terytorium K. nie mógł być użytkowany zgodnie ze swoim dotychczasowym przeznaczeniem. GIOŚ uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że Ministerstwo Transportu prowincji O. udostępnia na stronie internetowej instrukcje dla kupujących pojazdy, informując, że pojazd z oznakowaniem "nienaprawialny" nie może być użytkowany zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, a może zostać wykorzystany jedynie, jako źródło części zamiennych lub złomu metalowego. Z uwagi na fakt, iż przedmiotowy pojazd został zakwalifikowany przez właściwe władze [...] do złomowania oznacza, że nie mógł on być dalej użytkowany zgodnie ze swoim pierwotnym przeznaczeniem. Powyższe bezpośrednio skutkowało brakiem możliwości zarejestrowania pojazdu na terytorium RP, a tym samym brakiem możliwości użytkowania pojazdu w sposób zgodny z jego dotychczasowym przeznaczeniem. Okoliczność związana z możliwością użytkowania pojazdu w sposób zgodny z jego pierwotnym przeznaczeniem ma, bowiem wpływ na uznanie, bądź nie uznanie, pojazdu za odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. W literaturze wyrażono pogląd, według którego kluczowym elementem definicji odpadów jest pojęcie "pozbycie się", gdyż przedmiot staje się odpadem właśnie z chwilą "pozbycia się" go przez dotychczasowego posiadacza (M. Górski, Gospodarowanie odpadami w świetle prawa wspólnotowego i polskiego prawa wewnętrznego, Poznań 2005, s. 41.). Z orzecznictwa TS Unii Europejskiej wynika, że ważną przesłanką, która przesądza o tym, że przedmiot staje się odpadem, jest zachowanie się posiadacza (K. Karpus, Gospodarowanie odpadami w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej na gruncie dyrektyw ramowych w sprawie odpadów, Włocławek 2011, s. 12 i n.). M. Górski zwraca uwagę na duże znaczenie wykładni określenia "pozbycie się". Jego zdaniem, powinna ona być indywidualizowana, w szczególności gdy pojawiają się wątpliwości, czy wskutek pozbycia się dany przedmiot jest odpadem (J. Jerzmański, M. Górski, Pojęcia "odpady", "odpady komunalne", [w:] M. Górski, K. Nowacki, Prawne i organizacyjne obowiązki gmin w postępowaniu z odpadami komunalnymi, Wrocław 2012, s. 55.). Z definicji ustawowej wynika dwoista natura odpadu. Odpadem jest substancja lub przedmiot. Ta szczególna cecha jest związana z określonymi zachowaniami posiadacza odpadów. Polegają one na: pozbywaniu się odpadów, zamiarze pozbycia się odpadów lub obowiązku pozbycia się odpadów. Czynność polegającą na pozbyciu się odpadu należy odnosić do pojęcia subiektywnej lub obiektywnej wartości substancji lub przedmiotu, którą ona przedstawia dla jego posiadacza. Miernik wartościowy substancji lub przedmiotu wymaga stosowania kryteriów, które zawiera definicja ustawowa pojęcia "odpady". W przypadku substancji lub przedmiotu, które stają się odpadem możemy mówić np. o wartości początkowej oraz wartości bieżącej, uzasadniającej podstawę pozbycia się przez dotychczasowego posiadacza. TS Unii Europejskiej podnosi, że zakres pojęcia "odpad" zależy od interpretacji pojęcia "pozbywać się" (zob. wyrok ETS z 18 grudnia 1997 r. w sprawie C-129/96 oraz wyrok ETS z 8 września 2005 r. w sprawie C-121/03.). W orzecznictwie NSA ukształtowanym na gruncie ustawy o odpadach z 27 kwietnia 2001 r. wyrażony został pogląd, według którego "Pojęcie "pozbycie się", które stanowi przesłankę do uznania za odpad, w istocie oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób aniżeli nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko (zob. Wyrok NSA w Warszawie z 9 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 960/08, LEX, nr 1276193.). Elementem istotnym, które należy brać pod uwagę w interpretacji pojęcia "odpady", jest określenie "użyteczność", które oznacza zdolność do zaspokajania ludzkich potrzeb. Celem działalności gospodarczej jest wytworzenie rzeczy i usług, które mają określoną użyteczność. Produkt, jeżeli zaspokaja jakąś potrzebę, jest użyteczny, a użyteczność stanowi jego wartość. Nieużyteczność substancji lub przedmiotów może być charakteryzowana z uwzględnieniem podziału na: względną i bezwzględną. Nieużyteczność względna ma miejsce wówczas, gdy substancja lub przedmiot nie nadaje się do wykorzystania w produkcji podstawowej w miejscu, w którym powstały, posiada natomiast wartość w produkcji ubocznej lub podstawowej w innym miejscu. Nieużyteczność bezwzględna ma miejsce wówczas, gdy substancja lub przedmiot utraciły wszelką wartość użytkową. Odpadem jest każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Nie są one więc dla posiadacza użyteczne. TS Unii Europejskiej podkreśla jednocześnie, że pozbyciem się jest poddanie przedmiotu procesom odzysku, jeżeli posiadacz przedmiotu w opinii powszechnej uznawanego za odpada poddaje go procesowi określonemu przez normę prawną za sposób odzysku lub unieszkodliwiania odpadów, to znaczy, że właśnie pozbywa się go, czyli przekształca w odpad (zob. wyrok z 15 czerwca 2000 r. w połączonych sprawach C-418 oraz C-419.). Przenosząc powyższe rozważania ogólne na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że GIOŚ dokonał prawidłowej analizy materiału dowodowego i wyjaśnił, iż jako istotną okoliczność w tym zakresie należy wskazać, że dla wykazania, że ww. pojazd stanowi odpad nie ma znaczenia fakt, że pan J. J. sprzedał przedmiotowy pojazd na terenie G. w U., czego potwierdzeniem jest faktura nr [...] z [...] lutego 2013 r. Na terenie U. ww. pojazd nie został ani naprawiony, ani zarejestrowany. Pamiętać też trzeba o obowiązku stosowania przy interpretacji u.o. zasad ogólnych ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 1232 ze zm. dalej: p.o.ś.), w szczególności w tym przypadku zasady prewencji (art. 6 p.o.ś.), mającej także swoje odzwierciedlenie w podstawowych przepisach wspólnotowych. Z założeń tych wynika wskazówka stwierdzająca, iż w sytuacji wątpliwości, czy dany przedmiot jest odpadem wskutek zmiany sposobu jego użytkowania, a potencjalnie możliwe jest negatywne oddziaływanie tego sposobu użytkowania na człowieka lub środowisko, należałoby uznać dany przedmiot za odpad. Uznanie takie pozwala bowiem na poddanie sposobu użytkowania prewencyjnej i bieżącej kontroli, zapewnianej przez konstrukcję u.o. i innych ustaw. Warunki wymagane dla uznania, że przedmiot czy substancja przestały być odpadem (utraciły status odpadów), określa art. 14 u.o. z dodatkowym założeniem, że muszą być spełnione także odpowiednie wymagania ustalone na gruncie bezpośrednio obowiązujących aktów prawa unijnego. Utrata statusu odpadu jest możliwa tylko przez przeprowadzenie procesu odzysku, a w szczególności recyklingu, zaś dalsze postępowanie z "byłym" odpadem wymaga odseparowania takiej substancji lub przedmiotu od odpadów. Nie musi być jednak konieczny pełen odzysk, mogą być przeprowadzone tylko określone czynności przygotowawcze, rozstrzygają o tym przepisy dotyczące utraty statusu przez konkretny rodzaj odpadu. Ustawa nie wymaga administracyjnego decydowania o utracie statusu odpadu (zob. M Górski, Zakres przedmiotowy ustawy o odpadach i podstawowe definicje, [w:] M. Górski (red.) Prawo ochrony środowiska, Warszawa 2014, s. 310). Statusu przedmiotowego pojazdu, jako odpadu nie zmieniła okoliczność, wystawienia faktury jego sprzedaży przez pana J. J. w ramach działalności A. Według Sądu, wydając zaskarżone postanowienie, organ nie naruszył art. 77 §1 w związku z art. 80 i art. 7 k.p.a. w zakresie opisanym w punkcie 2 skargi. Za bezpodstawny należy również uznać zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. Błąd organu I instancji, który uznał, iż przemieszczenie przedmiotowego pojazdu miało miejsce z terytorium K. wynikał z analizy treści dowodu rejestracyjnego przedmiotowego pojazdu oraz oferty sprzedaży ww. pojazdu zamieszczonej na portalu aukcyjnym www.ridesafely.com. Sprzedaż i wysłanie przedmiotowego pojazdu z terytorium U. nie zmienia okoliczności niniejszej sprawy co do istoty, tj. prawidłowo ustalonego przez organ faktu, iż przedmiotem przemieszczenia był odpad w postaci wycofanego z eksploatacji pojazdu. Międzynarodowe przemieszczanie odpadu zarówno z terytorium K. jak i U. do Polski podlega tym samym przepisom określonym w art. 3 pkt 1 lit. b iii) rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, zgodnie z którym przywóz do Polski odpadów niesklasyfikowanych pod żadnym kodem w załącznikach III, IIIB, IV lub IVA do ww. rozporządzenia 1013/2006 wymaga zastosowania procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody. W niniejszej sprawie organy obu instancji prawidłowo uznały, iż poprzedni właściciel przedmiotowego pojazdu, nie znajdując dla niego dalszego zastosowania zgodnie ze swoim pierwotnym przeznaczeniem, na podstawie załączonej do dokumentacji faktury nr [...] z [...] lutego 2013 r., pozbył się go na terenie U. na rzecz skarżącego. Powyższe jednoznacznie wypełniło ustawową przesłankę "pozbycia się" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, zarzut niesłusznego uznania przedmiotu objętego postępowaniem za odpad nie znajduje uzasadnienia. Organy orzekające konsekwentnie uznały, iż przedmiotowy pojazd należy sklasyfikować pod kodem 16 01 04*. Należy podkreślić, że status prawny pojazdu, jako odpadu został ustalony w państwie pochodzenia. Ponadto z analizy stanu technicznego ww. pojazdu, wynika, że zgodnie z oceną z [...] listopada 2013 r. posiadał on uszkodzenia elementów konstrukcyjnych. W ww. ocenie rzeczoznawca samochodowy pan F. R. do wymiany zakwalifikował następujące elementy pojazdu: wzmocnienie boczne prawe, przegroda czołowa, słupek przedni prawy, słupek środkowy prawy, próg prawy, płyta podłogowa oraz dach. Rzeczoznawca ocenił zniszczenie nadwozia pojazdu na 75%. Skoro pojazd ten był odpadem, to w dalszej kolejności organ ustalił podmiot odpowiedzialny za jego międzynarodowe przemieszenie. Przez odpowiedzialność prawną rozumie się zasadę ponoszenia przez podmioty określone w przepisach prawnych różnych ujemnych konsekwencji, np. sankcji w postaci kary za bezprawne działanie bądź zaniechanie. Z definicji tej wynika, iż w pojęciu odpowiedzialności prawnej należy wyróżnić cztery podstawowe elementy: 1) podmiot ponoszący odpowiedzialność; 2) zdarzenie lub stan rzeczy podlegające negatywnej kwalifikacji normatywnej; 3) przypisanie tego zdarzenia lub stanu rzeczy odpowiedzialnemu podmiotowi na zasadzie jego winy, zasadzie bezprawności jego działania bądź zaniechania lub na zasadzie ryzyka; 4) ujemne skutki osobiste lub majątkowe dotykające podmiot ponoszący odpowiedzialność. Zdaniem Sądu, organy obu instancji jednoznacznie i prawidłowo wskazały, że skarżący ponosi odpowiedzialność za nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadu w postaci pojazdu marki [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...]. W wyniku tych ustaleń, organy prawidłowo oparły zaskarżone postanowienie na art. 25 ust. 1 pkt 2 u.m.p.o. Przepis ten, stanowi, iż w przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów albo na podstawie powiadomienia o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów trybie art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 1013/2006, GIOŚ wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne i wzywa odbiorcę odpadów (jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi odbiorca odpadów) w drodze postanowienia, do zastosowania procedur określonych w art. 24 rozporządzenia nr 1013/2006, określając termin realizacji działań wynikających z tych procedur, nie dłuższy niż 30 dni. Stosownie zaś do art. 24 ust. 3 rozporządzenia nr 1013/2006, jeżeli odpowiedzialność za nielegalne przemieszczanie ponosi odbiorca, właściwy organ miejsca przeznaczenia zapewnia, że przedmiotowe odpady zostaną poddane odzyskowi lub unieszkodliwianiu w sposób racjonalny ekologicznie przez odbiorcę lub, jeżeli jest to niewykonalne, przez właściwy organ albo osobę fizyczną lub prawną działającą w jego imieniu. Przez odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie rozumie się każdą osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną, do której zostały przemieszczone nielegalnie odpady (art. 2 ust. 1 pkt 4 u.m.p.o.). Sąd podziela zatem stanowisko organu orzekającego w niniejszej sprawie, że strona skarżąca jest odpowiedzialna za nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadów w postaci wskazanego pojazdu, ponieważ była odbiorcą tego odpadu. Przepisy u.m.p.o. regulują obowiązki m.in. odbiorcy odpadów oraz organów administracji w zakresie międzynarodowego przemieszczenia odpadów. W literaturze wyodrębniając części składowe pojęcia obowiązku, wskazuje się na następujące zależności: "1) zachodzi tu brak możności wyboru określonego postępowania ze strony adresata obowiązku, przeciwnie, istnieje nakaz lub zakaz określonego postępowania; 2) obowiązek zawsze wynika z prawa w znaczeniu przedmiotowym, inaczej mówiąc, nie ma obowiązku bez normy; 3) w przypadku sporu, konieczność wskazania podstawy prawnej, z której wynika obowiązek określonego postępowania obywatela, ciąży na organie państwowym żądającym wykonania tego obowiązku przez obywatela; 4) na państwie ciąży powinność podjęcia starań w celu zapewnienia realizacji obowiązków przez obywatela przy czym idzie tu o zabezpieczenie interesu ogólnospołecznego, jak i innych obywateli" (F. Siemieński, Prawo konstytucyjne, Warszawa 1976, s. 124–125.). Odbiorcy odpadów są obciążeni przede wszystkim obowiązkami o charakterze reglamentacyjnym, związanymi z przestrzeganiem sposobów postępowania z odpadami. Międzynarodowe przemieszczanie odpadów jest szczególnym rodzajem działalności objętym systemem prawa gospodarki odpadami. Celem postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie było bowiem rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach konkretnego odbiorcy odpadów. Natomiast zgodnie z art. 18 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, właściciel pojazdu wycofanego z eksploatacji przekazuje go wyłącznie do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów. Wobec treści ww. przepisu prawa, organ orzekający słusznie zobowiązał skarżącego do zagospodarowania sprowadzonego nielegalnie odpadu w sposób określony w wyżej przytoczonym przepisie. Reasumując stwierdzić należy, że organ orzekający w niniejszej sprawie prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy, wreszcie w sposób wyczerpujący uzasadnił, dlaczego pojazd marki: [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...], został uznany za odpad. Samochód ten nie nadaje się do dalszego wykorzystania zgodnie z jego przeznaczeniem. Uzasadniając swoje stanowisko GIOŚ prawidłowo powołał się na normy prawa materialnego. Sąd działając z urzędu nie dostrzegł innych naruszeń prawa, które pozwalałyby na uwzględnienie skargi. Nadto organ orzekający w sposób prawidłowy wyznaczył także, nowy termin na oddanie odpadu o kodzie 16 01 04*, w postaci uszkodzonego na skutek zalania, spornego pojazdu do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona postanowienie odpowiada prawu. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu. | |