IV SA/Wa 1570/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wójcik, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Tomiło-Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2015 r. sprawy ze skargi M. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Firma "K." z siedzibą w B. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za bezprzedmiotowe - oddala skargę - Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2013 roku, znak: [...], uznające zarzuty zgłoszone M. K. w piśmie z dnia [...] kwietnia 2013 r. w postępowaniu egzekucyjnym, za bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] maja 2011 r., utrzymaną w mocy decyzją Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2012 r., wymierzył M. K., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą "K.", karę pieniężną w wysokości 5 000 zł za wytwarzanie odpadów bez złożenia Staroście B. wymaganej informacji o wytworzonych odpadach oraz sposobach gospodarowania wytworzonymi odpadami. W dniu [...] stycznia 2013 r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wystawił tytuł wykonawczy nr [...] i skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. wniosek o wszczęcie egzekucji przeciwko zobowiązanemu. W dniu [...] maja 2013 roku organ egzekucyjny dokonał skutecznej egzekucji należności objętych tytułem wykonawczym i w dniu [...] maja 2013 r. przelewem bankowym przekazał całą należność na konto bankowe wierzyciela. Wraz z pismem z dnia [...] maja 2013 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. przekazał [...] Wojewódzkiemu Inspektorowi Ochrony Środowiska pismo M. K. z dnia [...] kwietnia 2013 roku, zatytułowane "zarzuty". Postanowieniem z dnia [...] października 2013 roku [...] WIOŚ uznał zarzuty zgłoszone przez zobowiązanego za bezprzedmiotowe i nie podlegające uwzględnieniu. Główny Inspektor Ochrony Środowiska rozpatrując zażalenie podał, że w sprawie badał jedynie, czy w sprawie występują dopuszczalne zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, wymienione w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Uznał, iż żaden ze wskazanych powyżej zarzutów nie wystąpił. W ocenie organu odwoławczego chybiony jest podnoszony przez M. K. zarzut braku wymagalności obowiązku, tj. nieprawomocności decyzji, w oparciu o którą został w dniu [...] stycznia 2013 roku wystawiony tytuł wykonawczy. Decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] została utrzymana w mocy decyzją organu odwoławczego z dnia [...] października 2012 roku, znak: [...], ponadto Główny Inspektor Ochrony Środowiska wskazał wyraźnie, że jest ono ostateczne i pouczył zobowiązanego o prawie i terminie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący skorzystał z tego uprawnienia, jednak Sąd postanowieniem z dnia 21 grudnia 2012 roku, sygn. akt IV SA/Wa 2796/12 odrzucił ze względu na wniesienie jej po upływie ustawowego terminu. Powyższe orzeczenie Sądu stało się prawomocne z dniem 2 lutego 2013 roku, zatem za nietrafne, zdaniem organu, uznać należy wywody zobowiązanego, iż sprawa o sygnaturze IV SA/Wa 2796/12 "toczy się" przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Obowiązujące przepisy prawa, w odróżnieniu od wyroków wydawanych w postępowaniach toczących się przed sądami powszechnymi i administracyjnymi, nie przewidują instytucji stwierdzenia prawomocności decyzji wydawanych w postępowaniach administracyjnych. Sprawa ta bowiem dawno już jest zakończona, a decyzje zarówno organu I i II instancji są prawomocne. W tej sytuacji za chybione uznać należy, w ocenie GIOŚ, stanowisko zobowiązanego, który twierdzi, iż tytuł wykonawczy został wystawiony przedwcześnie, a postępowanie egzekucyjne nie powinno być wstrzymane. Za nietrafny organ odwoławczy uznał również podniesiony przez zobowiązanego zarzut, iż tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 roku (w oparciu o który była prowadzona egzekucja) została podpisany przez osobę nieupoważnioną. W ocenie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska wystawiony w przedmiotowej sprawie tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 roku spełniał wszystkie wymogi wskazane w treści przytoczonego powyżej przepisu, w tym również wymóg określony w art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Dokument ten został bowiem podpisany przez Z. S. - Kierownika Delegatury WIOŚ w S., który dysponuje stałym upoważnieniem wydanym przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska. Na to postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M. K.. Zarzucił, że postępowanie egzekucyjne w ogóle nie powinno być prowadzone, ponieważ wszczęto je bezpodstawnie. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Celem administracyjnego postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do realizacji obowiązków przez zobowiązanego. Natomiast zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem prawnym ochrony zobowiązanego przed naruszeniem podstawowych zasad tego postępowania, jak również przed niedopuszczalnością egzekucji. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – zwaną dalej u.o.p.e.w.a.) egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Stosownie do art. 2 § 1 pkt 2 u.o.p.e.w.a. egzekucji administracyjnej podlegają grzywny i kary pieniężne wymierzane przez organy administracji publicznej. Jak wynika z akt sprawy egzekucja w niniejszej sprawie była prowadzona w związku z ostateczną decyzją Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2012 r., którą utrzymano w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] o wymierzeniu M. K. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą "K.", kary pieniężnej w wysokości 5 000 zł za wytwarzanie odpadów bez złożenia Staroście B. wymaganej informacji o wytworzonych odpadach oraz sposobach gospodarowania wytworzonymi odpadami. Istniała zatem podstawa do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Na podstawie tej decyzji wystawiono tytuł wykonawczy nr [...], z dnia [...] stycznia 2013 r. Do tego tytułu skarżący w dniu [...] kwietnia 2013 r. złożył zarzuty. Podkreślić należy, że zarzut w postępowaniu egzekucyjnym jest swoistym środkiem zaskarżenia. Ten środek służy tylko zobowiązanemu i tylko w fazie wszczęcia postępowania (art. 27 § 1 pkt 9 u.o.p.e.w.a.) Zarzuty są dla zobowiązanego podstawowym środkiem ochrony przed niezgodnym z prawem skierowaniem i prowadzeniem do jego majątku egzekucji administracyjnej. Zarzut może być złożony tylko z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 33 u.o.p.e.w.a. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Zgłoszony przez M. K. zarzut dotyczył zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, zawierał wniosek o odroczenie terminu wykonania obowiązku lub częściowe, ewentualnie całkowite umorzenie, ponadto zawierał wniosek o umorzenie postępowania lub ewentualne zawieszenie (wstrzymanie) czynności egzekucyjnych z wyłączeniem jego prawa majątkowych do czasu rozstrzygnięcia sprawy. Stwierdzić zatem należy, że jedynie zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego jako wymieniony w 33 pkt 8 u.o.p.e.w.a. podlegał rozpoznaniu w prowadzonym postępowanie. Organy orzekające w sprawie niezwykle lakonicznie odniosły się to tego zarzuty, jednak naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy, ponieważ samo rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Wskazać wobec tego należy, że Organ określając wysokość grzywny, winien mieć również na uwadze zarówno zasadę efektywności egzekucji, jak i to, aby zastosowany środek był jak najmniej uciążliwy dla zobowiązanego, Zasady te wynikają wprost z art. 7 § 2 u.o.p.e.w.a., który stanowi, że organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne prowadzące bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego, (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 17 czerwca 2011 r., II SA/Rz 92/11). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje pogląd, że uciążliwość środka egzekucyjnego to dokuczliwość zastosowanego środka dla codziennego życia czy prowadzonej działalności, powodująca niemożność czy utrudnienia codziennego funkcjonowania dłużnika (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2012 r., sygn. II OSK 2519/10). O zastosowaniu najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego można mówić, gdy istnieje możliwość wyboru. Jeśli natomiast w konkretnej sprawie organ egzekucyjny ma do dyspozycji tylko jeden środek egzekucyjny, to wówczas nie tylko jest on uprawniony, ale i zobowiązany do jego stosowania. Organ egzekucyjny winien zastosować taki środek, który umożliwi pokrycie powstałych zaległości. Sam wybór środków egzekucyjnych należy do organu egzekucyjnego prowadzącego postępowanie egzekucyjne, a nie do zobowiązanego. Podkreślić należy, że w niniejszej sprawie skarżący ani nie wykazał uciążliwości zastosowanego środka ani nie wskazał innych składników majątkowych, z których prowadzona egzekucja byłaby mniej uciążliwa. Wobec tego rozstrzygnięcie w tym zakresie było prawidłowe. Podkreślić należy, że w zaskarżonym postanowieniu organ, w odniesieniu do zarzutów zażalenia, prawidłowo uznał, że decyzja, na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy była ostateczna i prawomocna a tym samym wymagalna, ponadto tytuł wykonawczy został podpisany przez osobę do tego uprawnioną, która legitymowała się stosowanymi pełnomocnictwami. Stwierdzić także należy, że Sąd nie znalazł podstaw by uwzględnić wniesioną skargę z urzędu. Dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.