IV SA/Wa 1581/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. L. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W. L. (dalej: "skarżący") wniósł skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2015 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia gruntów. Po doręczeniu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu w wysokości 200 zł, skarżący zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z informacji zawartych na urzędowym formularzu PPF z dnia 24 czerwca 2015 r. wynika, że skarżący jest osobą samotną. Jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 95 arów. Wskazał, że uzyskuje dochód z tytułu emerytury w wysokości 2.500 zł. Zarządzeniem z dnia 7 lipca 2015 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku – w terminie 7 dni – poprzez: a) nadesłanie wyciągów z posiadanych przez niego rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, ewentualnie do złożenia oświadczenia o nieposiadaniu rachunków bankowych, b) nadesłanie dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanego dochodu (świadczenia emerytalnego), c) wskazanie wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne (przeciętnie w miesiącu), d) złożenie oświadczenia, jaki skarżący ma tytuł prawny do mieszkania, w którym aktualnie przebywa (np. czy wynajmuje lokal) oraz, czy i ewentualnie jakie koszty ponosi miesięcznie z tego tytułu; w przypadku wynajmowania mieszkania – do przedstawienia kopii umowy najmu. W piśmie z dnia 20 lipca 2015 r. skarżący nie udzieli odpowiedzi na powyższe wezwanie a jedynie podniósł argumenty dotyczące wadliwości przeprowadzonego postępowania scaleniowego . Do pisma dołączył m. in. dokumenty mające świadczyć o złym stanie jego zdrowie (m. in. "Skierowanie na realizację zleceń pozostających w zakresie zadań pielęgniarki POZ", kartę informacyjną leczenie szpitalnego z 7 lutego 1994 r., receptę z 18 maja 2015 r.), zaświadczenie z dnia [...] lipca 2015 r. potwierdzające, że figuruje w ewidencji podatkowej jako podatnik za działkę o pow. 0,9793 ha fizycznych, wydruk potwierdzenia przelewu dokonanego w dniu 29 stycznia 2015 r. - świadczenia ZUS w kwocie 2.688,87 zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a",. następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania żądanej pomocy. Użyte w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że jej dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Referendarz sądowy, korzystając z uprawnień, zakreślonych przez art. 255 p.p.s.a., może - jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości - wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednakże na tym możliwości referendarza sądowego w zakresie badania stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych strony się kończą i bez współpracy ze strony osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ustalenie czy rzeczywiście nie może ona ponieść kosztów związanych ze sprawą, nie jest możliwe. Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem administracyjnym, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wszelkie wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W wypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki niewykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 lipca 2009 roku, sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). Wskazuje się też, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez Sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012 roku, sygn. akt II FZ 170/12, Lex Omega nr 1137689). Niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 28 marca 2012 roku, sygn. akt I OZ 189/12, Lex Omega nr 1145153 oraz z dnia 16 marca 2012 roku, sygn. akt I OZ 156/12, Lex Omega nr 1136748). W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki uprawniające do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ocena taka była konsekwencją działania skarżącego, który nie dopełnił w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Skarżący, będąc na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwany do przedstawienia dodatkowych informacji oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów, nie wykonał tego wezwania w sposób prawidłowy. Skarżący został wezwany do nadesłania wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, ewentualnie do złożenia oświadczenia o nieposiadaniu rachunków bankowych. Skarżący nie wykonał tego wezwania, tj. nie przedstawił żądanych wyciągów, jak również nie złożył oświadczenia o nieposiadaniu rachunków bankowych. Tymczasem z nadesłanego wydruku potwierdzenie wykonania przelewu – świadczenia z ZUS wynika, że przynajmniej w styczniu 2015 r. (tj. w dacie wykonania tego przelewu), posiadał rachunek bankowy. Skarżący, mimo wezwania, nie wykazał wydatków jakie ponosi miesięcznie na utrzymanie konieczne. Nie złożył także oświadczenia, jaki ma tytuł prawny do lokalu, w którym obecnie mieszka (np. czy wynajmuje mieszanie) i jakie ewentualnie z tego tytułu ponosi wydatki. Z nadesłanych przez skarżącego dokumentów wynika jedynie, że w styczniu otrzymał świadczenie emerytalno-rentowe z ZUS w wysokości 2. 688,87 zł netto. W tej sytuacji, biorąc pod uwagę, że skarżący nie wykazał wysokości miesięcznych wydatków na utrzymanie, nie wyjaśnił gdzie mieszka i jakie z tego tytułu ponosi opłaty oraz nie przedstawił wyciągu z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, nie sposób było stwierdzić, że wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Należy jeszcze raz podkreślić, że to na skarżącym spoczywa obowiązek wykazania, że spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy wyłącznie ocenia złożone przez stronę oświadczenia i dokumenty. Jeżeli skarżący, pomimo wezwania, nie przedstawia oświadczeń czy dokumentów, na podstawie których można by ustalić, jakimi środkami aktualnie dysponuje i na jakim poziomie kształtują się koszty utrzymania, to należy uznać, że skarżący nie wykazał przesłanek, od których uzależnione jest przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na uwadze powyższe okoliczności, orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.