IV SA/Wa 1593/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Protokolant ref. staż. Marek Bereziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2010 r. sprawy ze skargi F. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi - oddala skargę - Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2008r. F. Z. wystąpił o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi wydanego przez Naczelnika Gminy T. z dnia [...] września 1980r. nr [...] którym stwierdzono, że J. i W. W. stali się z mocy prawa właścicielami nieruchomości położonej we wsi P. oznaczonej jaki działki [...] i [...]. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. na zasadzie art. 66 § 3 k.p.a. w zw. z art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107 poz. 464 ze zm.) zwróciło F. Z., przekazany postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2008 r., wniosek o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi z dnia [...] września 1980 r. znak: [...] wydanego przez Naczelnika Gminy T., którym stwierdzono, że J. i W. W. stali się z mocy prawa właścicielami nieruchomości położonej we wsi P. oznaczonej jaki działki [...] i [...]. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 r. znak: [...], na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. F. Z. zaskarżył postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 lutego 2009r. sygn. akt IV SA/Wa 1805/08 uchyliło zaskarżone postanowienia wskazując, iż prawidłową formą zakończenia postępowania z wniosku F. Z. jest wydanie na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie nieważności kwestionowanej przez skarżącego decyzji (aktu własności ziemi). Rozpoznając sprawę ponownie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] sierpnia 2009r. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi wydanego przez Naczelnika Gminy T. z dnia [...] września 1980r. nr [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, iż do decyzji wydanych na podstawie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów k.p.a. dotyczących m.in. stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 k.p.a.). Wynika to z art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. W świetle cytowanych przepisów tylko do dnia 31 grudnia 1991r. można było kontrolować w trybie administracyjnym prawidłowość wydanych decyzji na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył F. Z. Decyzją z dnia [...] lipca 2010r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz na podstawie art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw po rozpoznaniu wniosku F. Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2009r. odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi wydanego przez Naczelnika Gminy T. z dnia [...] września 1980r. nr [...] orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia [...] sierpnia 2010r. F. Z. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję podtrzymując stanowisko zaprezentowane w toku postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. utrzymująca w mocy decyzję tego samego organu odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi wydanego przez Naczelnika Gminy z dnia [...] września 1980 r. znak: [...] wydanego przez Naczelnika Gminy T. W ocenie Sadu stanowisko organu jest prawidłowe. Na wstępie podkreślić, należy, iż ustawa z 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych miała na celu uporządkowanie własności gospodarstw rolnych przez zalegalizowanie nieformalnego obrotu nieruchomościami i uwzględnienie stosownego okresu posiadania nieruchomości. Okazało się jednak, że z różnych przyczyn, często trudnych do akceptowania, wydane już akty własności ziemi były podważane przez zainteresowane strony. W tej sytuacji po 20 latach zdecydowano się na zakończenie porządkowania spraw własnościowych przez wprowadzenie w art. 63 ustawy z 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa - zakazu wzruszania ostatecznych decyzji uwłaszczeniowych po to, aby zapewnić tak ważną w gospodarowaniu nieruchomościami stabilność ich własności. Od dnia 1 stycznia 1992 r. organy administracji publicznej nie mogą zajmować się oceną legalności ostatecznych decyzji uwłaszczeniowych, natomiast toczące się w tym dniu lub wszczęte później postępowanie dotyczące wzruszenia takich decyzji w jednym ze znanych k.p.a. trybów nadzwyczajnych, musi być umorzone. Również i sąd administracyjny jest związany regulacją zamieszczoną w art. 63 ustawy z 19 października 1991 r. Dlatego też stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. jest prawidłowe, albowiem w związku z brzmieniem art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, organy administracji państwowej nie są uprawnione do stwierdzania nieważności ostatecznych decyzji administracyjnych - aktów własności ziemi - wydawanych na podstawie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych z 1971 r. Obecnie właściwymi do orzekania w sprawach spornych związanych z ewentualnie wadliwie wydanymi decyzjami - aktami własności ziemi - są wyłącznie sądy powszechne. W rozpatrywanej sprawie, jak wynika z treści wniosku z dnia [...] czerwca 2008r. skarżący wnosił o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi wydanego właśnie w trybie ustawy z 1971 r. W tej sytuacji orzekanie w tym przedmiocie przez organy administracji było niedopuszczalne. Powyższe stanowisko jest zgodne z ugruntowanym juz orzecznictwem sądów administracyjnych ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1998.06.03 II SA 515/98 LEX nr 41764; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1998.09.11 II SA 627/98 LEX nr 41779; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1998.09.15 II SA 708/98 LEX nr 41781). W tym miejscu należy również odwołać się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia z dnia 22 lutego 2000r. SK 13/99 OTK 2000/1/5 w którym Trybunał stwierdził, iż przepis art. 63 ust. 2 i 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nie narusza wynikających z art. 2 i art. 64 Konstytucji RP zasad ochrony prawnej własności oraz demokratycznego państwa prawnego. Trybunał Konstytucyjny uznał bowiem, iż przepisy umożliwiające podważanie decyzji administracyjnych o nadaniu własności gospodarstw rolnych w drodze nadzwyczajnych środków ich zaskarżenia do końca 1991 r. wprowadzają wystarczająco długi okres czasu dla zapewnienia osobom zainteresowanym możności skorzystania z przysługujących im środków wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych. Trybunał Konstytucyjny podnosi w cyt. wyroku, iż przyjęcie zaskarżonego rozwiązania prawnego uzasadniało dążenie ustawodawcy do zapewnienia stabilności prawa własności nieruchomości rolnych nabytych na drodze określonej ustawą z 26 października 1971 r. i pewności obrotu prawnego tymi nieruchomościami (podobnie wyrok TK z dniał 5 maja 2000r. OTK 2000/4/110). Za zakończenie podkreślić należy, iż w zaskarżonej decyzji organ odniósł się wyłącznie do kwestii odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi wydanego przez Naczelnika Gminy T. z dnia [...] września 1980r. nr [...]. Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.