IV SA/Wa 1600/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski, Asesor WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2008r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Wojewody (...) z dnia (...) lipca 2008 r. nr (...) w przedmiocie wymeldowania - oddala skargę - IV SA/Wa 1600/08 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2007 r. nr [...], orzekającej o wymeldowaniu W. B., zwanego dalej "skarżącym", z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ulicy [...] w W. Uzasadniając zaskarżoną decyzję, Wojewoda wskazał m.in., co następuje. Decyzją z dnia [...] października 2007 r. organ I instancji orzekł o wymeldowaniu skarżącego ze spornego lokalu. Decyzja ta zapadła na wniosek żony skarżącego B. B. Decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał decyzję pierwszoinstancyjną w mocy. Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 204/08, wydanym po rozpatrzeniu skargi skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję odwoławczą. WSA uznał, iż organ odwoławczy nie wyjaśnił istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy, naruszając art.7, 77 i 107§3 k.p.a. Naruszenie to polegało na tym, iż organ pominął fakt posiadania przez skarżącego meldunku na pobyt czasowy od dnia [...] października 2007 r., tj. od dnia wydania orzeczenia pierwszoinstancyjego. W następstwie zapadnięcia wskazanego wyżej wyroku Wojewoda ponownie rozpoznał odwołanie skarżącego od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2007 r., ponownie utrzymując tę decyzję w mocy. Wojewoda uznał, iż za wymeldowaniem skarżącego ze spornego lokalu w związku z jego opuszczeniem przemawiają następujące okoliczności: - podczas przesłuchania w dniu [...] listopada 2006 r. skarżący przyznał, iż opuścił sporny lokal na przełomie czerwca i lipca 2005 r. i przebywa w lokalu numer [...] przy ulicy [...] w w., - Sąd Rejonowy [...] Wydział [...] Cywilny, odrzucając pozew skarżącego o przywrócenie naruszonego posiadania, potwierdził dobrowolne opuszczenie spornego lokalu przez skarżącego. Organ odwoławczy podniósł również, iż skarżący zameldował się na pobyt czasowy w lokalu innym (lokal nr [...] przy ulicy [...]) aniżeli ten, w którym faktycznie przebywa (lokal nr [...] przy ulicy [...]). Zameldowanie to nastąpiło ponadto po upływie ponad dwóch lat (26 października 2007 r.) od opuszczenia miejsca stałego zameldowania (przełom czerwca i lipca 2005 r.). Skarżący dokonał zatem fikcyjnego zameldowania na potrzeby niniejszego postępowania, co nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Skargę na powyższą decyzję wniósł skarżący, podnosząc : 1. rażące naruszenie art.153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się przez Wojewodę do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku WSA w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2008 r., 2. naruszenie art.7, 77§1, 80 k.p.a. poprzez zaniechanie powtórnego przesłuchania skarżącego, jego syna R. B., T. B. i R. B., 3. naruszenie art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz.993 z późn.zm.), zwanej dalej "ustawą meldunkową". Precyzując zarzuty skargi, skarżący w szczególności wskazał, iż organ nie wyjaśnił przyczyn zameldowania skarżącego na pobyt czasowy w lokalu przy ulicy [...], dowolnie uznając, iż zameldowanie to ma charakter fikcyjny. Skarżący natomiast nie mógł wcześniej dokonać zameldowania na pobyt czasowy, albowiem opiekując się wnukiem korzystał wraz z synową, a później również z synem z wynajmowanych lokali. Ich właściciele nie dokonują zameldowań, nawet czasowych, w obawie przed trudnościami w pozbyciu się niechcianego lokatora, a następnie dokonania jego wymeldowania. Skarżący nie chciał samodzielnie zgłaszać się do właściwych wydziałów meldunkowych gdyż nie chciał narażać swoich dzieci i wnuka na konieczność opuszczenia wynajmowanego lokalu. Ponadto organ nie przesłuchał ponownie skarżącego oraz jego synów, przez co materiał dowodowy sprawy, w oparciu, o który orzekano w sprawie oparty jest na zeznaniach żony skarżącego oraz jej znajomych. Skarga podkreśla, iż w spornym lokalu w dalszym ciągu znajdują się rzeczy skarżącego. W dalszym ciągu w spornym lokalu znajduje się jego centrum życiowe. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Na rozprawie przed Sądem w dniu 1 grudnia 2008 r. skarżący podtrzymał skargę oraz stwierdził, iż: - wymeldowanie było wynikiem konfliktu z żoną, * od czasu opuszczenia spornego lokalu na przełomie czerwca i lipca 2005 r. mieszka wraz z synem i synową w lokalu nr [...] przy ulicy [...] w W., * zmienił miejsce pobytu na lokal przy ulicy [...], co miało miejsce po formalnym uzyskaniu tymczasowego meldunku w dniu 26 października 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Wojewody [...] na tej podstawie, iż sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej pod kątem jej zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3§2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. - zwanej dalej "p.p.s.a."). Skargę należało oddalić albowiem zaskarżona decyzja wydana została w zgodzie z art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz przepisami postępowania administracyjnego. W szczególności w postępowaniu administracyjnym w dostateczny sposób wyjaśniono okoliczności faktyczne sprawy niezbędne do jej prawidłowego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art.9 ust.2b ustawy meldunkowej zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Zgodnie z art.15 ust.2 ustawy meldunkowej organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Instytucja wymeldowania z pobytu stałego służy wyegzekwowaniu celu, jakiemu służy zameldowanie na taki pobyt. Cel ten ustawa meldunkowa wykłada w sposób jednoznaczny, stwierdzając, iż meldunek służy potwierdzeniu tego, iż dana osoba przebywa w danym lokalu. Meldunek jest zatem instytucją rejestrującą konkretną okoliczność faktyczną, tj. przebywanie zameldowanego w danym lokalu. Do zameldowania się ustawa nie wymaga posiadania jakiegokolwiek tytułu prawnego lokalu, tj. nie trzeba być właścicielem, współwłaścicielem, najemcą lokalu, nie trzeba posiadać w odniesieniu do tego lokalu praw spółdzielczych (lokatorskiego, czy też własnościowego). Wystarczy zatem przebywanie w danym lokalu, który to fakt poświadczy osoba, której tytuł prawny do niego przysługuje. Powiązanie meldunku wyłącznie z faktem zamieszkiwania w lokalu powoduje zatem to, iż z jednej strony zameldować się może osoba nie posiadająca do lokalu żadnego tytułu prawnego, z drugiej zaś to, iż posiadanie tytułu prawnego do lokalu nie rodzi automatycznie roszczenia o zameldowania w nim, o ile zainteresowany w lokalu tym nie zamieszkuje. Pomimo zatem formułowanych pod adresem ustawodawcy postulatów odnośnie zniesienia instytucji meldunku pozostaje on w dalszym ciągu swoistego rodzaju formą administracyjnej kontroli nad ruchem ludności. W tym kontekście wymeldowanie służy usuwaniu niezgodności pomiędzy stanem rzeczywistym a zapisem ewidencyjnym, tj. doprowadzeniu do tego, iż osoba, która w danym lokalu nie przebywa, przestaje być w nim zameldowana. Powyższe rozwiązanie jest logiczne z punktu widzenia celu instytucji meldunku. Pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów (wyrok NSA z dnia 14 maja 2001 r., sygn. akt V SA 1496/00, publ. LEX nr 54454). Przebywanie w danym lokalu na pobyt stały ma miejsce wtedy, gdy dana osoba w oczywisty sposób wykorzystuje lokal jako miejsce skoncentrowania swoich najistotniejszych życiowych potrzeb, tj. w szczególności przechowuje w nim nie pojedyncze a wszystkie, czy też zdecydowaną większość rzeczy niezbędnych do codziennego funkcjonowania, pojawia się w nim nie okazjonalnie a stale, nocuje w nim, spożywa posiłki, ponosi koszty jego utrzymania, przyjmuje wizyty, odbiera korespondencję, itd. Nie spełnia tych kryteriów jedynie posiadanie kluczy do lokalu, czy też okazjonalne jego odwiedzanie. Nie jest koniecznym konstruowanie wyczerpującego katalogu przejawów przebywania w danym lokalu na pobyt stały, nie można również zaprzeczyć, iż w zależności od trybu życia, pracy, sytuacji rodzinnej mogą zaistnieć nawet bardzo różniące się stany faktyczne, które będą wyczerpywały przesłanki przebywania na pobyt stały. Konsekwentnie wobec tego należy przyjąć, iż przy splocie złożonych okoliczności faktycznych mogą pojawić się wątpliwości co do tego, czy w konkretnym przypadku wystąpiło opuszczenie lokalu w rozumieniu art.15 ust.2 ustawy meldunkowej, a zatem - w odniesieniu do zameldowania na pobyt stały - czy dany lokal przestał być miejscem zaspokajania żywotnych potrzeb zameldowanego. Utrwalone orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla, iż opuszczeniem miejsca pobytu w rozumieniu wskazanego wyżej przepisu jest opuszczenie o charakterze trwałym i dobrowolnym (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 1999 r., sygn. akt V SA 252/99, publ. w LEX nr 49952 oraz z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123). Podkreślić jednakże należy, iż za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (wyrok NSA z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt II OSK 127/05, publ. w LEX nr 201427). Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy podkreślić należy, iż ocena sformułowana w zaskarżonej decyzji jest trafna. Zasadnicze znaczenie z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy ma fakt, iż skarżący nie mieszka w spornym lokalu od ponad trzech lat. Zaprzestanie tego zamieszkiwania nastąpiło na przełomie czerwca i lipca 2005 r. Co istotne, faktu tego nie kwestionuje sam skarżący, podkreśla natomiast to, iż opuszczenie lokalu ma charakter jedynie tymczasowy, nie łączy się z utratą więzi emocjonalnej ze spornym lokalem, łączy się natomiast z jednej strony z konfliktem z małżonką, z drugiej zaś z chęcią pomocy synowi w opiece nad wnuczkiem. Z protokołu przesłuchania skarżącego przez organ I instancji w dniu [...] listopada 2006 r. (k.11 akt organu) wynika, iż skarżący przyznał, iż wyprowadził się dobrowolnie. Nie negując tego, iż subiektywnie rzecz ujmując skarżący istotnie mógł nie wyzbyć się chęci powrócenia w bliżej nieokreślonej przyszłości do spornego lokalu, podkreślić jednak należy, iż przy ocenie istnienia przesłanek do wymeldowania organ meldunkowy zobowiązany jest do uwzględniania obiektywnych faktów. Kilkuletni pobyt poza miejscem stałego zameldowania, który nie wynika z podjęcia zatrudnienia, nauki, czy też innej działalności w innym mieście, czy państwie, hospitalizacji, czy też leczenia w innej formie nie jest sytuacją typową i dostarcza dostatecznych podstaw do uznania, iż osoba taka przeniosła centrum realizacji swoich życiowych potrzeb w inne miejsce. Przemawiają za tym względy elementarnej logiki oraz doświadczenia życiowego. Trafnie w tej sytuacji przyjął organ, iż nie może zmienić powyższej oceny uzyskanie przez skarżącego - w trakcie niezamieszkiwania w miejscu stałego pobytu i jednocześnie w toku postępowania o wymeldowanie -zameldowania na pobyt czasowy w innym lokalu. Uzyskanie tego meldunku miało bowiem miejsce dopiero dwa lata po opuszczeniu spornego lokalu. Nie jest to zatem sytuacja, w której osoba zameldowana na pobyt stały w jedynym lokalu przenosi się bezpośrednio, z racji obiektywnie usprawiedliwionych życiowymi potrzebami względów, do innego lokalu, gdzie równolegle (do czasu ustania realizacji wskazanej wyżej życiowej potrzeby) zamieszkuje i dokonuje zameldowania na pobyt czasowy, ale sytuacja w której po trwałym opuszczeniu lokalu, z którym łączy się meldunek na pobyt stały, zameldowany zmienia kolejne miejsce pobytu. W konkluzji podkreślić należy, iż kwestia wymeldowania ze spornego lokalu nie rzutuje na cywilnoprawne uprawnienia skarżącego do niego, tj. nie pozbawia go tych uprawnień. Ponadto wskazać należy, iż skarżący może rozważyć ewentualność wystąpienia o ponowne zameldowanie go w spornym lokalu, pod tym jednakże warunkiem, iż uprzednio rzeczywiście w tym lokalu zamieszka. W tej sytuacji skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.