IV SA/Wa 1604/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 21 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. Z. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. Z. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2008 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wyrokiem z dnia 2 czerwca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi Z. Z. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2008 r. w sprawie umorzenia postępowania administracyjnego, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lipca 2008 r. W celu wniesienia skargi kasacyjnej od tego wyroku, wnioskiem z dnia 5 sierpnia 2009 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF), skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest właścicielem mieszkania o powierzchni 56,4 m2 oraz działki rolnej (1940 m2) i utrzymuje się z emerytury w wysokości 1520 zł, a także że poniósł stratę na giełdzie w wysokości 60000 zł. Jako uzasadnienie wniosku skarżący podał niską emeryturę, wysokie miesięczne koszty utrzymania, na które składają się m.in. wysokie koszty jakie ponosi na zakup lekarstw. Wątpliwości odnoszące się do sytuacji majątkowej wnioskodawcy, powzięte po analizie złożonego wniosku i akt sprawy, uzasadniały wezwanie strony w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., do uzupełnienia złożonego wniosku w wyznaczonym, 7-dniowym terminie poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenie dokumentów źródłowych dotyczących aktualnej kondycji finansowej skarżącego. Wezwanie sądowe w tym przedmiocie zostało doręczone skarżącemu w dniu 24 sierpnia 2009 r. (k. 94). Wezwanie to do dnia rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy pozostało bez odpowiedzi. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym (tj. obejmującym zwolnienie od koszów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego), gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z powołanego przepisu wynika więc, że ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. W interesie osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy leży zatem przedłożenie wszelkich dokumentów źródłowych oraz przytoczenie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem wniosku. Od obowiązku pełnego, rzetelnego przestawienia swojej sytuacji materialnej nie zwalnia wnioskodawcy przewidziana w art. 255 p.p.s.a. możliwość wezwania przez sąd do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy. Zadaniem referendarza sądowego lub Sądu rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy jest bowiem ocena oświadczeń złożonych przez wnioskodawcę i ich weryfikacja w oparciu o doświadczenie życiowe, z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, nie należy natomiast do ich zadań prowadzenia dochodzenia co do faktycznego stanu majątkowego wnioskodawcy (postanowienie NSA z 10 maja 2004 r., sygn. FZ 18/04). Skarżący, wezwany do złożenia dodatkowych oświadczeń w trybie art. 255 p.p.s.a., nie wyjaśnił wątpliwości związanych ze swoją aktualną sytuacją majątkową. W szczególności nie przedstawił dokumentów ujawniających wysokość dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytury, jak również wyciągów z posiadanych rachunków bankowych i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne, a także wyciągów z rachunków maklerskich. Skarżący nie wyjaśnił również, w jaki sposób wykorzystywana jest posiadana przez niego nieruchomość rolna i jaki uzyskiwany jest z niej dochód, a ponadto nie przedstawił informacji o wysokości wydatków ponoszonych w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Nie wykazał również, że jego stan zdrowia wiąże się z koniecznością ponoszenia wydatków na leczenie, jak również nie wyjaśnił, czy korzysta z pomocy społecznej lub ubiega się o taką pomoc. Skarżący nie podał zarazem przyczyn, z powodu których uchylił się od wypełnienia obowiązku nałożonego na mocy skierowanego do niego wezwania sądowego. Powyższe skutkuje brakiem możliwości dokonania prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy w świetle przesłanek przyznania prawa pomocy. Należy bowiem podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Skoro zatem skarżący nie złożył wyjaśnień odnośnie do swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych, to w konsekwencji uniemożliwił ustalenie, czy spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. Brak możliwości ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy, wynikający z uchylenia się od przedłożenia na sądowe wezwanie informacji o swojej sytuacji bytowej, również w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 27 czerwca 2005 r., I OZ 619/05 oraz z dnia 4 marca 2005 r., sygn. akt I OZ 6/05). Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wykluczającą przyznanie prawa pomocy. Dopiero bowiem po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią dokumentów i oświadczeń złożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. Sąd może wydać prawidłowe orzeczenie co do przyznania bądź też odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2005 r., OZ 1115/04, niepubl.). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.