IV SA/Wa 1607/06
WyrokWSA w Warszawie2006-11-22
Skład orzekający: Anna Szymańska, Grzegorz Czerwiński, Aneta Opyrchał
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ meldunkowy jest zobowiązany do badania legalności pobytu osoby ubiegającej się o zameldowanie, w szczególności w kontekście braku pozwolenia na użytkowanie budynku?Ratio decidendi
Organ meldunkowy nie jest zobowiązany do badania legalności pobytu w kontekście pozwolenia na użytkowanie budynku. Obowiązek meldunkowy jest czynnością materialno-techniczną, a kwestie sporne dotyczące tytułu prawnego do lokalu lub legalności jego użytkowania nie należą do kompetencji organu meldunkowego, lecz sądów powszechnych. Zameldowanie jest rejestracją danych o miejscu pobytu i nie rodzi ani nie pozbawia uprawnień do lokalu, pod warunkiem, że pobyt jest legalny w rozumieniu przebywania na zasadach zgodnych z prawem, za wiedzą i zgodą osoby uprawnionej do dysponowania lokalem.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy zameldowania S. i D. P. wraz z synem w budynku, który został wybudowany przez córkę wnioskodawcy, S. S., systemem gospodarczym na działce Spółdzielni Mieszkaniowej "N.". Organy administracji odmawiały zameldowania, wskazując na brak uprawnień do zamieszkiwania, brak pozwolenia na użytkowanie budynku oraz fakt, że S. S. została pozbawiona członkostwa w Spółdzielni i zajęła budynek samowolnie. WSA w Warszawie uchylił poprzednie decyzje, uznając, że zameldowanie jest czynnością materialno-techniczną, a organ meldunkowy nie bada uprawnień do lokalu. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, organy administracji wydały decyzję o zameldowaniu, co zostało zaskarżone przez Spółdzielnię. WSA oddalił skargę Spółdzielni, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej "N.".Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), asesor WSA Aneta Opyrchał, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2006 r. sprawy ze skargi Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej "N." w W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie zameldowania na pobyt stały - skargę oddala -
Pismem z dnia 29 lipca 2002 roku S. P. w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik S. S. wystąpił z wnioskiem o zameldowanie jego oraz jego rodziny w domu jednorodzinnym przy ul. [...] w W.
Decyzją z dnia [...] listopada 2002 roku, Nr [...] Prezydent W. odmówił dokonania zameldowania S. i D. P. wraz z synem P. P.
W uzasadnieniu decyzji Prezydent W. stwierdził, że rodzinie P. nie przysługuje uprawnienie do zamieszkiwania w budynku, w którym żądają zameldowania. Członkiem Spółdzielni była tylko S. S. Budynek zrealizowany został systemem gospodarczym na podstawie zbiorczego pozwolenia na budowę wydanego na rzecz Spółdzielni. Spółdzielnia nadal jest wieczystym użytkownikiem gruntu na którym znajduje się budynek. S. S. pozbawiona została w sposób ostateczny członkostwa w Spółdzielni i nie posiada żadnych praw do budynku. Budynek nie został zgłoszony przez S. S. do odbioru technicznego w Spółdzielni, a tym samym Spółdzielnia nie mogła złożyć wniosku o dopuszczenie budynku do użytkowania. S. S. zajęła budynek samowolnie w trakcie jego budowy. Dla budynku projektowany jest numer porządkowy [...]. Przeciwko S. S. wytoczone zostało przez Spółdzielnię powództwo o eksmisję.
Zdaniem Prezydenta W. zebrany materiał dowodowy potwierdza fakt zamieszkiwania S. i D. P. z synem w budynku, w którym żądają zameldowania, jednakże z powodu niezgłoszenia budynku do użytkowania nie ma go w kartotece ewidencji geodezyjnej. Nadto wnioskodawca wraz z żoną zajmuje budynek bez tytułu prawnego, a Spółdzielnia podjęła czynności zmierzające do uzyskania wyroku eksmisyjnego osób zamieszkujących ten budynek. Okoliczności te zdaniem Prezydenta uniemożliwiają uwzględnienie wniosku o zameldowanie.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2003 roku, Nr [...] Wojewoda [...] po rozpoznaniu odwołania S. P. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2002 roku.
W uzasadnieniu decyzji wojewoda stwierdził, iż pobyt osoby ubiegającej się o zameldowanie musi być pobytem legalnym i zgodnym z obowiązującym prawem. Córka wnioskodawcy przed ukończeniem budowy pozbawiona została członkostwa
w Spółdzielni i nie otrzymała przydziału budynku. Zgłoszenie przez S. S. budynku do Wydziału Architektury i niezgłoszenie przez ten Urząd sprzeciwu nie powoduje powstania jakichkolwiek praw do tego budynku po stronie zgłaszającego. Tym samym brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o zameldowanie.
Wyrokiem z dnia 28 października 2004 roku, sygn. akt 2 V SA 739/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi S. P. uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2003 roku, Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W.
W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zameldowanie i wymeldowanie z pobytu stałego lub czasowego w świetle przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest jedynie rejestracją danych o miejscu pobytu osoby (art.1 ust.2 tejże ustawy). Nie rodzi to ani nie pozbawia uprawnień do lokalu. Obowiązek meldunkowy wynika wprost z przepisów ustawy (art.5, art.6, art.10 i art.15) i nie wymaga konkretyzacji w drodze decyzji.
Wykonanie tego obowiązku polega na zgłoszeniu wymaganych danych (art. 9 ust.1, art.10, art.15) właściwemu organowi, który dokonuje rejestracji będącej czynnością materialno - techniczną rodzącą skutki prawne. Czynności ewidencyjne podejmowane są zatem na podstawie zgłoszenia osoby wykonującej swój obowiązek meldunkowy, a wyjątki od tej zasady, dopuszczające wydanie decyzji, określone zostały w ustawie (art. 8 ust. 2, art. 15 ust. 2, art. 47 ust. 2).
W uzasadnieniu wyroku z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Celem obowiązku meldunkowego jest bowiem zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Trybunał podkreślił, że ewidencja ludności polegająca na rejestracji danych o miejscu pobytu (adresie) osób służy także ochronie interesów samych zainteresowanych oraz ochronie praw osób trzecich. Oznacza to, że obowiązek meldunkowy uznać należy w świetle Konstytucji RP za instytucję wynikającą z ochrony porządku publicznego, mającą także związek z ochroną praw i interesów jednostki (OTK - A 2002/3/34).
Trybunał Konstytucyjny powołanym orzeczeniem o sygn. akt K 20/01 orzekł
o niezgodności przepisu art. 9 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności z przepisami art. 52 ust. 1 i art. 83 w zw. z art. 2 Konstytucji RP.
Przepis art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nakładał na osobę dokonującą zameldowania się na pobyt stały lub czasowy ponad dwa miesiące obowiązek przedstawienia organowi meldunkowemu potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu, w którym miało nastąpić zameldowanie. Przepis ten utracił moc od dnia 19 czerwca 2002 roku. Oznacza to, że organ meldunkowy nie rejestruje uprawnienia do lokalu osób występujących o zameldowanie, lecz gromadzi informacje w zakresie danych o miejscu pobytu, a więc bada, czy osoba występująca z wnioskiem faktycznie zamieszkuje w lokalu.
Brak konieczności wykazania się uprawnieniem do lokalu, czy to samoistnym, czy o charakterze pochodnym, nie oznacza jednak, że przesłanką zameldowania jest wyłącznie fizyczna obecność w lokalu.
Jest rzeczą oczywistą, że uprawniać do zameldowania w lokalu może jedynie pobyt legalny, oznaczający przebywanie na zasadach zgodnych z prawem, za wiedzą i zgodą osoby uprawnionej do dysponowania lokalem. Wyłączone więc będą sytuacje będące następstwem naruszenia posiadania, czy wręcz przestępstwa polegającego na naruszeniu miru domowego (art. 171 kodeksu karnego). Nie można bowiem czerpać uprawnień z zachowań sprzecznych z prawem, a samowoli nie może sankcjonować instytucja zameldowania (wyrok z dnia 5 sierpnia 1997 roku sygn. akt V SA 1739/96 - niepublikowany).
Należy jednak rozdzielić kwestię legalności pobytu od kwestii posiadania uprawnień do lokalu. Rozstrzygnięcie tego ostatniego zagadnienia nie jest możliwe w postępowaniu meldunkowym i nie może do tego być wykorzystywany przepis art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Stosowanie tego przepisu nie może zastępować kompetencji sądów powszechnych orzekających w sprawach dotyczących roszczeń windykacyjnych i pokrewnych.
Nie można, zdaniem, Sądu zgodzić się z poglądem, że w obecnym stanie prawnym do zameldowania osoby na pobyt stały wymagane jest łączne spełnienie dwóch warunków, a mianowicie faktyczne zamieszkiwanie w lokalu (art. 10 ust. 1 powołanej ustawy) oraz potwierdzenie przez osobę uprawnioną faktu pobytu na druku "zgłoszenie pobytu stałego" (art. 29 ust. 1 ustawy). Należy bowiem mieć na uwadze, że ostatnio wymieniony przepis znajdujący się w rozdziale zatytułowanym obowiązki najemców, właścicieli domów i lokali, administratorów
i dozorców domów, zakładów pracy oraz sołtysów jest przepisem kompetencyjnym, a nie merytorycznym. Tak więc podstawą odmowy zameldowania na pobyt stały nie może być brak potwierdzenia faktu pobytu przewidziany w tym przepisie. Brak takiego potwierdzenia stanowi natomiast podstawę do wszczęcia przez organ meldunkowy postępowania w trybie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który to przepis uprawnia właściwy organ gminy do rozstrzygania o dokonaniu zameldowania i wymeldowania jeżeli zgłoszone dane zawarte w zgłoszeniu osoby wykonującej obowiązek meldunkowy budzą wątpliwości.
Nadto zdaniem Sądu należy zauważyć, że w przedmiotowej sprawie MSM N. w myśl art. 29 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych powołanej ustawy nie była podmiotem uprawnionym do potwierdzenia faktu pobytu zgłaszającego wniosek o zameldowanie.
Rozważania powyższe zachowują także aktualność na tle nowego brzmienia art. 29 ust. 1 wprowadzonego przez art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku (Dz. U. Nr 93, poz. 887) zmieniającej omawianą ustawę z dniem 1 maja 2004 roku. Obecnie ma on treść "właściciel lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu jest obowiązany potwierdzić fakt pobytu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące w tym lokalu. Potwierdzenia faktu pobytu osoby w lokalu dokonuje się na formularzu meldunkowym w formie czytelnego podpisu z oznaczeniem daty jego złożenia". W ocenie Sądu, skarżący wykazał, że jego pobyt w przedmiotowej nieruchomości ma charakter legalny. Zamieszkuje on w budynku wybudowanym przez jego córkę na działce przydzielonej jej przez MSM N. Przedstawił umowę - zgłoszenie o dostarczenie energii elektrycznej do przedmiotowej nieruchomości, jak również wystawione na jej nazwisko jako użytkownika pozwolenie na roboty budowlano - montażowe instalacji gazowej. S. S. korzysta również z zainstalowanej na swoje nazwisko stacji telefonicznej Telekomunikacji Polskiej S.A.
Zdaniem Sądu, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego pobyt S. P. w budynku przy ul. [...] nie narusza obowiązującego prawa, a zatem nie ma przeszkód, aby fakt pobytu został zarejestrowany.
Na ocenę legalności pobytu skarżącej w lokalu nie ma wpływu powoływany zarówno przez organ, jak i uczestnika postępowania MSM N. fakt wniesienia do Sądu przez Spółdzielnię w dniu 10 lutego 1995 roku pozwu eksmisyjnego przeciwko S. S., z tej racji, że postępowanie w tej sprawie sygn. akt [...]
pozostaje nadal zawieszone.
Jako podstawa odmowy zameldowania skarżącego była podnoszona również kwestia braku zgodnego z prawem zgłoszenia budynku do użytkowania.
Sąd nie podzielił poglądu przywołanego przez uczestnika postępowania Międzyzakładową Spółdzielnię Mieszkaniową "N"., wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 marca 2003 r. sygn. akt V SA 3437/02 (niepublikowany).
W powołanej wyżej sprawie skład orzekający wskazał, że istnieje powiązanie regulacji prawnej zakresu ewidencji ludności z ewidencją gruntów i budynków stwierdzając, że przystąpienie przez skarżących do użytkowania budynku nie odbyło się w sposób prawem przewidziany tj. zgodnie z art. 54 i 55 ustawy z 7 lipca roku 1994 roku - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) i w konsekwencji uznał, że tylko prawem dozwolone użytkowanie budynku mieszkalnego może doprowadzić do legalizacji pobytu w postaci zameldowania.
Zdaniem Sądu nie jest prawnie dopuszczalne ustalenie hipotezy normy prawnej (w tym wypadku przepisu art. 11 ust. 1 w związku z art. 47 ust. 2 ustawy
0 ewidencji ludności i dowodach osobistych) w oparciu o przepisy prawa zawarte
w innych ustawach, do których przepisy będące podstawą działania organu
administracji publicznej nie odsyłają. Takie działania są dowolne i naruszają
konstytucyjną zasadę praworządności, a przez to zasadę demokratycznego państwa
prawnego przez przekroczenie dopuszczalnych granic ingerencji w prawa i wolności
jednostki wbrew przepisom prawa (glosa aprobująca Barbary Adamiak do wyroku
OZ NSA w Łodzi z dnia 19 czerwca 2002 roku sygn. akt SA/Łd 1963/00, OSP 2003
z. 5 poz. 69 str. 299).
O zameldowaniu lub odmowie zameldowania, w razie wątpliwości, muszą decydować przesłanki wywodzone z przepisów ustawy o ewidencji ludności
1 dowodach osobistych. Przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych
określają w art. 11 ust. 1 zakres danych wymaganych przy dokonywaniu czynności
zameldowania.
Stosownie do tego przepisu osoba zobowiązana do zameldowania się na pobyt stały przedstawia organowi gminy właściwemu ze względu na nowe miejsce jej pobytu stałego zaświadczenie o wymeldowaniu się z poprzedniego miejsca pobytu stałego oraz zgłasza następujące dane osobowe: nazwisko i imiona, nazwisko rodowe, nazwiska i imiona poprzednie, imiona rodziców, nazwiska rodowe
rodziców, stan cywilny, imię i nazwisko małżonka oraz jego nazwisko rodowe, płeć, datę i miejsce urodzenia, obywatelstwo, numer PESEL, dane dotyczące obowiązku wojskowego, w tym stopień wojskowy, nazwę, serię i numer wojskowego dokumentu osobistego z oznaczeniem wojskowej komendy uzupełnień lub poświadczenie
0 zgłoszeniu się do rejestracji przedpoborowych, adres poprzedniego miejsca pobytu
stałego, adres nowego miejsca pobytu stałego, rodzaj, serię i numer dokumentu
tożsamości, oraz dane o wykształceniu.
W myśl art. 9 b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zameldowanie następuje pod oznaczonym adresem. Adres określa się przez podanie: w gminach, które uzyskały status miasta - nazwy miasta (dzielnicy), ulicy, numeru domu, i lokalu (pomieszczenia) oraz nazwy województwa, zaś w innych gminach - nazwy miejscowości, numeru domu i lokalu (pomieszczenia), nazwy gminy i województwa. Dane, co do adresu mogą zatem budzić wątpliwości, co do tych elementów adresu, a zatem braku miasta, ulicy, domu, lokalu, pomieszczenia, w którym ma nastąpić zameldowanie. Jest oczywiste, że zgłaszający zameldowanie może podać tylko te i takie dane, które znajdują się w stosownych ewidencjach nazw ulic i placów oraz ewidencji porządkowej nieruchomości.
W sytuacji, więc gdy wypełniający obowiązek meldunkowy z zachowaniem należytej staranności podaje dane adresowe istniejące w przewidzianych prawem ewidencjach (rejestrach), to należy przyjąć, że organ meldunkowy nie może odmówić zameldowania (por. wyrok z dnia 16 kwietnia 1993 f. sygn. akt V SA 2459/92, ONSA 1994 Nr 2, poz. 77). Podanie więc nazwy miasta, ulicy, numeru domu wypełnia elementy stanu faktycznego zameldowania. Nie można natomiast wprowadzić do badania tego elementu stanu faktycznego innych okoliczności.
Również w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 roku uznać należy, że nie można do elementów hipotetycznego stanu faktycznego zameldowania lub odmowy zameldowania zaliczyć okoliczności faktycznej w postaci uprawnienia do lokalu lub braku uprawnienia do lokalu.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznając, że zaskarżona decyzja oparta została na niewłaściwej ocenie stwierdzonych faktów i wadliwej interpretacji przepisów ustawy o ewidencji ludności
1 dowodach osobistych uchylił decyzję Wojewody [...] oraz poprzedzającą
ją decyzję Prezydenta W.
Postanowieniem z dnia 16 lutego 2006 roku, sygn. akt 2 V Sa 739/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej "N". od wyroku z dnia 15 lutego 2005 roku.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 roku, Nr [...] Prezydent W. na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z dnia 10 kwietnia 1974 roku orzekł o zameldowaniu S. i D. P. wraz z synem P. P.
W uzasadnieniu decyzji Prezydent W. stwierdził, że nie ma przeszkód w zameldowaniu na pobyt stały S. P., D. P. i P. P. w budynku przy ul. [...] w W. Wnioskodawca zamieszkuje w tym budynku od 14 lat. Budynek oznaczony został numerem porządkowym. Kwestie sporne między MSM N., a wnioskodawcą nie mogą stanowić przedmiotu oceny organu zajmującego się prowadzeniem ewidencji ludności, gdyż nie jest on uprawniony do rozstrzygania takich spraw. Organ ten nie jest również uprawniony do rozstrzygania czy dany obiekt nadaje się do zamieszkania. Okolicznością istotną dla rozstrzygnięcia sprawy jest potwierdzony fakt stałego zamieszkiwania S. P., D. P. i P. P. w budynku przy ul. [...] w W.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła Międzyzakładowa Spółdzielnia Mieszkaniowa "N". w W. podnosząc następujące zarzuty:
1. naruszenia prawa materialnego, a szczególności art. 47 ust. 2 w zw. z
art. 9 ust.2a i art.29 ust.1 ustawy z dnia 10 kwietnia o ewidencji
ludności i dowodach osobistych poprzez błędną interpretację
zastosowanych przepisów oraz przyjęcie, że osobie wnoszącej
o zameldowanie przysługuje prawo do legalizacji pobytu w budynku nie
mającym pozwolenia na użytkowanie i w którym stały pobyt ludzi jest
niezgodny z prawem,
2. naruszenia przepisów o postępowaniu administracyjnym,
a w szczególności art. 104 k.p.a. w związku z 106 § 2 k.p.a. i art. 107 §
3 k.p.a. oraz art.7, 8, i 9 k.p.a
• poprzez sprzeczność istotnych ustaleń organu orzekającego z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia w sprawie, a zwłaszcza przyjęcie, iż organ wydający decyzję
o zameldowaniu na pobyt stały nie jest uprawniony do rozstrzygania czy dany obiekt nadaje się do zamieszkania w nim ludzi, a kwestie sporne pomiędzy Spółdzielnią będącą inwestorem oraz właścicielem nieruchomości, a osobą zgłaszającą wniosek o zameldowanie, nielegalnie zajmującą obiekt, nie mogą stanowić przedmiotu oceny organu do spraw ewidencji ludności jako niepowołanego do rozstrzygnięcia tych spraw,
• niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla zgodnego z prawem oraz stanem faktycznym rozstrzygnięcia w sprawie, a w szczególności dokonanie ustalenia stanu faktycznego bez uzyskania informacji co do legalności pobytu w miejscu zamieszkania osób objętych wydaną decyzją meldunkową i zasłanianie się przez organ orzekający brakiem konieczności jakichkolwiek kontroli nad legalnością zamieszkiwania i pobytu osób chcących wykonać obowiązek meldunkowy.
Zdaniem Spółdzielni w obrocie prawnym obowiązuje przepis ustawy art.9 ust.2a i art.29 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, który ze względu na swoją ważność winien być nadal z całą mocą respektowany.
Na właścicielu budynku (w tym przypadku Spółdzielni) ciąży obowiązek wskazania czy osobie ubiegającej się o zameldowanie przysługuje uprawnienie do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie, to jest czy pobyt w tym lokalu jest legalny albowiem od badania tej przesłanki z art.9 ust.2a i art.29 ust. 1 ustawy organ legalizujący pobyt w postaci zameldowania nie został zwolniony orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego.
Wypowiedziało się w tej sprawie w sposób wyczerpujący orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, które również przez organy orzekające tym przedmiocie winno być respektowane i stosowane.
W wyroku z dnia 20 marca 2003 roku sygn. akt V S.A 3437/02 Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że tylko prawem dozwolone użytkowanie budynku mieszkalnego może doprowadzić do legalizacji pobytu w postaci zameldowania. Natomiast w wyroku z dnia 24 czerwca 2004 roku Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie sygn. akt V SA 519/03 Sąd orzekł, że uprawniać do zameldowania
w lokalu może jedynie pobyt legalny, oznaczający przebywanie na zasadach zgodnych z prawem, za wiedzą i zgodą osoby uprawnionej do dysponowania lokalem. Nie można bowiem czerpać uprawnień z zachowań sprzecznych z prawem, a samowoli nie może sankcjonować instytucja zameldowania.
Wprawdzie ustawa o ewidencji ludności nie definiuje pojęcia lokal/pomieszczenie, ale skoro chodzi o stałe przebywanie w nim ludzi, to nie ulega wątpliwości, że lokal/pomieszczenie w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności winien spełniać wymagania techniczno - budowlane określone dla pomieszczeń mieszkalnych przepisami prawa budowlanego. Miarodajne w tym zakresie byłoby stanowisko nadzoru techniczno - budowlanego wyrażone w odpowiedniej przewidzianej przepisami prawa budowlanego prawnej formie, które organ ewidencji ludności zobowiązany jest w sytuacjach budzących wątpliwości uzyskać (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2002 roku sygn. akt. V S.A. 3397/00)
Budynek mieszkalny w budowie, dla którego nie było wydane pozwolenie na użytkowanie nie może spełniać funkcji mieszkalnych w rozumieniu przepisów prawa. O tym czy dany obiekt przeznaczony jest do celów mieszkalnych decyduje właściwy organ nadzoru budowlanego, a nie fakt zameldowania w tym obiekcie określonej osoby (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 08 października 1998 roku, sygn. akt III RN 56/98 OSNAP 1999/14/442).
Orzekający w sprawie V SA 3397/00 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że budynek mieszkalny, dla którego nie uzyskano pozwolenia na użytkowanie ani też nie dokonano zawiadomienia inwestora o zakończeniu budowy, która tak jak w przypadku wnioskodawczyni, zakończona i odebrana w sposób przewidziany przez prawo budowlane nie była, oznacza tylko tyle, że przystąpienie do użytkowania tego budynku nie jest prawem dozwolone, a tym samym nie jest także zgodny z prawem stały pobyt ludzi w budynku, jak również legalizacja takiego pobytu w postaci zameldowania.
Nieprawdą jest, że w dniu 14 listopada 1994 roku przedmiotowy budynek, po zgromadzeniu niezbędnej dokumentacji i po zakończeniu budowy został zgłoszony do odbioru w Wydziale Architektury albowiem Spółdzielnia takiego zgłoszenia nie składała, a S. P. do chwili obecnej nie zgromadził niezbędnej dokumentacji technicznej pomimo informacji ze strony Spółdzielni.
Nie może również stanowić dowodu pobrany przez S. P. dokument z Biura Geodezji i Katastru o oznaczeniu numerem porządkowym albowiem dokument ten nie stanowi wpisu do ewidencji gruntów i budynków i jest wyłącznie oznaczeniem nieruchomości w wyniku prowadzonego przez Spółdzielnię podziału geodezyjnego całej nieruchomości na poszczególne działki. Właścicielem nieruchomości przy ul. [...] jest Spółdzielnia, a S. P. jako byłemu członkowi Spółdzielni przysługuje jej roszczenie o zwrot poniesionych nakładów finansowych za budowę domu systemem gospodarczym. Natomiast S. i D. P. są osobami trzecimi i nigdy nie były zgłoszone w Spółdzielni do zamieszkiwania posiadającej tytuł prawny do lokalu Nr [...] przy ul. [...].
Nadto w dniu [...] listopada 2004 roku Sąd Okręgowy w W. oddalił powództwo S. S. w sprawie o sygn. akt [...] o ustanowienie na jej rzecz prawa odrębnej własności i wyrok jest prawomocny. Bezsprzecznie też wpływ na ocenę legalności pobytu miało wniesienie przez Spółdzielnię powództwa przeciwko S. S. o eksmisję w sprawie sygn. akt [...]. która jest w toku postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 roku, Nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. podzielając zawarte w niej stanowisko.
Nadto stwierdził, że w myśl art. 153 Ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 roku (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W związku z tym, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 października 2004 roku w powyższej sprawie wskazał, iż w świetle zgromadzonego materiału dowodowego pobyt S. P. w budynku przy [...] w W. nie narusza obowiązującego prawa. Nie ma zatem przeszkód, aby fakt pobytu został zarejestrowany przez organy meldunkowe.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła Międzyzakładowa Spółdzielnia Mieszkaniowa "N". w W. podnosząc zarzut:
1. niewłaściwego zastosowania oraz błędnej wykładni art. 47 ust. 2 ustawy
z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych
(Dz. U. nr 87 z 2001 roku, poz. 960, z późniejszymi zmianami) poprzez
przyjęcie, iż skoro nie jest rzeczą organu właściwego w sprawach ewidencji
ludności - wobec braku kompetencji - dokonywanie oceny, czy określony
obiekt budowlany nadaje się na miejsce pobytu ludzi w rozumieniu przepisów
prawa budowlanego, to nie jest możliwe i prawem nakazane uzależnianie
oceny możliwości zameldowania - w myśl art. 47 ust. 2 wymienionej wyżej
ustawy - od rozstrzygnięcia właściwego organu nadzoru budowlanego,
2. niewyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy
zgodnie ze wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi
w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia
28 października 2004 roku, sygn. akt 2 VSA 739/03, które wiążą organ
orzekający, w myśl art. 153 ustawy o postępowaniu przed sądami
administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 roku (Dz. U. Nr 153 z 2002 roku,
poz. 1270).
Zdaniem Skarżącej Spółdzielni Sąd uznał za prawnie niedopuszczalne jakiekolwiek dokonywanie ustaleń co do legalności pobytu w oparciu o przepisy prawa zawarte w innych ustawach niż ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych mimo, iż w rozważaniach nad legalnością pobytu posłużył się przykładem naruszenia posiadania i miru domowego. Sąd dopuścił więc tym samym możliwość dokonywania ustaleń na podstawie innych przepisów z poza ustawą o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Zdaniem Spółdzielni należy uznać za błędne stanowisko organu orzekającego w sprawie, iż nie jest rzeczą organu właściwego w sprawach dotyczących ewidencji ludności dokonywanie oceny czy określony obiekt budowlany nadaje się na miejsce pobytu ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego i uzależnienie od tych przepisów oceny możliwości dokonywania zameldowania. Na poparcie tego zarzutu Skarżąca Spółdzielnia przytoczyła argumenty zawarte w odwołaniu od organu pierwszej instancji.
Zdaniem Spółdzielni jest bezspornym, iż córka wnioskodawców S. S. była wyłącznie wykonawcą umowy o realizację budowy domu systemem gospodarczym zawartej z inwestorem, to jest ze Spółdzielnią. Dlatego nie sposób uznać legalności jej pobytu potwierdzonego faktem posiadania umowy
Zgodnie z treścią art. art. 153 Ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 roku (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
W wyroku z dnia 20 stycznia 2006 roku, sygn. akt I FSK 506/05 (niepublikowany) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "Związanie samego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozumieniu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku".
Słusznie więc organy administracji przy ponownym rozpoznaniu sprawy zastosowały się do poglądów prawnych i wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i nie brały pod uwagę przy ocenie dopuszczalności zameldowania kwestii:
* legalności pobytu w budynku należącym do Spółdzielni osób, które
złożyły wniosek o zameldowanie,
* uzależnienia możliwości zameldowania od spełnienia wymaganych
przez ustawę z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane warunków
niezbędnych do legalnego użytkowania budynku.
Organy administracji były bowiem związane poglądami prawnymi oraz wskazaniami Sądu wyrażonymi w sprawie o sygn. akt 2 V SA 739/03. Podważenie poglądów prawnych oraz wskazań Sądu zawartych w orzeczeniu jakie zapadło w tej sprawie mogłoby nastąpić tylko poprzez uchylenie tego orzeczenia. Taka sytuacja jednak nie miała miejsca.
Wbrew twierdzeniom skarżącej Spółdzielni organy administracji wyjaśniły wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie można również zgodzić się z zarzutem, że budynek, w którym nastąpiło zameldowanie nie posiada adresu. W aktach sprawy (k - 114) znajduje zawiadomienie z dnia 10 kwietnia 2006 roku wydane w imieniu Prezydenta W. o oznaczeniu zabudowanej nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...], położonej przy ul. [...] w W. numerem porządkowym siedem. Oznaczenie to nastąpiło
o dostarczanie na budowę energii elektrycznej, prawa do korzystania ze stacji telefonicznej czy umowy z podwykonawcą instalacji gazowej, które to prawo przysługuje każdemu wykonawcy na potrzeby prowadzonej budowy.
Nadto zgodnie z treścią art. 9 b ust. 1 oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych zameldowanie na pobyt stały bądź czasowy może nastąpić jedynie pod oznaczonym adresem, a obiekt w budowie zajmowany przez rodzinę P. takiego adresu nie posiada. Wnioskodawcy posługują się wyłącznie dokumentem stanowiącym zawiadomienie o oznaczeniu nieruchomości w budowie numerem porządkowym w wyniku dokonanego przez Spółdzielnię, podziału geodezyjnego będącej jej własnością nieruchomości na poszczególne działki. Nie jest to zdaniem Spółdzielni wpis do ewidencji gruntów i budynków.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonej decyzji z prawem materialnym i procesowym. Zaskarżona decyzja zdaniem Sądu nie narusza prawa.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez skarżącą Spółdzielnię stwierdzić należy, iż nie może być przedmiotem merytorycznej oceny przez Sąd w niniejszej sprawie zarzut nielegalnego pobytu osób zameldowanych w budynku należącym do Spółdzielni. Nie może być również przedmiotem merytorycznej oceny Sądu podniesiony przez Spółdzielnię zarzut błędnego (zdaniem skarżącej Spółdzielni) przyjęcia przez organy administracji, że możliwość zameldowania nie jest uzależniona od legalnego użytkowania budynku w którym zameldowanie ma nastąpić. Zagadnienia te były już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. akt 2 V SA 739/03. W wyroku jaki zapadł w tej sprawie Sąd przesądził, iż pobyt wnioskodawcy i jego rodziny w budynku, należącym do Spółdzielni jest legalny. Sąd przesądził również, że możliwość zameldowania nie jest uzależniona, od spełnienia wymaganych przez ustawę z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane warunków niezbędnych do legalnego użytkowania budynku. W niniejszym postępowaniu Sąd jest tym stanowiskiem związany.
na podstawie art. 47a pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 roku Nr 240, poz. 2027 - tekst jednolity). Nadanie numeru porządkowego pozwala na identyfikację budynku. Tym samym, zdaniem Sądu, budynek taki staje się budynkiem posiadającym określony adres.
Nadanie numeru porządkowego następuje poprzez pisemne zawiadomienie wnioskodawcy. Taki sposób załatwienia sprawy wynika z treści § 9 ust.2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 października 2004 roku w sprawie numeracji porządkowej nieruchomości (Dz. U. z 2004 roku, Nr 243, poz. 2432). Jest to więc czynność materialno - techniczna wywołująca skutki prawne. Brak jest podstaw do badania prawidłowości dokonania takiej czynności w postępowaniu dotyczącym zameldowania prowadzonym na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Prawidłowość takiej czynności mogła być kwestionowana przez skarżącą Spółdzielnię w odrębnym postępowaniu. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Skarga na taką czynność mogła być wniesiona po spełnieniu warunków określonych w art. 52 § 3 wymienionej ustawy.
Z powyższych względów na podstawie art. 151 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2000 roku Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło