IV SA/Wa 1614/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Rowiński, Sędziowie sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Luiza Cycling, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych z rejestru PESEL oddala skargę Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] sierpnia 2020r. nr [...] Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania K. K. od decyzji Prezydenta [...] z [...] czerwca 2021 r., nr [...] orzekającej o odmowie udostępnienia z rejestru PESEL danych dotyczących J. S. - utrzymał ww decyzję w mocy. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny. W dniu 28 kwietnia 2021 r. do [...] wpłynął wniosek K. K. o udostępnienie z rejestru PESEL danych dotyczących J. S. (żony skarżącego) dotyczących daty zawarcia i ustania jej (ewentualnych) związków małżeńskich oraz imion i nazwisk (ex) małżonków. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż pomiędzy nim i jego żoną – J. S., toczy się postępowanie rozwodowe i wobec powyższego koniecznym jest ustalenie faktu, czy strony wcześniej pozostawały w związkach małżeńskich. Ponadto, dane te będą niezbędne do przeprowadzenia postępowania w sprawie o podziału majątku dorobkowego stron. Do akt postępowania skarżący dołączył wydruki z Portalu Informacyjnego Sądów Powszechnych, m.in. zarządzenia Sądu Okręgowego [...] w [...] [...] Wydział [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. o sygn. akt [...], kserokopię zaświadczenia ww Sądu z dnia 28 maja 2021 r., w ww sprawie, o toczącym się postępowaniu o rozwód z powództwa skarżącego. Po rozpoznaniu powyższego wniosku Prezydent [...] decyzją z [...] czerwca 2021 r., orzekł o odmowie udostępnienia z rejestru PESEL ww danych dotyczących żony skarżącego. Organ I instancji wskazał, iż wnioskodawca nie legitymował się istnieniem interesu prawnego, o którym mowa w art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, na podstawie którego mógłby otrzymać żądane dane. Nie zgadzając się z powyższą decyzją K. K. wniósł do Wojewody [...] odwołanie, który rozpatrując niniejszą sprawę uznał wniesione zarzuty za niezasadne. Organ II instancji przedstawił, zgodnie z obowiązującą regulacja prawną (art. 46 ust. 1, w zw. z art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności), sposób procedowania przy rozpoznawaniu wniosku o udostępnienie danych osobowych. Wyjaśnił, iż organ administracji publicznej udostępnia dane, w zależności od żądania wnioskodawcy, tj. w formie pisemnej lub dokumentu elektronicznego przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej, na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Natomiast jeżeli nie zostały spełnione warunki określone w art. 46 ww. ustawy, organ rozpatrujący wniosek odmawia udostępnienia danych w formie decyzji administracyjnej (art. 47 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności). Przy czym, stosownie do art. 46 ust. 2 pkt 1 cytowanej ustawy, dane z rejestru mieszkańców lub rejestru PESEL mogą być udostępnione osobom tylko wówczas, gdy wykażą one występujący po ich stronie interes prawny w żądaniu ich uzyskania. Przez wykazanie interesu prawnego ustawodawca, zdaniem Wojewody, rozumie udowodnienie - a nie jedynie uprawdopodobnienie - interesu prawnego przez osobę legitymującą się nim. Oznacza to, że obowiązkiem wnioskodawcy jest niebudzące wątpliwości udokumentowanie interesu prawnego. Sam fakt wytoczenia powództwa przeciwko osobie, o której dane zwraca się wnioskodawca, nie może przesądzać o istnieniu interesu prawnego. Podmiot ubiegający się o udostępnienie danych z rejestru PESEL ma interes prawny w uzyskaniu danych osoby, przeciwko której wytoczył powództwo przed sądem powszechnym w sytuacji, gdy sąd ten zobowiązał powoda do ich podania (por. wyrok NSA z 26 maja 2020 r., sygn. II OSK 3370/19). Dopiero wtedy można uznać rzeczywiste wystąpienie interesu prawnego wnioskodawcy. Zdaniem Wojewody posłużenie się przez ustawodawcę zwrotem "wykaże" oznacza, że legitymowanie się przez wnioskodawcę interesem prawnym musi zostać udowodnione, a nie tylko uprawdopodobnione. Zatem to na stronie - wnioskodawcy - spoczywa ciężar udowodnienia istnienia interesu prawnego oraz udokumentowania, że uprawnienie to odnosi się do konkretnej osoby (wyrok WSA w Warszawie z 20 października 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 12/16). Wobec powyższego, organ odwoławczy uznał, iż Prezydent [...] prawidłowo stwierdził brak interesu prawnego po stronie K. K., o którym mowa w art. 46 ust. 2 pkt 1 ww ustawy, uprawniającym go do otrzymania żądanych danych. Istnienie interesu prawnego do uzyskania danych J. S. skarżący upatrywał bowiem w toczącym się postępowaniu rozwodowym, którego był inicjatorem. Jednak, w ocenie Wojewody [...], sam fakt toczącego się postępowania o rozwód nie wypełnia podstawowych wartości na jakich oparty jest interes prawny, a tym samym nie uprawnia K. K. do uzyskania żądanych danych. Skarżący mógłby uzyskać te dane dopiero wówczas, gdyby sąd wezwał go do ich przedłożenia. Aktualnie zaś wnioskodawca takiego wezwania nie przedstawił. A zatem, nie posiada interesu prawnego, tym samym brak jest podstaw do udostępnienia mu żądanych danych. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem K. K. wystąpił do tut. Sądu Administracyjnego ze skargą wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji w całości i, jeżeli zaistnieją przesłanki, także o przeprowadzenie z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, i w tym zakresie o wydanie orzeczenia co do istoty sprawy, nakazujące Prezydentowi [...] udostępnienie ww danych z rejestru PESEL. Ewentualnie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania wraz ze wskazaniem wytycznych w zakresie zastosowania i wykładni naruszonych przez organ przepisów. Zdaniem skarżącego doszło do naruszenia przepisu art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że nie wykazał on interesu prawnego w uzyskaniu wnioskowanych danych z rejestru PESEL, podczas gdy z analizy okoliczności niniejszej sprawy wynika, że taki interes posiada i został on przez skarżącego należycie wykazany. W uzasadnieniu powołanych zarzutów skargi przypomniał stan kontrolowanej sprawy, jak i ponownie przedstawił swoje stanowisko w zakresie wykazania przez niego interesu prawnego w żądaniu uzyskania wnioskowanych danych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2020r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2021 r., odmawiającą skarżącemu udostępnienia z danych rejestru PESEL żądnych danych dotyczących jego żony. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o ewidencji ludności. Zgodnie z art. 46 ust. 2 pkt 1 powyższej ustawy, dane z rejestru PESEL oraz rejestrów mieszkańców mogą być udostępnione osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny. Z kolei przepis art. 47 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności stanowi, że organ rozpatrujący wniosek o udostępnienie danych odmawia, w drodze decyzji administracyjnej, udostępnienia danych jednostkowych, jeżeli nie zostały spełnione warunki określone w art. 46. Istota sporu w sprawie sprawdzała się zatem do oceny czy Prezydent [...] zasadnie odmówił skarżącemu udostępnienia z rejestru PESEL danych dotyczących wcześniejszych małżonków jego żony, celem przedstawienia ich (jako dowody w sprawie) w toczącym się między stronami postępowaniu o rozwód, uznając, że skarżący nie wykazał (nie udokumentował) interesu prawnego w ich uzyskaniu. W tym miejscu podkreślenia wymaga, iż posiadanie interesu prawnego w postępowaniu jest równoznaczne z ustaleniem przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Co więcej, musi to być taki przepis, z którego dla danego podmiotu wynikają prawa lub obowiązki pozostające w związku z konkretnym rozstrzygnięciem. Innymi słowy, o tym, czy w konkretnej sprawie wnioskodawca ma interes prawny decydują przepisy prawa materialnego. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Gdy chodzi zaś o postępowanie w sprawie o udostępnienie/weryfikację danych z ewidencji PESEL, to o interesie prawnym strony mogą świadczyć tylko takie okoliczności, w których sytuacja prawna strony byłaby zależna od danych uzyskanych z ewidencji, a więc gdyby te dane były potrzebne wnioskodawcy do zrealizowania jego uprawnień lub poddania się obowiązkom. Wykazać zatem należy bezpośredni związek między sytuacją danego podmiotu a wspomnianą normą prawa, na której oparty jest interes prawny. Przy czym w orzecznictwie przyjmuje się, że wykazanie interesu prawnego w rozumieniu art. 46 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy jest tożsame z udowodnieniem (por. wyrok NSA z 26 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 286/16, CBOSA). Najistotniejszą kwestią jest zatem posiadanie owego interesu, aby w dalszej kolejności, czy to go wykazać czy tez udowadniać. Legitymację do uzyskania danych z rejestru PESEL, na podstawie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, można wywodzić z norm prawa materialnego należących do różnych gałęzi prawa, w tym również prawa rodzinnego. Sąd w składzie orzekającym podziela jednak pogląd, że organ, badając interes prawny w sytuacji, gdy strona powołuje się na zamiar przedstawienia żądanych danych jak dowód w sprawie o rozwód czy, w nie mającego jeszcze miejsca postępowaniu sądowym o podział majątku dorobkowego stron, zasadnie stwierdził, iż taki interes nie został przez skarżącego wykazany. Podmiot zainteresowany potwierdzeniem takich danych ma interes prawny w ich uzyskaniu tylko wówczas, gdy sąd (rozwodowy) zobowiąże go do ich przedstawienia, podobnie sąd, przed którym zostanie wszczęte postępowanie o podział ww majątku (por. wyrok NSA z 29 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 417/11). Skarżący w toku postępowania nie przedstawił natomiast takich dowodów - stosownego (ych) wezwania (ań) sądu. W chwili wszczęcia postępowania administracyjnego, jak również w toku rozpatrywania sprawy przez Wojewodę, nie istniał bowiem obowiązek wskazania przez skarżącego żądanych danych Ww osób (potencjalnych, uprzednich małżonków żony skarżącego), których udostępnienia żąda. Zatem, nie istniał także interes prawny uzasadniający ich uzyskanie. W ocenie Sądu, interes prawny musi mieć charakter realny, a więc musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Co więcej, nie może mieć on charakteru hipotetycznego. Stąd też Sąd podziela stanowisko, że podmiotowi, któremu przysługuje prawo dochodzenia określonych roszczeń, przepisy prawa powinny przyznawać uprawnienia związane z koniecznością nadania temu prawu skuteczności. Interes prawny nie może być uzasadniony zdarzeniami i okolicznościami mającymi nastąpić w przyszłości, do których wnioskodawca dąży lub zamierza podjąć w przyszłości lub też wyłącznie na taką ewentualność się powołuje. W kontrolowanym postępowaniu skarżący nie wykazał w sposób obiektywnie sprawdzalny, tj. nie przedstawił dokumentu (wezwania sądu), z którego jednoznacznie wynikałby obowiązek przedstawienia sądowi przedmiotowych danych. Tym samym nie udowodnił, że Prezydent [...] był uprawniony do przekazania żądanych danych na potrzeby toczącego się postępowania sądowego. Okoliczności tego rodzaju mają – jak już wcześniej wskazano - charakter przyszły i niepewny. Oznacza to, że wyprowadzenie interesu prawnego z zamiaru w przyszłości przedłożenia ww informacji na użytek prowadzonego postępowania sądowego nie ma usprawiedliwionych podstaw, godząc w konstytucyjną ochronę prawną prywatności jednostki, których dane dotyczą. Niedopuszczalna byłaby bowiem sytuacja, w której to już samo założenie konieczności uzyskania takich danych, skutkowałoby obowiązkiem udostępnienia/weryfikacji tych danych przez jego administratora, którym jest organ. Doprowadziłoby to bowiem do fikcji w obszarze ochrony danych osobowych, co przecież nie może mieć miejsca. Poza tym skarżący nie przedstawił okoliczności, które by dawały gwarancję, że faktycznie zrealizuje swój zamiar i nie wykorzysta uzyskanych danych w inny sposób. Zadeklarowane zamiary stanowią jedynie hipotetyczne twierdzenia. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.