IV SA/Wa 1616/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (spr.), Asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2009r. sprawy ze skargi E. D. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2008r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych adresowych I. oddala skargę; II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. P. z Kancelarii "[...]" Spółka [...] z siedzibą w W. przy ul. [...] lok. [...] w W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] listopada 2007 r., którą odmówił udostępnienia E. D. danych o adresie zameldowania Z. Z. Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach sprawy. E. D. (przebywający w Areszcie Śledczym w E.) złożył wniosek do MSWiA o udostępnienie adresu zamieszkania L. K. i Z. Z. Jako podstawę prawną upoważniającą do otrzymania tych danych ze zbioru PESEL wnioskodawca wskazał, że żądanie to wynika z konieczności sądowego dochodzenia ochrony dóbr osobistych przeciwko L. K. i Z. Z. i potrzeby wskazania miejsca zamieszkania powyższych osób w procesie przed Sądem Okręgowym w W. (sygn.akt [...]). Sąd Okręgowy w W. zarządził zwrot pozwu uznając, że wnioskodawca jako powód nie wskazał miejsca zamieszkania L. K. i Z. Z., jedynie miejsce pracy tych osób. Mając na względzie treść art. art. 44 h ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), który stanowi, że dane ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL ludności oraz ewidencji wydanych i utraconych dowodów osobistych udostępnia się osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą interes prawny. Organ wezwał wnioskodawcę do nadesłania dokumentów potwierdzających interes prawny w uzyskaniu wnioskowanych danych. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca przedstawił kopię zarządzenia Sądu Okręgowego w W., którym Sąd zwrócił pozew wniesiony przez E. D. przeciwko L. K. i Z. Z.. Jako podstawę zwrotu pozwu Sąd wskazał, nie uzupełnienie w terminie braków formalnych pozwu poprzez brak wskazania adresów zamieszkania pozwanych. Kolejnym pismem organ wezwał wnioskodawcę do wykazania, że osoby, o których dane się ubiega naruszyły dobra osobiste wnioskodawcy bowiem zdaniem organu interes ten nie został wykazany poprzez nadesłanie zarządzenia Sądu Okręgowego w W., gdyż wynika z jego treści, że pozew został zwrócony, tym samym nie toczy się pomiędzy wnioskodawcą a L. K. i Z. Z. postępowanie sądowe. Kolejnym pismem wnioskodawca poinformował, że Sąd Apelacyjny w W. w dniu [...] lipca 2007 r. rozpoznał zażalenie E. D. na zarządzenie Sądu Okręgowego w W. o zwrocie pozwu wniesionego przeciwko L. K. i Z. Z. Sąd Apelacyjny w W. uchylił zaskarżone zarządzenie w części dotyczącej zwrotu pozwu wniesionego przeciwko L.i K., w pozostałej części zażalenie oddalił (tj. w przedmiocie zwrotu pozwu wobec Z. Z.). Mając powyższe na względzie wnioskodawca cofnął wniosek o udostępnienie danych dotyczących L. K., a podtrzymał wniosek dotyczący Z. Z. Wnioskodawca wezwany po raz kolejny do wykazania interesu prawnego przedstawił odpis pozwu (zwróconego zarządzeniem o zwrocie pozwu), z którego treści wynikało, że dobra osobiste wnioskodawcy takie jak cześć, swoboda wyrażania swoich poglądów oraz decydowania o swoim życiu osobistym zostały naruszone bezprawnymi zaniechaniami i niedotrzymywaniem publicznie składnych deklaracji przez pozwanych L. K. i Z. Z. Odpowiadając na kolejne wezwanie organu wnioskodawca wskazał, że nie zna daty urodzenia, imion rodziców i numeru PESEL Z. Z., a ponadto – uzasadniając interes prawny – wskazał, że "Z. Z. jako osoba fizyczna, kandydat do Sejmu RP w 2005 r. okłamał wnioskodawcę, naruszając jego godność (dobra osobiste), i obiecując mu jako wyborcy koniec ze świętymi krowami" (k.28 akt administracyjnych). Wydając decyzję odmawiającą udostępnienia adresu zameldowania Z. Z. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał, że E. D. nie wykazał precyzyjnie o którego "Z. Z." mu chodzi, a w zbiorze PESEL są 34 osoby o takim imieniu i nazwisku. Ponadto w ocenie organu brak podstaw do uznania, że wnioskodawca wykazał interes prawny w uzyskaniu adresu zamieszkania Z. Z. Informacje i dokumenty przedstawione przez wnioskodawcę nie uzasadniają – zdaniem organu – stanowiska, że Z. Z. naruszył jego dobra osobiste. Wprawdzie o tym, czy doszło do naruszenia dóbr osobistych rozstrzyga sąd powszechny – to jednak w przypadku ubiegania się o dane ze zbioru PESEL należy dowieść, że powód ma podstawy do twierdzenia , że jego dobra osobiste mogły zostać naruszone zachowaniem określonej osoby. Rozpoznając wniosek E. D. o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w zbiorze PESEL znajdują się dane 34 osób o nazwisku "Z. Z.", a ujawnienie danych wszystkich tych osób byłoby sprzeczne w prawem. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. D. W uzasadnieniu skargi wskazał, że poprzez nieudostępnienie adresu zameldowania Z. Z. skarżącemu uniemożliwiono dostęp do sądu, zagwarantowany w Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art.13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) wojewódzkie sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania wszystkich spraw sądowoadministracyjnych z wyjątkiem tych spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, a właściwym miejscowo do rozpoznania w/w spraw jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. W tym miejscu należy także podkreślić, że stosownie do treści art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi a także powołaną podstawą prawną. Oczywiście Sąd nie może orzec na niekorzyść skarżącego chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji art.134 § 2 w/w ustawy. Skarga złożona w przedmiotowej sprawie nie może zostać uwzględniona ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W rozpoznawanej sprawie koniecznym jest ustalenie prawidłowej wykładni przepisu art. 44 h ust. 2 pkt 2 w/w ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z w/w przepisem dane ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL ludności oraz ewidencji wydanych i utraconych dowodów osobistych udostępnia się osobom i jednostkom organizacyjnym jeżeli wykażą interes prawny. Pojęcie interesu prawnego nie jest w ustawie o ewidencji ludności i dowodach osobistych określone. By wskazać cechy interesu prawnego dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy należy odnieść się do przepisu art. 28 kpa oraz oprzeć się na bogatym w tym zakresie orzecznictwie (wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 listopada 2008 r. , sygn.akt IV SA/Wa 1525/08). Cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny, sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego konkretnej osoby wówczas, gdy w tym postępowaniu wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach i obowiązkach tej osoby lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach innego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki tej osoby. Pojęcie interes prawny, użyte w przepisie art. 28 kpa, rozumiane w bezpośrednim znaczeniu tego pojęcia oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie interes prawny, w rozumieniu omawianego przepisu kpa, to interes oparty na konkretnym przepisie prawa materialnego. O istnieniu interesu prawnego decydują, w myśl ugruntowanych poglądów orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 listopada 1998 r., sygn. akt II SA 1390/98). Również w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 1998 r., sygn. akt II SA 1104/98, Sąd ten przyjął, iż pojęcie strony może być wyprowadzone tylko z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza więc ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Zdaniem Sądu od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym podmiot wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji (wyr. NSA w Warszawie z dnia 22 lutego 1984 r., sygn. akt I SA 1748/83). Niewątpliwie szczególnymi cechami interesu prawnego jest po pierwsze bezpośredniość związku między sytuacją danego podmiotu a wspomnianą normą prawa, na której budowany jest interes prawny. Oznacza to, że interes prawny mają tylko te z podmiotów, których sytuacja prawna wynika wprost z normy prawa materialnego, a nie powstaje za pośrednictwem drugiego podmiotu. Drugą szczególną cechą interesu prawnego jest jego realność, interes ten musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Nie może to być interes tylko przewidywany w przyszłości ani hipotetyczny (wyroku NSA w Warszawie z dnia 19 marca 2002 r., sygn. akt IV SA 1132/00 oraz cyt. tam orzecznictwo i literatura). Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga więc - zdaniem Sądu, ustalenia owego związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego. Sytuację prawną skarżącego należy rozważyć na tle dokonanych ustaleń faktycznych. W rozpatrywanej sprawie E. D. wystąpił z wnioskiem o udostępnienie danych ze zbiorów PESEL Z. Z. Wniosek swój uzasadnił koniecznością wskazania adresu w pozwie przeciwko Z. Z. o ochronę dóbr osobistych, w związku z toczącą się przed Sądem Okręgowym w W. sprawą – sygn.akt [...]. W sprawie zarządzeniem (prawomocnym) z dnia [...] lutego 2007 r. Sąd Okręgowy w W. zwrócił pozew. Zgodnie z treścią art. 130 § 2 kpc pismo zwrócone nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma procesowego do sądu. Tak więc pomiędzy E. D. a Z. Z. nie zawisł spór. Badając interes prawny skarżącego E. D. w uzyskaniu adresu Z. Z. wskazać należy, że interesu tego nie można wywieźć z przepisów prawa materialnego tj. art. 23 i 24 kc. Badając interes prawny skarżącego organ nie powinien prowadzić ustaleń i oceniać zasadności wniesienia pozwu bowiem ocena czy doszło do naruszenia dóbr osobistych należy do sądu powszechnego. W niniejszej sprawie okoliczność nieistnienia sporu sądowego pomiędzy skarżącym a Z. Z. jest negatywną przesłanką do uzyskania danych ze zbioru PESEL. Nieuzasadnione są rozważania organu dotyczące oceny dóbr osobistych oraz ilości osób o nazwisku Z. Z., które figurują w zbiorze PESEL. Powyższe uchybienie organu dotyczące częściowo nieprawidłowego sporządzenia uzasadnienia, nie miało jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia organu, które jest prawidłowe. Sąd jest zobowiązany do oddalenia skargi, jeśli z przeprowadzonego postępowania rozpoznawczego wynika, że kontrolowana decyzja została podjęta bez naruszenia prawa materialnego oraz procesowego, względnie gdy stwierdzone uchybienia nie dają podstaw do uwzględnienia skargi (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2007 r., sygn.akt II OSK 589/06). Mając powyższe na względzie Sąd działając na podstawie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.