IV SA/Wa 1633/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Teresa Zyglewska, Sędziowie sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.), sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant ref. Marika Bibrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oddala skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...], wydaną podstawie art 302 ust. 1 pkt 4, art 315 ust. 1 oraz 318 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 i art. 319 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. poz. 1650 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa, po rozpatrzeniu odwołania obywatelki [...] L. S. od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] o zobowiązaniu wymienionej wyżej cudzoziemki do powrotu w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 1 roku od dnia wykonania decyzji lub - w przypadku braku informacji o jej wykonaniu - od dnia upływu dobrowolnego powrotu w niej określonego oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 3 lat na wypadek, jeżeli nie opuści ona tego terytorium w terminie dobrowolnego powrotu, określonym w decyzji lub przekroczy, lub będzie usiłował przekroczyć granicę w tym terminie wbrew przepisom prawa - od dnia wykonania decyzji, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia terminu dobrowolnego powrotu i wyznaczył nowy termin – 30 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji oraz utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w pozostałej części. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, że L. S. wjechała do Polski w dniu 9 lipca 2015 r. na podstawie wizy z prawem do pracy z terminem ważności do dnia 25 listopada 2015 r. wydanej jej w związku z posiadanym oświadczeniem o zamiarze powierzenia jej wykonywania pracy. Z protokołu przesłuchania cudzoziemki w dniu 22 grudnia 2015 r. wynika, że miała ona zostać zatrudniona w [...], jednak po przyjeździe do Polski nie udało się jej nawiązać kontaktu z deklarowanym w powyższym oświadczeniu pracodawcą. Wobec tego skarżąca udała się do [...], gdzie pracuje jej mąż i nawiązała kontakt telefoniczny z prezesem zarządu firmy [...] sp. z o.o. będącej agencją zatrudnienia T. S. za pośrednictwem tej firmy cudzoziemka uzyskała zatrudnienie w [...] sp. z o.o. na stanowisku pakowaczki. W dniach 26 i 28 października 2015 r. oraz 2 i 6 listopada 2015 r. Okręgowy Inspektorat Pracy w [...] przeprowadził kontrolę w siedzibie [...] sp. z o.o. W wyniku kontroli stwierdzono, że w okresie od dnia 4 września 2015 r. do dnia 17 września 2015 r. skarżąca pracowała w [...] sp. z o.o. bez stosownego zezwolenia, albowiem w dniu 4 września 2015 r. cudzoziemka zawarła umowę zlecenia na wykonywanie pracy pakowaczki – bez określenia miejsca pracy – a oświadczenie pracodawcy o zamiarze powierzenia jej wykonywania pracy zostało zarejestrowane w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] dopiero w dniu 18 września 2015 r. O powyższym wykroczeniu Okręgowy Inspektorat Pracy w [...] powiadomił Placówkę Straży Granicznej w [...], w której w dniu 22 grudnia 2015 r. zostało wszczęte postępowanie w sprawie zobowiązania skarżącej do powrotu na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Nadto Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców podał, że w dniu 15 listopada 2015 r. skarżąca wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie jej zezwolenia na pobyt czasowy. W dniu 30 listopada 2015 r. Wojewoda [...] wydał cudzoziemce zezwolenie na pracę w [...] sp. z o.o. z terminem ważności do dnia 15 listopada 2016 r. W dniu 3 marca 2016 r. Wojewoda [...] udzielił skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy. Skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła L. S., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem, wnosząc o uchylenie zaskarżonego decyzji i poprzedzającej ten akt decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. Zaskarżonej decyzji zarzucono: 1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 7 kpa przez przekroczenie zasady prawdy obiektywnej, b) art. 8 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa przez zignorowanie istotnych dla postępowania okoliczności i tym samym nadwyrężenie zaufania do organu administracji, w szczególności na niedostatecznym wyjaśnieniu podstaw i przesłanek utrzymania w mocy zaskarżanej decyzji w zakresie zobowiązania skarżącej do opuszczenia terytorium RP, c) art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 i § 4 kpa poprzez naruszenie obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, polegające w szczególności na: - nieprzeprowadzeniu dowodów wskazanych w odwołaniu od decyzji zobowiązującej cudzoziemca do powrotu, - błędnego założenia, że w odwołaniu skarżąca niedostatecznie (zbyt ogólnikowo) wykazała sytuację polityczną, gospodarczą i militarną panującą na [...], natomiast fakty powszechnie znane nie wymagają dowodu. d) art. 80 kpa przez nieuwzględnienie całokształtu materiału w sprawie, w szczególności w postaci uzyskania przez skarżącą karty pobytu, e) art. 107 § 1 kpa polegające na niezamieszczeniu daty wydania zaskarżonej decyzji. 2) naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, tj. art. 348 ust. 1 lit. a i b oraz ust. 2 oraz art. 351 ust. 1 lit. a i b ustawy o cudzoziemcach przez przyjęcie, że skarżąca nie wykazała okoliczności wskazujących zindywidualizowane zagrożenia dla niej po powrocie do kraju pochodzenia. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej rozwinął podniesione zarzuty, nie kwestionując, że skarżąca wykonywała pracę bez wymaganego zezwolenia. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz obszernie i szczegółowo odniósł się do zarzutów skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają ani norm prawa materialnego, ani też przepisów postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi. Organy orzekające w sprawie w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrały materiał dowodowy, a następnie poddały go bardzo szczegółowej analizie, dokonując wnikliwej i prawidłowej jego oceny pod względem zastosowania przepisów ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. poz. 1650 z późn. zm.; obecnie jest to Dz. U. z 2016 r. poz. 1990) i przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W świetle treści przepisu art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy wykonuje lub wykonywał pracę bez wymaganego zezwolenia na pracę lub zarejestrowanego w powiatowym urzędzie pracy oświadczenia pracodawcy o zamiarze powierzenia mu wykonywania pracy lub został ukarany karą grzywny za nielegalne wykonywanie pracy. Decyzja wydana na podstawie tego przepisu ma charakter obligatoryjny i nie jest zależna od woli organu orzekającego w sprawie. Wskazuje na to użyty w tym przepisie zwrot "wydaje się", tym samym organ pozbawiony został swobody decyzyjnej i musi zobowiązać cudzoziemca do powrotu w przypadku wystąpienia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w tym przepisie (w tym wypadku jest to wykonywanie pracy bez wymaganego zezwolenia na pracę). Nie można zatem przyjąć, że przy orzekaniu na podstawie tego przepisu organ dysponuje swobodą w zakresie kwalifikacji skutków zdarzenia, tj. tzw. uznaniem administracyjnym. Taka konstrukcja przepisu ma przede wszystkim na celu dyscyplinowanie cudzoziemców w zakresie dopełnienia wymogów formalnych związanych z podejmowaniem pracy w Polsce. Okoliczność, że skarżąca w okresie od dnia 4 września 2015 r. do dnia 17 września 2015 r. wykonywała pracę bez wymaganego zezwolenia na pracę, a oświadczenie pracodawcy o zamiarze powierzenia jej wykonywania pracy zostało zarejestrowane dopiero w dniu 18 września 2015 r., jest bezsporna. W tych okolicznościach prawidłowo organy uznały, że skarżąca wykonywała pracę bez zezwolenia w rozumieniu art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, przy czym dla zastosowania art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach nie ma znaczenia to, czy miała ona świadomość konieczności posiadania zezwolenia. Już sam tylko stwierdzony fakt wykonywania przez cudzoziemca pracy bez wymaganego zezwolenia uzasadnia zastosowanie sankcji w postaci zobowiązania go do powrotu w określonym czasie i w określony sposób oraz orzeczenia zakazu ponownego wjazdu przez określony czas. Podkreślenia wymaga, że konstrukcja przesłanki zobowiązania do powrotu nie jest związana z żadnymi elementami w postaci winy czy też świadomości istnienia stanu niezgodnego z normami wyznaczonymi przez przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Odpowiedzialność cudzoziemca za wykonywanie pracy na terenie Polski bez zezwolenia ma charakter obiektywny (niezależny od winy), a przesłanka wydalenia charakter sankcyjny (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 sierpnia 2011 r., II OSK 1123/10). Nie ma więc znaczenia czy skarżący popełnił przedmiotowe wykroczenie w sposób nieumyślny, niezawiniony, które wynikało wyłącznie ze złego zrozumienia przepisu oraz braku świadomości w zakresie konieczności posiadania zezwolenia na pracę. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na treść art. 302 ust. 4 ustawy o cudzoziemcach, z którego wynika, że przepisu ust. 1 pkt 4 nie stosuje się w przypadku, o którym mowa w art. 120 ust. 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zgodnie z tym ostatnim przepisem, kto za pomocą wprowadzenia cudzoziemca w błąd, wyzyskania błędu, wykorzystania zależności służbowej lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania doprowadza cudzoziemca do nielegalnego wykonywania pracy, podlega karze do 10.000 zł. Taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie zaistniała, bowiem nie doszło do ukarania T. S. za powyższe wykroczenie. Skarżąca była co najmniej nieostrożna, nie wykazując większego zainteresowania tym, czy może legalnie wykonywać pracę na rzecz pracodawcy. Zdaniem Sądu wykonywanie przez skarżącą pracy na terenie Polski bez stosownego zezwolenia jest wyrazem lekceważenia przez nią powszechnie uznawanego w stosunkach międzynarodowych prawa, ustanowionego dla ochrony granic państwowych i zapewnienia kontroli pobytu oraz działalności cudzoziemców. Podstawowym obowiązkiem cudzoziemca, który chce przebywać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązek lojalności wobec polskich władz, wyrażający się w szczególności w przestrzeganiu obowiązujących w nim przepisów. Ponadto, organy administracji publicznej nie są zobowiązane do respektowania wyboru przez cudzoziemca miejsca pobytu tym bardziej, jeżeli narusza on obowiązujące w Polsce przepisy prawne. Biorąc pod uwagę przedstawiony stan sprawy należy stwierdzić, że w sprawie została wyczerpana dyspozycja art. 302 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, bowiem przeprowadzona kontrola wykazała, że skarżąca wykonywała pracę bez wymaganego zezwolenia. Bez znaczenia pozostają przy tym okoliczności, że skarżąca otrzymała w dniu 30 listopada 2015 r. zezwolenie na pracę w firmie [...] sp. z o.o. z terminem ważności do dnia 15 listopada 2016 r., a Wojewoda [...] w dniu 3 marca 2016 r. udzielił jej zezwolenia na pobyt czasowy. Pamiętać bowiem należy, że nielegalną pracę skarżącej w okresie od 4 września 2015 r. do 17 września 2015 r. stwierdzono podczas kontroli przeprowadzonej w dniach 26 i 28 października oraz 2 i 6 listopada 2015 r., a więc przed datą uzyskania powyższego zezwolenia. Oceniając zarzut naruszenia art. 7 kpa, należy wskazać, że zgodnie z poglądem prezentowanym w doktrynie i orzecznictwie zasada wyrażona w tym przepisie ma zastosowanie w odniesieniu do decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego (zob. G. Łaszczyca, C. Martysz i A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, tom I, Zakamycze 2005, s. 130-131 oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2002 r., sygn. akt II SA 3126/00, LEX nr 81779 i z dnia 6 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 297/06, LEX nr 266171). Zasada uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli nie może natomiast powodować naruszenia przepisów prawa materialnego w sprawach, w których przepisy prawa materialnego wyznaczają treść rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, tj. w przypadku instytucji tzw. decyzji związanej. Do tego rodzaju spraw należy rozpoznawana sprawa. Z powołanych względów zarzut naruszenia art. 7 kpa nie zasługiwał na uwzględnienie. W decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, zgodnie z art. 315 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, określa się termin dobrowolnego powrotu, który wynosi od 15 do 30 dni, liczony od dnia doręczenia decyzji. W takiej decyzji, jak stanowi art. 318 ust. 1 tej ustawy, orzeka się również o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oraz określa się okres tego zakazu. Z kolei z art. 318 ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach wynika, że zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen orzeka się w przypadku wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, w której określono termin dobrowolnego powrotu - na wypadek jeżeli cudzoziemiec w tym terminie: a) nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub b) przekroczy lub będzie usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa. Zgodnie zaś z art. 319 pkt 2 tej ustawy, zakaz, o którym mowa w art. 318 ust. 1, określa się w przypadku wystąpienia przesłanki z art. 302 ust. 1 pkt 4 tej ustawy na okres od 1 roku do 3 lat. Analizując powyższe przepisy ustawy o cudzoziemcach należy stwierdzić, że w zaskarżonej decyzji organ prawidłowo orzekł o okresie zakazu dla skarżącej ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres trzech lat. W przepisie art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach wymienione są przesłanki negatywne wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu. Wśród nich są m.in. takie przyczyny, jak: posiadanie statusu uchodźcy (pkt 1), małżonka obywatela polskiego (pkt 4), udzielenie zezwolenia na pobyt stały (pkt 6), udzielenie zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany (pkt 2). W dacie orzekania w niniejszej sprawie przez organ odwoławczy skarżąca nie legitymowała się żadną z powyższych decyzji. Dopuszczalność zobowiązania skarżącej do powrotu uzależniona była więc od wykazania, czy spełnia ona przesłanki do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub pobyt tolerowany. Do protokołu przesłuchania w dniu 22 grudnia 2015 r., znajdującego się w aktach sprawy, skarżąca oświadczyła, że na [...] nic jej nie grozi, że zamierza powrócić do kraju pochodzenia oraz że wykona decyzję zobowiązującą ją do powrotu. Wykonanie zaskarżonej decyzji również nie naruszy jej prawa do poszanowania jej życia rodzinnego. Cudzoziemka bowiem nie jest małżonką obywatela polskiego, ani cudzoziemca posiadającego zezwolenie na pobyt stały lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i nie wykazała jakichkolwiek innych związków o charakterze rodzinnym, poza powołaniem się na fakt pobytu w Polsce na obywatela [...] S. Y., który przebywa w Polsce na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę udzielonego mu decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. Należy więc stwierdzić, że jak dotychczas pobyt cudzoziemca ma charakter czasowy i nie jest integralnie związany z pobytem skarżącej. To, że skarżąca jest od wielu lat związana z wyżej wskazanym obywatelem [...] nie daje podstawy do uznania, że jej powrót do kraju pochodzenia będzie się wiązał z naruszeniem jej prawa do ochrony życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Należy przy tym podnieść, że orzeczony wobec skarżącej zakaz wjazdu do Polski wynosi tylko 1 rok, a S. Y. – w zależności od własnego uznania – może w każdym czasie powrócić do kraju pochodzenia. Pobyt skarżącej w Polsce ma charakter tymczasowy, wiążący się z podjęciem pracy. W ocenie Sądu zgromadzony materiał dowodowy wyczerpuje przesłanki uzasadniające zobowiązanie skarżącej do powrotu do kraju pochodzenia. Orzekające w sprawie organy właściwie przeprowadziły postępowanie administracyjne, w sposób kompleksowy wyjaśniły i oceniły kwestię braku podstaw do udzielenia skarżącej zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz pobyt ze względów humanitarnych. Brak jest podstaw do uznania, że powrót skarżącej do kraju pochodzenia będzie się wiązał z zagrożeniami, o których mowa w art. 348 i art. 351 ustawy o cudzoziemcach. Z zeznań skarżącej wynika, że w Polsce nie ma żadnej rodziny i nie obawia się powrotu do kraju pochodzenia. Nie wykazała również innych związków w Polsce o charakterze rodzinnym. Tak więc sytuacja skarżącej nie uzasadnia udzielenia jej zgody na pobyt ze względów humanitarnych czy pobyt tolerowany, bowiem nie zaistniały żadne okoliczności, które mogłyby świadczyć, że jej powrót do kraju pochodzenia wiązałby się z jakimkolwiek naruszeniem przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, w tym prawa do ochrony życia rodzinnego czy prywatnego. Również nietrafny jest zarzut naruszenia art. 107 § 1 kpa polegający na niezamieszczeniu daty dziennej wydania decyzji, bowiem w sprawie nie doszło do wydania decyzji w ogóle bez daty, a jedynie do doręczenia pełnomocnikowi skarżącej jednego egzemplarza decyzji, który nie został opatrzony datą dzienną. Na ostatniej stronie tego egzemplarza zostało zamieszczone odręczne pokwitowanie odbioru decyzji w dniu [...] grudnia 2015 r. przez T. S., która wówczas jako pełnomocnik reprezentowała skarżącą. Nie ma więc żadnych wątpliwości, że decyzja organu pierwszej instancji wydana została w dniu 22 grudnia 2015 r. Oczywistość tej daty wynika z sekwencji zdarzeń procesowych. Dodać też należy, że decyzję organ pierwszej instancji wydał w dniu wszczęcia postępowania, a w aktach sprawy znajduje się oryginał decyzji opatrzony datą [...] grudnia 2015 r. Brak daty dziennej decyzji na egzemplarzu decyzji skierowanym do pełnomocnika skarżącej bez wątpienia nie miało wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 1247/10 (LEX nr 1083592) zwrócił uwagę, że zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania w postaci braku daty na decyzji organu nie jest zarzutem, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak taki może zostać naprawiony w trybie art. 113 kpa. Z tych względów, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącą zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organom orzekającym w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie decyzji, bowiem w rozpoznawanej sprawie, organy wydając zaskarżone decyzje, podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrały i dokonały wnikliwej, bardzo szczegółowej i prawidłowej oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a ustalone okoliczności faktyczne sprawy znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych sprawy. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.