IV SA/Wa 1637/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Karolina Kisielewicz-Malec po rozpoznaniu w dniu 8 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. A. M. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata) w sprawie z jego skargi na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2014 r. We wniosku PPF skarżący oświadczył, że utrzymuje się z prac dorywczych (ok. 350 zł. miesięcznie), nie posiada majątku ani oszczędności. Zarządzeniem z dnia 23 września 2014 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do złożenia: a) szczegółowego oświadczenia o źródłach utrzymania skarżącego oraz o wysokości tych źródeł utrzymania - w szczególności należało wyjaśnić skąd skarżący czerpie środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, skoro za wykonywanie prac dorywczych otrzymuje ok. 350 zł. miesięcznie, b) wyjaśnienia, czy skarżący korzysta z pomocy finansowej lub rzeczowej członków rodziny lub znajomych, a jeżeli tak to z jakiej i ewentualnie w jakiej wysokości (należało przedłożyć oświadczenie darczyńców w tej sprawie), c) oświadczenia, gdzie skarżący mieszka i czy z tego tytułu ponosi wydatki (w przypadku wynajmu mieszkania należało przedstawić kopię umowy najmu). W piśmie z dnia 6 października 2014 r. A. M. oświadczył, że: znajomi, na podstawie ustnej umowy i za odpłatnością 100 zł miesięcznie, zapewniają mu miejsce do spania; jedynym źródłem jego utrzymania są dochody pochodzące z prac dorywczych (prace porządkowe, prace ogrodnicze) w wysokości 320 – 350 zł. miesięcznie. Wnioskodawca podał również, że nosi używane ubrania, starsze osoby częstują go obiadem, a znajomi pożyczają drobne sumy na jedzenie (do 10 zł.). Stwierdzono, co następuje: A. M. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika, a zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Powinien zatem wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W tym celu powinien przedłożyć wszelkie dokumenty źródłowe oraz przytoczyć wszelkie okoliczności przemawiające za koniecznością pozytywnego rozpoznania wniosku. Referendarz podkreśla, że podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności faktyczne muszą być wiarygodne. Jeżeli nie zostały one udokumentowane, a ich wiarygodność budzi wątpliwości, powstaje konieczność poczynienia dalszych ustaleń. Prowadzenie dalszych ustaleń w zakresie sytuacji materialnej i osobistej wnioskodawcy jest konieczne, gdy nie można jednoznacznie określić zaistnienia podstaw do przyznania prawa pomocy lub ich braku. Według art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy ciężar wykazania przesłanek uprawniających do uzyskania tego prawa spoczywa w całości na stronie. Działania śledcze mogą być podejmowane przez wyznaczonego referendarza sadowego wyłącznie w sytuacji, gdy wniosek strony wzbudza wątpliwości, co do zgodności ze stanem rzeczywistym. W sprawach prawa pomocy postępowanie rozpoznawcze ogranicza się do dokumentów źródłowych i oświadczeń składanych przez stronę ubiegającą się o prawo pomocy (art. 255 p.p.s.a.). Rozpoznając wniosek referendarz nie może prowadzić postępowania poza granice wyznaczone przez art. 255 p.p.s.a. w tym nie może występować do innych organów i instytucji o dostarczenie dokumentów mogących mieć wpływ na ocenę wniosku strony ubiegającej się o prawo pomocy. Postępowanie w tym przedmiocie opiera się na zasadzie kontradyktoryjności o czy świadczy nie tylko art. 255 p.p.s.a. a przede wszystkim art. 246 tej ustawy. O odmowie przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie decyduje brak wymaganej wiarygodności wniosku o prawo pomocy. Z treści wniosku PPF oraz pisma z dnia 6 października 2014 r. wynika, że podstawowym źródłem utrzymania skarżącego są dochody z pracy dorywczej (320 - 350 zł. miesięcznie), niezbędne potrzeby życiowe zaspokaja dzięki pomocy osób, które użyczają mu drobne sumy, dają odzież i zapewniają nocleg. Tych informacji, skarżący nie potwierdził oświadczeniami darczyńców, mimo tego, że wezwanie z dnia 23 września 2014r. nie budziło wątpliwości co do sposobu udokumentowania przedstawionych okoliczności. Odstępując od złożenia wymaganych dokumentów i oświadczeń skarżąca nie usunęła wątpliwości, jakie budzi oświadczenie zawarte w złożonym przez nią wniosku o przyznanie prawa pomocy Tym samym uniemożliwiła dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Nawet przy założeniu, że skarżącego dotykają trudności finansowe, nie zwalnia go to od obowiązku udzielenia wyczerpujących i rzetelnych informacji na temat sytuacji materialnej. Wynikające z tego wątpliwości, z uwagi na wyjątkowy charakter prawa pomocy i jego finansowanie ze środków publicznych nie mogą być w takich okolicznościach interpretowane na korzyść wnioskodawcy i uzasadniać wydania rozstrzygnięcia zgodnego z jego oczekiwaniami. Prowadziłoby to do nadużycia instytucji prawa pomocy i sprzeczności z ustawowymi zasadami jego przyznawania. W sytuacji, gdy strona uchyla się od przedstawienia rzetelnych informacji, w sposób wybiórczy bądź ze sobą sprzeczny przedstawia okoliczności związane z sytuacją materialną i rodzinną, akcentując przy tym te z nich, które mogłyby świadczyć o jej trudnej sytuacji, to powinna liczyć się z tym, że referendarz (sąd) nie będzie miał podstaw do przyznania jej prawa pomocy (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2010 r. II FZ 607/10 oraz z dnia 28 marca 2012 r. I OZ 182/12). W tych okolicznościach faktycznych i prawnych, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 245 § 2 i 3, art. 255 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.