IV SA/Wa 1641/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jakub Linkowski, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2014 r. sprawy ze skargi L. R. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie w części dotyczącej odwołania L. R.; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie w uchylonej części nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącego L. R. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z [...] grudnia 2012 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U- z 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej K.p.a., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W., dalej RDOŚ, z dnia [...] października 2011 r, znak: [...], m.in. przez L. R., dalej skarżący. Decyzja tą RDOŚ na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008 r, Nr 199, poz.1227 ze zm.), dalej ustawa o ocenach, ustalił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie linii elektroenergetycznej 400 kV [...] według wariantu III. Organ ustalił, że w sprawie, ze względu na liczbę stron postępowania (przekraczającą 20), zastosowanie miał art. 74 ust. 3 ustawy o ocenach. Przepis ten jest przepisem szczególnym determinującym zastosowanie trybu doręczeń wskazanego w art. 49 K.p.a. tj. przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania. Upływ 14 dni w ciągu których obwieszczenie było dostępne publicznie, powoduje że czynność doręczania uważa się za dokonaną ze skutkiem prawnym. W przedmiotowej sprawie dniem publicznego ogłoszenia jest 25 listopada 2011 r tj. data zamieszczenia obwieszczenia RDOŚ w Warszawie z dnia 31 października 2011 r. o wydaniu zaskarżonej decyzji na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy w H. Termin gwarantujący skuteczność doręczenia tej decyzji stronom upłynął zatem 9 grudnia 2011 r. Od 10 grudnia 2011 r. podmiotom uprawnionym przysługiwał 14 dniowy termin do wniesienia środka zaskarżenia. Ostatnim dniem był 23 grudnia 2011 r. Skarżący wniósł odwołanie po terminie o czym świadczą daty stempli pocztowych na przesyłkach – 28 grudnia 2011r, 3 lutego 2012 r, 4 czerwca 2012 r i 22 października 2012 r, i w związku z tym organ odwoławczy stwierdził uchybienie terminu do jego wniesienia. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiódł L. R.wskazując, że działa również w imieniu mieszkańców wsi M. W skardze wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz decyzji środowiskowej. Zarzucił naruszenie: - art. 49 K.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3 ustawy o ocenach w zw. z art. 140 kodeksu cywilnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, w szczególności poprzez posłużenie się przez organ obligatoryjnym trybem doręczeń poprzez obwieszczenie, nie ustalenie właścicieli nieruchomości, którzy powinni brać udział w sprawie, brak doręczeń w trybie zwykłym, co doprowadziło do ograniczenia prawa własności skarżącego; -rażące naruszenie art. 28 K.p.a poprzez jego niezastosowanie i pominięcie obowiązku ustalenia stron postępowania; -rażące naruszenie art. 77 K.p.a. poprzez jego zastosowanie, w szczególności poprzez niezebranie i nierozpatrzenie wszechstronnie materiału dowodowego; -art. 6,7,8,9,10, 12 K.p.a. poprzez naruszenie zasady czynnego udziału stron w postępowaniu, co uniemożliwiło stronom wypowiedzenie się odnośnie zebranych w sprawie materiałów i zgłoszenie ewentualnych żądań. W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił organowi nie ustalenie stron postępowania oraz zakwestionował tryb dokonywania zawiadomień o treści decyzji środowiskowej (poprzez ogłoszenia). Zdaniem skarżącego organ wydając decyzję środowiskową naruszył art. 49 K.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3 ustawy o ocenach w zw. z art. 140 K.c. ponieważ organ stosując tego rodzaju tryb nie wziął pod uwagę interesu faktycznego właścicieli nieruchomości nad którymi ma przebiegać linia elektroenergetyczna. W tej sprawie decyzja nie została doręczona w sposób prawidłowy tym właścicielom a zatem nie rozpoczął biec termin do złożenia odwołania. Postanowieniem z 25 marca 2013 r, sygn. Akt. IV SA/WA 451/13 WSA w Warszawie odrzucił skargę. Postanowieniem z 21 czerwca 2013 r., syg. akt II OSK 1424/13 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone skargą kasacyjną postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. NSA wskazał, że WSA prawidłowo ustalił, że dołączone do akt pełnomocnictwo mieszkańców wsi M. nie precyzuje czy pełnomocnik (L. R.) został umocowany do występowania przed sądem administracyjnym i dlatego prawidłowo Sąd wezwał skarżącego do nadesłania pełnomocnictw. Ich nienadesłanie skutkowało odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. D.U. z 2012, poz. 270), dalej p.p.s.a. Jednakże skarga do WSA została wniesiona także przez L. R. w stosunku do którego sąd ją również odrzucił, mimo że skarga nie zawierała braków formalnych, co stanowi wystarczającą podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Postanowieniem z 15 października 2013 r. WSA w Warszawie, po ustaleniu kręgu osób występujących pod nazwą mieszkańcy wsi M., odrzucił ich skargę ponieważ nie nadesłali stosownych pełnomocnictw do ich reprezentowania przed WSA. Do rozpoznania pozostała zatem wyłącznie skarga L. R. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia. Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803). Na wstępie wskazać należy, że przedmiotem rozstrzygania w sprawie jest ocena legalności postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania a więc postanowienia o charakterze proceduralnym. Nie jest przedmiotem oceny zgodność z prawem decyzji środowiskowej. Skarżący kwestionuje procedurę związaną z możliwością zastosowania procedury ogłoszeń publicznych a tym samym wywodzi, że na skutek wadliwie przyjętego trybu doręczeń nie rozpoczął bieg termin do wniesienia odwołania. Wbrew twierdzeniom skargi, organ mógł zastosować tego rodzaju tryb, zgodnie z art. 74 ust. 3 ustawy o ocenach bowiem liczba stron postępowania przekraczała 20. Zgodnie z art. 49 K.p.a. stosowanym odpowiednio przy procedurze o środowiskowych uwarunkowaniach "strony mogą być zawiadamianie o decyzjach i innych czynnościach organów administracji publicznej przez obwieszczenia lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób ogłaszania, jeżeli przepis szczególny tak stanowi; w tych przypadkach zawiadomienie bądź doręczenie uważa się za dokonane po upływie 14 dni od dnia publicznego ogłoszenia". Tym szczególnym przepisem jest powołany wyżej art. 74 ust. 3 ustawy o ocenach. Organ przyjął, że dniem publicznego ogłoszenia był 25 listopada 2011r. tj. data zamieszenia obwieszczenia RDOŚ z dnia 31 października 2011r. o wydaniu decyzji na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy w H.i w związku z tym, ostatnim dniem do wniesienia odwołania był 23 grudnia 2011.r. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, co prawda przepis art. 49 K.p.a. alternatywnie wskazuje sposób powiadomienia stron o treści decyzji, o czym świadczy użyty w nim spójnik "lub" to jednak nie znaczy to, że organ w sposób dowolny może przyjąć jeden lub drugi sposób publikacji informacji o treści aktu administracyjnego czy dowolnie ustalić miejsce publikacji. Przy wyborze sposobu i miejsca publikacji organ musi bowiem zadbać o to aby zawiadomienie nie miało charakteru iluzorycznego. Ideą powiadomień o jakich mowa w art. 49 K.p.a jest obiektywne umożliwienie stronom zapoznanie się z treścią decyzji czy postanowienia (kryterium dostępności). Ma to znaczenie w szczególności przy dużych inwestycjach z udziałem dużego kręgu stron postępowania i rozległym obszarze oddziaływania inwestycji (gdy mamy do czynienia z decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach). Decydującym w takim wypadku jest więc kryterium położenia nieruchomości strony postępowania, położenia danej inwestycji i miejsca publikacji informacji o wydanym akcie administracyjnym. Jak wskazuje NSA, choćby w wyroku z 15 czerwca 2012 r., syg. akt OSK 847/12, (Lex 1216776), "bieg terminu o którym mowa w przepisie art. 49 k.p.a., rozpoczyna się w dniu, w którym dokonano publicznego, w sensie dostępności dla osób zainteresowanych, udostępnienia decyzji administracyjnej". W świetle treści uzasadnienia postanowienia i twierdzeń skarżącego, którego nieruchomość położona jest w Gminie K., w znacznej odległości od H. (ok 50 km), w ocenie Sądu uzasadniony jest zarzut naruszenia art. 7 i 77 § 1 K.p.a. Powołane przez organ okoliczności nie pozwalały na jednoznaczne przyjęcie, że dokonanie ogłoszenia w Urzędzie Gminy K. umożliwiały obiektywnie skarżącemu zapoznanie się z treścią obwieszenia, skoro jego nieruchomość, co do której organ stwierdził istnienie oddziaływania planowanej inwestacji, położona jest w zupełnie innym miejscu niż miejsce publikacji. Co prawda z uzasadnienia postanowienia wynika, że przedmiotowa inwestycja dotyczyła obszaru do 35 m (odcinek projektowany) i 40 m (odcinek istniejący) od osi linii w każdą stronę to jednak biorąc pod uwagę choćby nazwę tego przedsięwzięcia (linia [...]), trudno oczekiwać od zainteresowanych, że będą szukać ogłoszenia w H., położonym na wschód od M. Z tych względów Sąd uznał, że organ powinien ponownie przeanalizować stan faktyczny w sprawie, ustalić położenie nieruchomości skarżącego w stosunku do planowanej inwestycji i miejsca publikacji ogłoszenia i dopiero wtedy ustalić czy dokonane obwieszczenie było wystarczające, w świetle art. 49 K.p.a. Ponadto z uzasadnienia organu nie wynika, które z pism skarżącego zostało przez niego potraktowane jako odwołanie. Organ powołuje się na pisma z 28 grudnia 2011r., 3 lutego 2012 r., 4 czerwca 2012 r. i 22 października 2012 r. W ocenie Sądu organ powinien za datę wniesienia odwołania potraktować pismo skarżącego z 22 października 2012r. (data stempla pocztowego). Przedwczesna jest zatem ocena czy doszło do naruszenia art. 6, 28 i 49 K.p.a. i w konsekwencji art. 10 K.p.a. skoro zebrany w sprawie materiał dowodowy nie był wyczerpujący a jego ocena powierzchowna. Skarżący nie wykazał także aby doszło do naruszenia art. 9 K.p.a. Niezrozumiały jest zarzut naruszenia art. 12 K.p.a. w kontekście ustaleń faktycznych sprawy. Tryb obwieszczeń służy m.in. zagwarantowaniu szybkości postępowania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ, po dokonaniu wyżej wskazanych ustaleń, oceni czy wniesione przez skarżącego odwołanie nastąpiło w terminie. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. D.U. z 2012, poz. 270 Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1b i § 19 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( t.j.D.U.2013.461). .