IV SA/Wa 1658/17

Starszy eferendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 27 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu postanawia odmówić przyznania prawa pomocy J. S. w sprawie ze skargi na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 9 maja 2017 r. w przedmiocie zobowiązania do powrotu, złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym wskazał, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokat. Skarżący podał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z bratem i siostrą. Otrzymuje świadczenia socjalne z Urzędu do Spraw Cudzoziemców w wysokości 750 zł. Ponosi opłatę za wynajem mieszkania w wysokości 400 zł, zaś na wyżywienie wydaje 350 zł miesięcznie. Zarządzeniem z dnia 21 lipca 2017 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę: a) do złożenia wyciągów z posiadanych przez niego rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (z historią operacji i bilansem); ewentualnie do złożenia oświadczenia o nieposiadaniu rachunków, kont bankowych; b) do złożenia oświadczenia, czy osoby, które w rubryce nr 6 formularza PPF wymienił jako pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym tj. N. K. i A. S.: - uzyskują jakiekolwiek dochody – jeżeli tak to z jakiego tytułu i w jakiej wysokości, jeżeli nie – należy wskazać źródła ich utrzymania w okresie ostatnich trzech miesięcy; - posiadają jakikolwiek majątek (nieruchomości, zasoby pieniężne), jeżeli tak, należy wykazać jaki, - posiadają rachunki i konta bankowe, - jeżeli tak należy przedłożyć wyciągi z posiadanych przez niech wszelkich rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (z historią operacji i bilansem), jeżeli nie posiadają – należy przedłożyć oświadczenie o nieposiadaniu rachunków bankowych. Zakreślono skarżącemu siedmiodniowy termin do wykonania wezwania. Omawiane wezwanie zostało zwrócone do Sądu z powodu niepodjęcia w terminie. Z adnotacji na kopercie wynika, że przesyłka była awizowana po raz pierwszy w dniu 7 sierpnia 2017 r., po raz drugi w dniu 16 sierpnia 2017 r. Pismo uznano za skutecznie doręczone w dniu 21 sierpnia 2017 r. (art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm. zwanej dalej "P.p.s.a."). Termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy upłynął w dniu 28 sierpnia 2017 r. Dotychczas skarżący nie uzupełnił wniosku. Rozpoznając przedmiotowy wniosek przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 "P.p.s.a.", prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 P.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. W rozpatrywanej sprawie z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu PPF wynika, że skarżący mieszka wraz z siostrą i bratem. Skarżący podał, że otrzymuje świadczenie socjalne w wysokości 750 zł. W tej sytuacji uzasadnione było wezwanie do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie wyciągu z rachunków bankowych skarżącego (ewentualnie złożenie oświadczenia i nieposiadaniu rachunku) oraz do wykazania źródeł utrzymania i majątku osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżący nie wykonał tego wezwania, co zdaniem referendarza sądowego uzasadnia odmowę przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 oraz art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a, należało postanowić jak w sentencji.