IV SA/Wa 1689/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku O. K. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi O. K. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. O. K. wraz ze skargą na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z [...] marca 2015 r. w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek skarżący podniósł, że z mocy prawa jest obowiązany opuścić Polskę w terminie 30 od dnia otrzymania zaskarżonej decyzji. Następstwem niewykonanie tego obowiązku będzie wydanie decyzji zobowiązującej skarżącego do powrotu do kraju pochodzenia ([...]), a tam czuje się on zagrożony. Skarżący powołał się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 kwietnia 2015 r. sygn. akt II OZ 218/05 i podkreślił, że mimo, że zaskarżona decyzja nie zawiera w treści rozstrzygnięcia o wydaleniu lub zobowiązaniu do powrotu, to rodzi skutek w postaci obowiązku opuszczenia Polski. W ocenie skarżącego spowoduje to niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i trudne do odwrócenia skutki. Skarżący oświadczył, że chce pozostać w Polsce na czas niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego co zagwarantuje mu skuteczne prawo do Sądu. Dodał, że w przypadku opuszczenia terytorium Polski przed wydaniem orzeczenia przez sąd udzielona mu ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna. Rada do Spraw Uchodźców w odpowiedzi na skargę nie zajęła stanowiska w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 61 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej również "p.p.s.a." wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przez wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć szkodę zarówno majątkową, jak i niemajątkową, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia prawne i faktyczne skutki to takie skutki, które powodują istotną i trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy nie zasługuje na uwzględnienie. Argumentacja skarżącego wskazuje na obawę przed jego wydaleniem do kraju pochodzenia, gdzie czuje się zagrożony, a także pozbawienie go prawa do Sądu. W ocenie Sądu okoliczności te nie uprawdopodobniają spełnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że zaskarżona decyzja nie zawiera rozstrzygnięcia w postaci orzeczenia o wydaleniu skarżącego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a bezpośrednim jej skutkiem nie jest wydalenie skarżącego. Skarżący cudzoziemiec, stosownie do treści art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r., poz. 1650 ze zm.), jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o odmowie nadania mu statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona. Niewykonanie obowiązku opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej we wskazanym terminie nie stanowi jednak bezpośredniej przesłanki do przymusowego wydalenia. Jest natomiast podstawą do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu (jak wynika z art. 302 ust. 1 pkt 16 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach), która podlega przymusowemu wykonaniu (art. 329 tej samej ustawy). Decyzja o zobowiązaniu do powrotu stwierdza konieczność powrotu cudzoziemca do kraju jego pochodzenia i jednocześnie stanowi podstawę do podjęcia określonych prawem środków, by ten cel został osiągnięty. Osiągnięcie celu gwarantuje nadanie tej decyzji waloru przymusowego wykonania. Zaakcentować należy, że w postępowaniu w przedmiocie zobowiązania do powrotu ustawodawca przewidział, szczególny rodzaj ochrony przed przymusowym opuszczeniem terytorium Polski przez cudzoziemca. W sytuacji wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, a następnie złożenie przez cudzoziemca skargi na tę decyzję do wojewódzkiego sądu administracyjnego wraz z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania, będzie skutkować - z mocy prawa - przedłużenie terminu do opuszczenia Polski, do dnia rozpoznania wniosku przez sąd (art. 331 ust. 1 ww. ustawy). W obowiązującym stanie prawnym nie ma zatem prawnej możliwości wstrzymania wykonania wydalenia skarżącego czy nawet zobowiązania do powrotu, gdy przedmiotem postępowania jest - tak jak zaskarżona decyzja - decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. W tym zakresie zaskarżona decyzja nie została wyposażona w walor natychmiastowego wykonania ani nie istnieją środki przymusu, które miałyby prowadzić do faktycznego wydalenia skarżącego z terytorium RP. Oznacza to, że cudzoziemiec może skutecznie realizować swoje prawo do sądu, w tym podejmować działania procesowe, które zapewnią mu skuteczny udział w postępowaniu wywołanym jego skargą na decyzję o odmowie nadania statusu uchodźcy. W świetle powyższego Sąd uznał, że wstrzymanie wykonania decyzji odmawiającej udzielenia statusu uchodźcy i powiązane z nim wszczęcie odrębnego postępowania, którego wynikiem może być wydalenie cudzoziemca, nie mieści się w przesłankach wstrzymania wykonania decyzji określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Pogląd taki dominuje w najnowszym orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 2015 r. sygn. akt II OZ 587/15, z 1 czerwca 2015 r. sygn. akt II OZ 562/15 czy z 28 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 41/15, orzeczenia niepublikowane), który Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.