IV SA/Wa 1698/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Otylia Wierzbicka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2009 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. skargę oddala; II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat N. O. z Kancelarii Adwokackiej przy ul. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 % podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2008 r. po rozpoznaniu wniosku S. K. działającego w imieniu małoletniej córki A. K. o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza B. z dnia [...] września 2006 r. orzekającej o wymeldowaniu S. K. wraz z małoletnią córką A. K. z pobytu stałego w B. przy ul. [...] odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji. Odwołanie od tej decyzji wniósł S. K. w imieniu własnym i małoletniej córki. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania powołując się na art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 156 § 1 kpa uchylił decyzję Wojewody [...] i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał co następuje: Postępowanie o stwierdzenie nieważności wszczęte na wniosek strony jest nowym postępowaniem administracyjnym, w którym organ bada, czy kwestionowane rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem obowiązującym w dacie jego wydania, w oparciu o przesłanki wymienione w art. 156 § 1 kpa. Żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji w przypadku gdy decyzja, została utrzymana w mocy przez organ drugiej instancji, należy traktować jako żądanie stwierdzenia nieważności decyzji kończącej postępowanie. Zajmując takie stanowisko organ powołał się na wyrok VII SA/Wa 253/06 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2006 r. Zgodnie z art. 157 § 1 kpa właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – ten organ. W sprawie niniejszej kwestionowane przez stronę rozstrzygnięcie Burmistrza B. z dnia [...] września 2006 r. było kontrolowane w postępowaniu odwoławczym przez Wojewodę [...] i zostało utrzymane w mocy decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. W takiej sytuacji organem właściwym do rozpatrzenia żądania S. K. – stwierdzenia nieważności decyzji o wymeldowaniu z dnia [...] września 2006 r. jest, organ nadrzędny nad Wojewodą, a więc Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, nie zaś Wojewoda. Organ drugiej instancji, który rozpatrzył sprawę w postępowaniu odwoławczym i zakończył decyzją prawomocną nie może uznać się za właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji. Takie naruszenie prawa obliguje do uchylenia decyzji Wojewody [...] jako wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości i umorzenia postępowania organu pierwszej instancji. Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2008 r. wniosła A. K. działająca przez swojego ojca S. K. jako przedstawiciela ustawowego małoletniej. W skardze wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podnosi, że nie brała udziału w postępowaniu zakończonym decyzją orzekającą o wymeldowaniu, dlatego złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Według skarżącej decyzja orzekająca o wymeldowaniu nie była jej doręczona, a tylko ojcu co wynika z rozdzielnika decyzji, a to winno prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji i uchylenia wszystkich rozstrzygnięć wydanych w sprawie w tym wyroku WSA w Krakowie Sygn. III SA/ Kr 402/07 z dnia 26 września 2007 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu niedoręczenia decyzji skarżącej organ wyjaśnił, że decyzja została doręczona S. K. działającemu w imieniu własnym oraz małoletniej A. K. na wskazany do korespondencji adres. Takie doręczenie jako zgodne z prawem jest skuteczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja w ocenie sądu nie narusza prawa. Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja organu odwoławczego - Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wydana w postępowaniu nieważnościowym. Postępowanie to zostało wszczęte przez Wojewodę [...] na wniosek małoletniej A. K., działającej przez przedstawiciela ustawowego – ojca S. K. Wnioskująca domagała się stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza B. z dnia [...] września 2006 r. orzekającej o wymeldowaniu jej i ojca z pobytu stałego z lokalu położonego w miejscowości B. przy ul. [...]. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2008 odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza B. z dnia [...] września 2006 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji kontrolując jako organ odwoławczy decyzję Wojewody [...] uznał, że jest wadliwa. Jako przyczynę wadliwości wskazał naruszenie przepisu o właściwości rzeczowej. Stanowisko organu odwoławczego należy uznać za prawidłowe. Zgodnie z art. 157 § 1 kpa właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. O tym jakie są organy wyższego stopnia przesądza przepis art. 17 kpa. W przedmiotowej sprawie kwestionowana decyzja Burmistrza B. z dnia [...] września 2006 r. orzekająca o wymeldowaniu została po rozpatrzeniu odwołania utrzymana w mocy przez Wojewodę [...] decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. Żądanie stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji w przypadku gdy decyzja została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy, należy traktować jako żądanie stwierdzenia nieważności decyzji kończącej postępowanie. Takie też stanowisko wyraził organ w zaskarżonej decyzji i sąd je w pełni podziela. Znajduje ono potwierdzenie między innymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2006 r. Syg. VII SA/Wa 253/09 (wyrok niepubl.) W tej sytuacji organem nadrzędnym nad Wojewodą [...] jest Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji i jest to organ właściwy do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza B. z dnia [...] września 2006 r., nie zaś wojewoda. W orzecznictwie sadowo – administracyjnym wyrażany jest pogląd, że organ właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez organ odwoławczy jest jednocześnie uprawniony do stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji w tej samej sprawie jeżeli decyzja ta jest dotknięta jedną z wad nieważności określonych w art. 156 § 1 kpa. Obie decyzje podlegają wówczas wzruszeniu w trybie nadzwyczajnym - nieważnościowym i ze skutkiem ex tunc. Generalnie przyjmuje się, że jeżeli wada powodująca nieważność postępowania tkwi w decyzji organu pierwszej instancji , to decyzja organu odwoławczego podlega stwierdzeniu nieważności choćby tylko dlatego, że utrzymano nią w mocy decyzję dotkniętą wadą nieważności (patrz. wyrok NSA z dnia 10.01.2001 r. I SA 1790/99 ONSA 2002/1/39 i z 18.08.1997 r. IV SA 1520/95 niepubl.). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stanowisko powyższe w pełni podziela. Wskazać jednak należy, że są również orzeczenia prezentujące stanowisko, iż brak jest podstawy prawnej do stwierdzenia nieważności przez organ naczelny decyzji organu pierwszej instancji. Według tego poglądu decyzja organu pierwszej instancji powinna podlegać kontroli w trybie postępowania odwoławczego, które otwiera się po stwierdzeniu nieważności decyzji organu odwoławczego (patrz. wyrok NSA z 24.01.1997 r. Sygn. IV SA 950/95 OSP 1998 nr 2 poz. 27). Jest to pogląd odosobniony. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 19 kpa organy administracji publicznej zobowiązane są do przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Skoro organ drugiej instancji rozpoznał sprawę w postępowaniu odwoławczym i wydał decyzję, która jest ostateczna w postępowaniu administracyjnym to nie może uznać się za właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji chyba, że jest to minister lub samorządowe kolegium odwoławcze. Naruszenie przepisów o właściwości rzeczowej obligowało organ odwoławczy - Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do uchylenia decyzji Wojewody [...] i umorzenia postępowania organu pierwszej instancji. Decyzja ta nie oznacza, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji orzekającej o wymeldowaniu nie podlega już rozpoznaniu. Wniosek ten rozpoznał właściwy organ - Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odrębnym postępowaniu. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na postawie art. 151 ustawy z dnia 3 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 03.153.1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.