IV SA/Wa 170/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Joanna Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Stowarzyszenia R. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Komitetu B. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Po wydaniu w dniu 3 grudnia 2008 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku oddalającego skargę Komitetu B. z siedzibą w W. na wskazaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2007 r. uczestnik postępowania Stowarzyszenie R. z siedzibą w W. wniosło na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w niniejszej sprawie. W oświadczeniu o stanie majątkowym i dochodach wnioskodawca wskazał, iż nie posiada żadnego majątku, środków trwałych oraz środków pieniężnych. Stowarzyszenie nie prowadzi działalności gospodarczej oraz nie posiada żadnych innych źródeł finansowania. Uzasadniając swój wniosek Stowarzyszenie podniosło, iż nie może skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, ponieważ nie posiada środków na zapłacenie wynagrodzenia adwokatowi. W dniu 3 marca 2009 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga kasacyjna Stowarzyszenia R. sporządzona przez adw. M. P. Do skargi dołączono pełnomocnictwo udzielone przez wnioskujące Stowarzyszenie ww. pełnomocnikowi do wniesienia przedmiotowej skargi kasacyjnej oraz do reprezentowania Stowarzyszenia przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W związku z powyższym, zarządzeniem z dnia 4 marca 2009 r. r. referendarz sądowy wezwał stronę do uzupełnienia wniosku poprzez: 1) wskazanie z jakich środków Stowarzyszenie realizuje swoje cele statutowe, 2) czy i w jakiej wysokości wnioskodawca pobiera składki od swoich członków, 3) nadesłanie wyciągów z kont bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku, 4) nadesłania odpisu regulaminu, 5) złożenie oświadczenia, czy wnioskodawca zatrudnia, ewentualnie pozostaje w innym stosunku prawnym z adw. M. P. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskujące Stowarzyszenie podało, iż nie posiada kont bankowych, nie pobiera składek członkowskich, natomiast cele statutowe realizuje społecznie. Oświadczyło ponadto, iż nie zatrudnia ani nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adw. M. P. W piśmie procesowym z dnia 7 kwietnia 2009 r. ustanowiony w niniejsze sprawie pełnomocnik adw. M. P. wskazała, iż Stowarzyszenie R. nie zatrudnia jej jak również nie zawarło z nią odpłatnej umowy celem sporządzenia skargi kasacyjnej i reprezentowania przez Naczelnym Sądem Administracyjnym, jedynie udzieliło jej pełnomocnictwa w tym zakresie. Dodatkowo podała, iż pomoc prawna udzielana jest przez nią nieodpłatnie, miedzy innymi z uwagi na charakter sprawy oraz nierozpoznania przez Sąd wniosku o prawo pomocy do dnia upływu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozpoznając wniosek należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Z regulacji prawnej zawartej w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. -zwanej dalej P.p.s.a.) dotyczącej kosztów sądowych wynika, że podstawową zasadę stanowi ponoszenie kosztów sądowych przez każdego kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki (art. 219, art. 220, art. 230 § 1 P.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 P.p.s.a., możliwe jest zwolnienie osoby prawnej wnoszącej skargę od kosztów sądowych poprzez przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym w sytuacji gdy wykaże ona, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stowarzyszenie R., jak wynika z akt sprawy, jest organizacją wpisaną do ewidencji stowarzyszeń zwykłych. Zgodnie z art. 42 ust.2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 – Prawo o stowarzyszeniach (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz.855 ze zm.), stowarzyszenie zwykłe uzyskuje środki na swoją działalność ze składek członkowskich. Skarżące Stowarzyszenie chcąc realizować swą regulaminową działalność musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów, w tym kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Środki konieczne do prowadzenia działalności, Stowarzyszenie powinno uzyskiwać od swych członków w postaci składek. Jeżeli zatem Stowarzyszenie pomimo ustawowej możliwości pobierania od swoich członków składek tego nie czyni, jak ma to miejsce w niniejsze sprawie, to nie może przerzucać ciężaru swej działalności na koszt Państwa, czyli wszystkich podatników. Podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r. (Sygn. akt II OZ 1433/06) należy stwierdzić, iż przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. W powyższym postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjny doszedł również do wniosku, iż stowarzyszenie ( stowarzyszenie zwykłe) o niewielkiej liczbie członków o niskich dochodach, musi liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu działalności, dla której zostało utworzone i podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania majątku, np. poprzez zwiększenie liczby członków, przekształcenie stowarzyszenia zwykłego w stowarzyszenie statutowe, które stosownie do art. 33 ustawy – Prawo o stowarzyszeniach oprócz składek członkowskich może zwiększyć swój majątek poprzez otrzymywanie darowizn, spadków, zapisów, może pozyskiwać dochody z własnej działalności, prowadzić działalność gospodarczą do uzyskania środków na działalność statutową. Stowarzyszenie może również tylko tak podnieść liczbę członków, że nie nastąpi jego przekształcenie, jednakże wpłynie to na zwiększenie dochodów ze składek członkowskich, co poprawi sytuację finansową stowarzyszenia. Sąd wskazał ponadto, iż Konstytucja RP przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, nie gwarantuje jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo. Wnioskodawca w nadesłanym formularzu PPPr oraz piśmie procesowym z dnia 17 marca 2009 r. nie wskazał żadnych okoliczności uzasadniających odstąpienie od pobierania składek od swoich członków Rozpoznając natomiast wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata należy stwierdzić, iż również nie zasługuje on na uwzględnienie. Kluczowe znaczenie dla rozpatrzenia wniosku w tym zakresie, ma treść art. 246 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a) , zgodnie z którym adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Jak wynika z przedłożonego do akt niniejszej sprawy pełnomocnictwa z dnia 20 lutego 2009 r. Stowarzyszenie R. ustanowiło profesjonalnego pełnomocnika w osobie adw. M. P. do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2008 r. oraz do reprezentowania Stowarzyszenia w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Skoro zatem wnioskujące Stowarzyszenie nawiązało stosunek prawny z profesjonalnym pełnomocnikiem, udzielając mu w dniu 20 lutego 2009 r. pełnomocnictwa nie tylko do sporządzenia skargi kasacyjnej ale również do reprezentowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oraz nie wykazało, że zawodowy pełnomocnik został jemu przydzielony na podstawie przepisów o prawie pomocy, uwzględnienie jego wniosku w tym zakresie nie jest możliwe. Podkreślić bowiem jeszcze raz należy, iż niedopuszczalne jest ustanowienie zawodowego pełnomocnika w trybie przepisów normujących instytucję prawa pomocy, w sytuacji gdy strona skarżąca zatrudnia takiego pełnomocnika lub pozostaje z nim w innym stosunku prawnym (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Zakamycze 2005, s. 601-602). W przedstawionych powyżej okolicznościach nie ma znaczenia oświadczenie pełnomocnika- adw. M. P., iż świadczona przez nią pomoc prawna udzielana jest nieodpłatnie. Mając powyższe na względzie uznać należy, że Stowarzyszenie nie wykazało, iż została spełniona przesłanka z art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., pozwalająca na przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów oraz ustanowienia adwokata. Z tych względów na podstawie powyższych przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.