IV SA/Wa 1701/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Jakub Linkowski, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant ref. staż. Filip Rutkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2013 r. sprawy ze skargi Zakładu [...] w C. Spółka z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. stwierdza nieważność decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w B. z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...]; 4. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącego Zakładu [...] w C. Spółki z o.o. z siedzibą w C. kwotę 5437 (pięć tysięcy czterysta trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. Wyrokiem z dnia [...] października 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 1234/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej "Sąd" albo "WSA"), po rozpoznaniu skargi Zakładu [...] w C. Sp. z o.o. z siedzibą w C. (dalej "skarżącego") na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej “GIOŚ") z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzję") w przedmiocie uchylenia na podstawie art.138 § 2 k.p.a. decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej "WIOŚ") z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] (dalej "decyzji autokontrolnej"), wydanej w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, uchylił zaskarżoną decyzję GIOŚ oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku Sądu. II. W wyniku wniesionej skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny (dalej "NSA") wyrokiem z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 448/12 (dalej "wyrokiem NSA"), uchylił wyrok Sądu (tj. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2011 r.) i przekazał Sądowi sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu swojego wyroku NSA wskazał co następuje: 1. Kwestią wymagającą wyjaśnienia w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym jest to, czy w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki do wydania przez WIOŚ decyzji autokontrolnej na podstawie art. 132 § 1 k.p.a. W oparciu o ten przepis została bowiem wydana decyzja WIOŚ z dnia [...] grudnia 2010 r., następnie uchylona decyzją GIOŚ z dnia [...] maja 2011 r. W ocenie NSA autokontrolna decyzja WIOŚ z dnia [...] grudnia 2010 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż nie uwzględniała w całości wniesionego odwołania skarżącego od decyzji WIOŚ z dnia [..] listopada 2010 r. nr [...], a organ odwoławczy – GIOŚ nie dostrzegł tego naruszenia. 2. Dokonując kontroli decyzji GlOŚ WSA, nie będąc związany skargą (art. 134 § 1 p.p.s.a.), był zobligowany do stwierdzenia nieważności decyzji autokontrolnej. Naruszenie przez organy trybu określonego w art. 132 k.p.a. powinno być zasadniczym i głównym powodem uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji GIOŚ. Decyzja ta była wadliwa, bowiem w sytuacji naruszenia trybu z art. 132 k.p.a. nie było podstaw do zastosowania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 138 § 2 k.p.a., tj. uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazywania sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Badanie, czy spełnione zostały przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a. mogłoby być zasadne jedynie wtedy, gdyby tryb wynikający z art. 132 k.p.a. nie został naruszony. 3. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd powinien uchylić decyzję GIOŚ oraz stwierdzić nieważność decyzji autokontrolnej WIOŚ. 4. Kwestią wymagającą wyjaśnienia jest okoliczność, czy strona skarżąca nabyła prawo do pobierania 4 próbek ścieków w roku, co jest istotne z uwagi na pkt V decyzji z dnia [...] stycznia 2005 r. - pozwolenia wodnoprawnego i brzmienie przepisów art. 299 ust. 1 pkt 2, art. 305 ust. 1 pkt 2, art. 305a ust. 1 pkt 2 a, b, c, d ustawy Prawo ochrony środowiska. 5. W ocenie NSA okres obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód, określony treścią art. 172 ust. 2 ustawy Prawo wodne, należy obliczać od uzyskania przez tę decyzję przymiotu ostateczności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje: III. Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dajek "p.p.s.a.") Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W wyroku z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 448/12, NSA wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę Sąd powinien uchylić zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska oraz stwierdzić nieważność autokontrolnej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w B. z dnia [...] grudnia 2010 r. Rozpatrując ponownie sprawę, biorąc pod uwagę wskazania oraz wykładnię prawa zaprezentowaną w powołanym wyroku NSA Sąd, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem zarówno materialnym , jak i procesowym stwierdził, że autokontrolna decyzja WIOŚ z dnia [...] grudnia 2010 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, natomiast zaskarżona decyzja GIOŚ narusza prawo, w sposób upoważniający Sąd do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. IV. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji GIOŚ oraz poprzedzającej tę decyzję autokontrolnej decyzji WIOŚ prowadzi następujących wniosków: 1. Przesłanki dopuszczalności stosowania przez organ orzekający w I instancji instytucji autokontroli (samokontroli) kreśla art.132 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli odwołanie wniosły wszystkie strony, a organ administracji publicznej, który wydał decyzję, uzna, że to odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie, może wydać nową decyzję, w której uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję. Przepis § 1 stosuje się także w przypadku, gdy odwołanie wniosła jedna ze stron, a pozostałe strony wyraziły zgodę na uchylenie lub zmianę decyzji zgodnie z żądaniem odwołania. Od nowej decyzji służy stronom odwołanie (§ 2 i § 3 art. 132 k.p.a.). 2. Instytucja samokontroli organu I instancji uregulowana w powołanym art. 132 k.p.a. nie pozwala na częściowe uwzględnienie żądania strony zawartego w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Jeżeli w ocenie organu, który wydał decyzję, odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie w całości, to organ ten nie może wydać decyzji w trybie art. 132 k.p.a. Innymi słowy organ nie może częściowo uwzględnić żądania zawartego w odwołaniu i wydać w tym zakresie decyzji. Powinien wówczas przesłać odwołanie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu w terminie 7 dni od dnia, w którym otrzymał odwołanie (art. 133 k.p.a.). 3. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w doktrynie utrwalił się pogląd, że przepis art. 132 k.p.a. daje organowi I instancji uprawnienie do "samokontroli" decyzji, ale tylko w przypadku spełnienia przesłanek określonych w § 1 i § 2 tego przepisu i pod warunkiem dochowania terminu określonego w art. 133 k.p.a. Wzruszenie decyzji w trybie art. 132 k.p.a., przy niedopełnieniu któregokolwiek z warunków ustanowionych w § 1 i § 2 tego przepisu, jak i przy niezachowaniu terminu ustawowego z art. 133 k.p.a. stanowi rażące naruszenie prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2008 r. sygn. akt II OSK 560/07, Lex nr 489629). 4. W świetle powyższych uwarunkowań formalnych stwierdzić należy, że decyzja autokontrolna WIOŚ z dnia [...] grudnia 2010 r., którą tą decyzją, wydaną na podstawie art. 132 k.p.a., organ ten zmienił własną decyzję z dnia [...] listopada 2010 r. nie uwzględniała w całości żądania strony zawartego w odwołaniu. Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. WIOŚ ustalił dla skarżącego karę pieniężną w wysokości 183.572,00 zł, natomiast w decyzji autokontrolnej, wydanej w trybie art. 132 § 1 k.p.a. kara ta została wymierzona w kwocie 182.020,00 zł. W sytuacji nieuwzględnienia w całości żądania strony zawartego w odwołaniu brak było podstaw prawnych do wydawania decyzji w trybie autokontroli. Decyzja z dnia [...] grudnia 2010 r. wydana została zatem z rażącym naruszeniem art. 132 k.p.a. 5. Jednocześnie, uchylając autokontrolną decyzję WIOŚ z dnia [...] grudnia 2010 r. i przekazując temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia GIOŚ dopuścił się uchybienia przepisom postępowania, tj. art. 138 § 2 k.p.a. 6. Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wydanie w niniejszej sprawie przez organ odwoławczy decyzji kasatoryjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji w trybie art. 132 k.p.a. było nieuzasadnione. Po uchyleniu przez GIOŚ decyzji WIOŚ z dnia [...] grudnia 2010 r. organ ten nie byłby bowiem umocowany do ponownego wydania orzeczenia trybie autokontroli. Postępowania autokontrolne z uwagi na niespełnienie przesłanki, o której mowa w art. 132 § 1 k.p.a. stało się niedopuszczalne, a w konsekwencji bezprzedmiotowe. W tej sytuacji organ odwoławczy winien był wydać rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. uchylić decyzję organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie autokontrolne pierwszej instancji w całości. 7. W świetle powyższych uchybień procesowych, skutkujących koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zarówno decyzji GIOŚ (poprzez jej uchylenie) oraz poprzedzającej ją decyzji autokontrolnej WIOŚ (poprzez stwierdzenie jej nieważności) rozpatrywanie zarzutów skargi o charakterze merytorycznym byłoby przedwczesne. 8. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku GIOŚ rozpatrzy odwołanie skarżącego od decyzji WIOŚ z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...]. V. Z przytoczonych wyżej przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c orzekł jak w pkt 1 sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 2 sentencji, na podstawie art. 152 p.p.s.a orzekł jak w pkt 3 sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.