IV SA/Wa 1735/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Sędziowie Asesor WSA Marian Wolanin, Asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2007 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) czerwca 2007 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania wszczętego w sprawie wznowienia postępowania - oddala skargę - IV SA/Wa 1735/07 UZASADNIENIE Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia (...)06.2007 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia (...)04.2002 r., umarzającą postępowanie wszczęte w sprawie wznowienia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Powiatu w Ż. z dnia (...)03.1975 r., orzekającej na podstawie przepisów ustawy z dnia 24.01.1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych (Dz. U. nr 3, poz. 14 ze zm.) o wykupie na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego położonego w B. powiat Ż., należącego do F.D. Uprzednio była właścicielka przejętej części gospodarstwa zażądała stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Powiatu w Ż. z dnia (...)03.1975 r. wskutek czego w dniu (...)05.1993 r. uzyskała decyzję Wojewody Bydgoskiego stwierdzającą, iż decyzja ta, jako że wywołała nieodwracalne skutki prawne wydana została w całości z naruszeniem prawa. W dniu 4.06.2001 r. pełnomocnik R.K. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Powiatu w Ż. z dnia (...) 03.1975 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Rozpatrujący wówczas ten wniosek Wojewoda Kujawsko-Pomorski "wszczął postępowanie w sprawie wznowienia postępowania o stwierdzenie nieważności tej decyzji". Zawiadomienie to otrzymała reprezentująca wówczas skarżącą adwokat. W dniu (...)04.2002 r. Wojewoda Kujawsko-Pomorski umorzył to postępowanie zaznaczając m. in., iż w jego ocenie skarżąca - R.K. nie posiada przymiotu strony tego postępowania, co wynika z postanowienia o testamentowym nabyciu spadku, którym się legitymuje skarżąca. W uzasadnieniu postanowienia Sądu Rejonowego w Ż. z dnia 15.02.2000 r., sygn. akt I Ns 3/2000 stwierdzono bowiem, że na dzień otwarcia spadku po F.D.- do którego powołana została także skarżąca -w skład spadku nie wchodziło gospodarstwo rolne, stąd rozporządzenie testamentowe w tym zakresie Sąd powszechny uznał za bezskuteczne. Nadto Wojewoda Kujawsko-Pomorski zaznaczył, że bezprzedmiotowość wszczętego postępowania wynika również z faktu, że przedłożony wniosek dotyczy sprawy uprzednio rozstrzygniętej ostateczną decyzją z dnia (...)05.1993 r. Wojewody Bydgoskiego. W odwołaniu pełnomocnik skarżącej zarzuciła błędne ustalenia organu odnośnie praw spadkowych przysługujących jej mocodawczyni co do części przejętego jej poprzedniczce prawnej gospodarstwa rolnego. Zaznaczyła także, iż w istocie wnosiła o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Powiatu w Ż. z dnia (...).03.1975 r., bowiem decyzja z dnia (...)05.1993 r. Wojewody Bydgoskiego stwierdziła jedynie, iż decyzja ta, wydana została w całości z naruszeniem prawa, a więc nie wyeliminowała jej z porządku prawnego. Zakwestionowała powstanie nieodwracalnych skutków prawnych w wyniku owego przejęcia podnosząc, że w księdze wieczystej, do której wpisana jest przejęta część nieruchomości nie figurują nowi właściciele nieruchomości. Minister Rolnictwa rozpoznając to odwołanie uznał, że postępowanie należało umorzyć ze względu na naruszenie przepisów o właściwości. Wskazał, że decyzja wydana z ich naruszeniem dotknięta byłaby wadą nieważności. Następnie wywiódł, że do rozpoznania niniejszej sprawy właściwe byłoby samorządowe kolegium odwoławcze. We wniesionej skardze R.K. zarzuciła przewlekłość toczącego się postępowania. Nie kwestionując ustaleń Ministra odnośnie właściwości samorządowego kolegium do rozpoznania sprawy zaznaczyła, że już Wojewoda Kujawsko - Pomorski winien przekazać tę sprawę do rozpoznania właściwemu samorządowemu kolegium. Jednocześnie wniosła o uchylenie decyzji obu instancji i przekazanie sprawy organowi właściwemu do jej rozpoznania, o ile nie tu właściwy Minister. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy doszedł do przekonania, że skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie naruszyła przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy zauważyć, że wniosek pełnomocnika skarżącej z dnia 4.06.2001 r. zawierał wyraźnie sformułowane żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Powiatu w Ż. z dnia (..)03.1975 r. orzekającej na podstawie przepisów ustawy z dnia 24.01.1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych o wykupie na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego położonego w B. powiat Ż., należącego do F.D. W uzasadnieniu wniosku zaznaczono, że rozstrzygnięcie w tym przedmiocie zawarte w ostatecznej decyzji z dnia (...)05.1993 r. Wojewody Bydgoskiego nie było prawidłowe, bezpodstawnie orzeczono bowiem o wydaniu decyzji Naczelnika Powiatu w Ż. z dnia (...).03.1975 r. z naruszeniem prawa, z uwagi na wywołanie nieodwracalnych skutków prawnych tej decyzji, których zaistnienie pełnomocnik skarżącej zakwestionowała. Organ potraktował ten wniosek pełnomocnika skarżącej jako żądanie wznowienia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Powiatu w Ż. z dnia (...).03.1975 r. Z tą kwalifikacją wniosku zgodziła się pełnomocnik skarżącej ustanowiona w sprawie. Wojewoda Kujawsko-Pomorski decyzją z dnia (...)04.2002 r. umorzył to postępowanie, jednakże argumentacja podniesiona w jego rozstrzygnięciu nie może być uznana za tramą. W uzasadnieniu tym użyto m. in. argumentów, które mogłyby zostać podniesione w sprawie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji z dnia (...)05.1993 r. Wojewody Bydgoskiego, a nie o wznowienie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Powiatu w Ż. z dnia (...)03.1975 r. Przesłanki do umorzenia tego postępowania przez Wojewodę Kujawsko-Pomorskiego istniały jednak, wszczął je bowiem bezpodstawnie organ, który nie był właściwy do rozstrzygnięcia tej sprawy. Właściwym do wydania decyzji z dnia (...)03.1975 r., której stwierdzenia nieważności dotyczy postępowanie był naczelnik gminy. Zgodnie z utrwalonym w doktrynie i orzecznictwie stanowiskiem właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności ocenia się według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu kwestionowanej decyzji. W przypadku zmian w strukturze administracji publicznej ustala się najpierw organ, na który przeszła właściwość organu w danych sprawach, a następnie, na zasadzie art. 17 Kpa określa się organ wyższego stopnia. Decyzja Naczelnika Powiatu w Ż., wydana została na podstawie ustawy z dnia 24.01.1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych. Ustawa stanowiąca materialnoprawną podstawę przejęcia części tego gospodarstwa rolnego utraciła moc prawną z dniem 1 lipca 1982 r., tj. z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 26.03.1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 11, poz. 79). Ustawa z dnia 26.03.1982 r. uchylona została z kolei ustawą o ochronie gruntów rolnych i leśnych z dnia 3.02.1995 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 16, poz. 78 ze zm.). Zgodnie z art. 45 ustawy z dnia 26.03.1982 r. właściwym organem dla spraw przymusowego wykupu gruntów rolnych początkowo był naczelnik gminy, a następnie terenowy organ administracji państwowej o właściwości ogólnej stopnia podstawowego. Od dnia 10.05.1990 r., tj. od wejścia w życie ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 291 ze zm.), przestały istnieć dotychczasowe terenowe organy administracji państwowej o właściwości ogólnej i szczególnej, a ich kompetencje przejęły organy nowo utworzonych gmin oraz administracji rządowej. Sprawy z zakresu art. 45 ustawy z dnia 26.03.1982 r., zgodnie z art. 3 pkt 14 lit. j ustawy z dnia 17.05.1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy, a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 34, poz. 198 ze zm.) -przeszły do właściwości organów gminy jako zadania zlecone. Taki stan prawny istniał do dnia 1 stycznia 1992 r., kiedy to art. 45 ustawy z dnia 26.03.1982 r. został skreślony przez art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 25.10.1991 r. o zmianie ustawy o podatku rolnym i ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 114, poz. 494). Od tego czasu ani ustawa z dnia 3.02.1995 r. o ochronie gruntów leśnych, ani inne przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie przewidują kompetencji określonych w uchylonym art. 45 ustawy z dnia 26.03.1982 r. W tym też czasie poprzedniczka prawna skarżącej - F.D. podważyła decyzję Naczelnika Powiatu w Ż. z dnia (...).03.1975 r. zarzucając jej nieważność i w 1993 r. otrzymała decyzję Wojewody Bydgoskiego uznającą że decyzję tę wydano z naruszeniem prawa. Należy zauważyć, że samorządowe kolegia odwoławcze zostały powołane nieco później ustawą z dnia 12.10.1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. nr 162, poz. 124), która weszła w życie z dniem 6.12.1994 r. W zaistniałej sytuacji kompetencji do załatwienia tej kategorii spraw należy upatrywać we właściwości organów gminy. Wskazuje na to art. 164 Konstytucji RP stanowiący, iż podstawową jednostką samorządu terytorialnego jest gmina wykonująca wszystkie zadania samorządu terytorialnego nie zastrzeżone dla innych jednostek samorządu terytorialnego. Potwierdza natomiast art. 6 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591). Należy przyjąć więc domniemanie kompetencji gminy w tym zakresie. Skoro tak, to stosownie do regulacji art. 17 pkt 1 Kpa, organami wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. W przedmiotowej sprawie nie jest możliwe wskazanie takich ustaw szczególnych, które inaczej regulowałyby kwestię właściwości. Należy więc uznać, że organem właściwym w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Powiatu w Ż. z dnia (...).03.1975 r. byłoby obecnie właściwe miejscowo samorządowe kolegium odwoławcze. Ono też rozpoznawałoby wniosek o wznowienie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Powiatu w Ż. z dnia(...).03.1975 r. Zasadnie przyjął zatem Minister i trafnie to wywiódł w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia, iż Wojewoda Kujawsko -Pomorski nie był organem właściwym do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Powiatu w Ż. z dnia (...) marca 1975 r. Za bezprzedmiotowe należy uznać bowiem m. in. postępowanie prowadzone przez organ niewłaściwy w sprawie, co przesądza o konieczności umorzenia takiego postępowania w oparciu o art. 105 § 1 Kpa. Jednocześnie nawiązując do żądania skarżącej jak najszybszego przekazania jej wniosku właściwemu miejscowo samorządowemu kolegium odwoławczemu do rozpoznania merytorycznego należy zauważyć, iż może to nastąpić dopiero po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku. Fakt wniesienia skargi przez R.K. opóźnił ten moment. Minister jakkolwiek w sposób opieszały i przewlekły prowadził niniejsze postępowanie w sprawie, to jednakże z chwilą złożenia skargi mającej na celu skontrolowanie prawidłowości jego procesowego rozstrzygnięcia, nie może do czasu uprawomocnienia się wyroku Sądu Administracyjnego w tej sprawie wniosku skarżącej przekazać do samorządowego kolegium odwoławczego. Stanie się to zatem możliwe dopiero po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku. Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.