IV SA/Wa 1744/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Asesor WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2009 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat J. K. z Kancelarii Adwokackiej przy ul. [...] pok. [...] w W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 % podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpoznaniu zażalenia J. M. na postanowienie Wójta Gminy P. z dnia [...] maja 2008r. Nr [...] w sprawie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej przez skarżącego treści, utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu organ przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy wskazując, iż w dniu 17 stycznia 2008r. do Urzędu Gminy P. wpłynął wniosek J. M. o wydanie zaświadczenia o treści: "A. R. -Wójt Urzędu Gminy w P. zaświadcza, że przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2007 roku otrzymałem ekspertyzę z zakresu analizy dokumentów nr [...] potwierdzającą sfałszowania Aktu Własności Ziemi na nazwisko W. J. Po zapoznaniu się z treścią ww. ekspertyzy odmówiłem wszczęcia postępowania wyjaśniającego". Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008r. Wójt Gminy P. odmówił wnioskodawcy wydania zaświadczenia opisanej powyżej treści. Po rozpatrzeniu sprawy w trybie zażaleniowym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. w dniu [...] lutego 2008r. wydało postanowienie Nr [...], w którym orzekło o uchyleniu zaskarżonego postanowienia w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż Wójt Gminy P. winien zbadać istnienie po stronie wnioskodawcy interesu prawnego do uzyskania zaświadczenia żądanej treści. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wójt Gminy P. w dniu [...] maja 2008r. wydał postanowienie Nr [...], mocą którego odmówił J. M. wydania zaświadczenia żądanej treści. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, iż wnioskodawca nie udowodnił swego interesu prawnego w żądaniu wydania zaświadczenia żądanej treści. Na powyższe postanowienie J. M. złożył zażalenie, w którym podniósł, iż wystąpił o wydanie zaświadczenia, gdyż "..A. R. wydał bezprawnie decyzję zatwierdzającą podział na podstawie sfałszowanych dokumentów co stanowi bezpośredni związek przyczynowy". Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o przeprowadzenie Sygn. akt IV SA/Wa 1744/08 postępowania dowodowego celem ustalenia jakimi dokumentami posługiwał się Wójt Gminy P. przed wydaniem decyzji podziałowej celem urządzenia Księgi Wieczystej [...]. Rozpoznając sprawę na skutek wniesionego zażalenia, organ wskazał, iż zaświadczenie wydaje się bądź to gdy urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa (art. 217 §2 pkt 1 k.p.a), bądź to gdy osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a). W niniejszej sprawie niewątpliwie chodzi o drugi z opisanych przypadków, tak więc warunkiem uzyskania przez wnioskodawcę zaświadczenia żądanej treści było wykazanie po stronie skarżącego interesu prawnego w jego uzyskaniu. Ponadto podkreślono, iż stosownie do uregulowania przyjętego w przepisie art. 218 § 1 k.p.a, w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2 k.pa (a więc w sytuacji, gdy osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego), organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Powołany przepis służy wzmocnieniu pozycji osoby ubiegającej się o zaświadczenie, Pamiętać jednak należy, iż przepis art. 218 § 1 k.p.a ogranicza przypadki odmowy wydania zaświadczenia do sytuacji, w których do ustalenia jego treści konieczne są inne dane niż pozostające w dyspozycji organu np uzyskane w drodze współdziałania z innymi organami. Organ uznał, iż J. M. nie wykazał swego interesu prawnego w wydaniu zaświadczenia żądanej treści. Wskazał, iż wnioskodawca jest właścicielem nieruchomości oznaczonej nr [...] położonej we wsi P. gm. P. W sprawie niniejszej chodzi w istocie zaś nie o działkę nr [...], ale o działkę nr [...]. Działka nr [...] stanowi zaś własność następców prawnych W. J., tak więc interes prawny po stronie J. M. w uzyskaniu zaświadczenia określonej treści zdaniem organu nie istnieje. Po drugie zaś nabycie prawa własności działki nr [...] nie może nastąpić w drodze wydania zaświadczenia, które nie jest aktem administracyjnym (decyzją administracyjną), ale czynnością materialno-techniczną. Sygn. akt IV SA/Wa 1744/08 Skargę na powyższe postanowienie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. M. domagając się jego uchylenia. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, iż wydane rozstrzygnięcie uniemożliwia mu kontrolę zgodności z prawem postępowania urzędników służby publicznej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 ustawy Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, iż nie narusza ono prawo w stopniu uzasadniającym konieczność jego uchylenia. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] sierpnia 2008r. Nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy P. z dnia [...] maja 2008r. w sprawie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej przez skarżącego treści. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy powołując się na art. 217 § 2 pkt. 2 k.p.a wskazał, iż odmówił wydania skarżącemu zaświadczenia żądanej treści, bowiem skarżący nie wykazał, iż posiada interes prawny w ubieganiu się o jego wydanie. Rozpoznając niniejszą sprawę należy wskazać, iż w świetle przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. 217, art. 218 i art. 219, Sygn. akt IV SA/Wa 1744/08 zaświadczeniem jest przewidziane w przepisach prawnych potwierdzenie pewnego stanu rzeczy przez właściwy organ państwowy lub społeczny na żądanie zainteresowanej osoby (por.: J. Lang, Zaświadczenia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, "Organizacja, Metody, Technika" 1988, nr 2, s. 12). W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, iż skarżący domagał się wydana zaświadczenia w oparciu o art. 217 § 2 pkt. 2 k.p.a., zgodnie z którym zaświadczenie wydaje się, jeżeli osoba ubiega się o nie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Przepis ten należy czytać łącznie z przepisem art. 218 § 1 k.p.a, który nakłada na organ obowiązek wydania zaświadczenia, gdy określone fakty lub stan prawny wynika z prowadzonych przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w posiadaniu organu. Zgodnie z art. 217 § 2 pkt. 2 k.p.a, warunkiem wydania zaświadczenia jest wykazanie przez osobę żądającą jego wydania, iż ubiega się o nie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego ona interes prawny. Podstawowe znaczenie dla wykładni tego przepisu ma pojęcie interesu prawnego. Czynnikiem różnicującym interes prawny i interes faktyczny jest istnienie lub brak normy prawnej przyznającej ochronę danemu podmiotowi. O istnieniu interesu prawnego decydują przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści. Interes prawny jest kwalifikowanym interesem faktycznym, który wynika z określonego przepisu prawnego odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu i pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną tegoż podmiotu (wyrok NSA z 2 czerwca 1998 r., IV SA 2164/97-LEX nr 43262). Cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny, sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. W rozpoznawanej sprawie skarżący domagał się od organu wydania zaświadczenia o treści: "A. R. - Wójt Urzędu Gminy w P. zaświadcza, że przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2007 roku otrzymałem ekspertyzę z zakresu analizy dokumentów nr [...] potwierdzającą Sygn. akt IV SA/Wa 1744/08 sfałszowania Aktu Własności Ziemi na nazwisko W. J. Po zapoznaniu się z treścią ww. ekspertyzy odmówiłem wszczęcia postępowania wyjaśniającego". Żądanie skarżącego zmierza do zakwestionowana treści aktu własności ziemi wydanego na rzecz W. J. Z akt wynika, iż skarżący podejmuje równe działania mające w tym zakresie. Akt ten dotyczy bowiem działki nr [...], prawa do której rości skarżący jako następca prawny M. M., na rzecz której zdaniem skarżącego został wydany także akt własności ziemi na sporną działkę. Wskazać zatem należy, iż art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 208, poz. 2128 z późn. zm.) wyklucza możliwości eliminowania z obrotu prawnego decyzji, które rażąco naruszają prawo, należy wskazać, iż kwestia zgodności przedmiotowego przepisu była już dwukrotnie przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego. We wiążących skład orzekający w niniejszej sprawie wyrokach z dnia 22 lutego 2000r. Sygn. akt SN 13/99 i z dnia 15 maja 2000r. Sygn. akt SK 29/99 Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż cytowany powyżej przepis jest zgodny z art. 2, art. 64 , art. 77 ust. 1 i art. 78 Konstytucji. W wyroku z dnia 22 lutego 2000r. Trybunał Konstytucyjny wskazał, iż nie jest zasadą konstytucyjną nieograniczona w czasie wzruszalność ostatecznych decyzji administracyjnych. Wydane na podstawie ustawy z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, ostateczne decyzje administracyjne o nadaniu własności gospodarstw rolnych ich samoistnym posiadaczom mogły być podważane w drodze nadzwyczajnych środków ich zaskarżenia jeszcze po uchyleniu tej ustawy w 1982 r. - do końca 1991 r. Był to w ocenie Trybunału Konstytucyjnego wystarczająco długi okres czasu dla zapewnienia osobom zainteresowanym możliwości skorzystania z przysługujących im środków wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych o nadaniu własności gospodarstwa rolnego jego samoistnemu posiadaczowi. Brak jest zatem w chwili obecnej normy prawa, z której skarżący mógłby wywodzić w ocenie Sądu swój interes prawny w kwestionowaniu aktu własności ziemi wydanego na W. J. Słusznie zatem organ wskazał, iż skarżący nie wykazał, iż posiada interes prawny w wydaniu zaświadczenia o żądanej przez siebie treści. Sygn. akt IV SA/Wa 1744/08 Na marginesie należy także wskazać, iż "natura" zaświadczenia ogranicza się tylko do takiego postępowania, które pozwoli na potwierdzenie znanych faktów lub stanu prawnego. Nie można drogą zaświadczenia wywołać skutków kształtujących stosunki prawne tj. przyznać lub ograniczyć uprawnienia (tak SN w wyroku z dnia 2 kwietnia 2003r., III RN 5 1/02, OSNP 2004/8/132). Zaświadczenie ze swej istoty stanowi wyłącznie potwierdzenie pewnego stanu rzeczy, tak więc gdy problematyka, której dotyczy żądanie strony jest sporna, to wydanie zaświadczenia zgodnie z jej żądaniem nie jest możliwe (tak WSA w Warszawie w wyrokach: z 22 czerwca 2006r., IV SA/Wa 292/06, LEX nr 214074 i z dnia 25 lutego 2005r., IV SA/Wa 775/04, Ponadto określenie "dane znajdujące się w posiadaniu organu administracji publicznej" nie może być rozumiane dowolnie i rozszerzająco poprzez obejmowanie nimi także danych dostarczonych właściwemu organowi przez osobę ubiegającą się o zaświadczenie w celu potwierdzenia faktów z tych danych wynikających (teza 2 w wyroku WSA w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2006r., II SA/Wa 1126/06; LEX nr 282453). Zaświadczenie nie przyznaje, nie stwierdza, nie uznaje uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, lecz potwierdza istnienie uprawnienia lub obowiązku przyznanego lub potwierdzonego wcześniej w decyzji (konstytutywnej lub deklaratoryjnej) bądź w innym indywidualnym akcie prawnym. Organ może w zaświadczeniu potwierdzić, że dane uprawnienie lub obowiązek powstał z mocy samego prawa, ale dotyczy to tylko takiej sytuacji, gdy takie uprawnienie lub obowiązek wiąże się z uprzednim wydaniem określonej decyzji administracyjnej (konstytutywnej). Związek ten musi być tego rodzaju, że wydanie decyzji jest warunkiem koniecznym późniejszego powstania określonych skutków prawnych ex lege. Tak więc skutek prawny, który ma być potwierdzony, nie powstałby z mocy samego prawa wobec określonej osoby, gdyby wcześniej, wobec innej osoby, nie powstał odpowiedni skutek prawny poprzez wydanie decyzji administracyjnej (Z. Kmiecik, Wydawanie zaświadczeń - kwestie nierozstrzygnięte w literaturze). Ponadto należy podkreślić, że zaświadczenie jest czynnością materialno-techniczną i urzędowym potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego, a jego istota sprowadza się do tego, że nie rozstrzyga ono o żadnych prawach lub obowiązkach i nie może tworzyć nowej sytuacji prawnej. Zaświadczenie nie może rozstrzygać czegokolwiek, zwłaszcza o istnieniu lub nie istnieniu obowiązku. Jest więc zatem wyłącznie przejawem wiedzy, nie zaś woli organu administracji. Wydane Sygn. akt IV SA/Wa 1744/08 zaświadczenie, ze swojej istoty, ma potwierdzać istnienie określonych faktów lub stanu prawnego. Nie można więc wydać zaświadczenia stwierdzającego nieistnienie faktów lub nieistnienie określonego stanu prawnego. Odnosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należy, iż żądanie skarżącego nie mieści się w zakresie zaświadczeń. Nie stanowi ono bowiem potwierdzenia określonego stanu prawnego, faktycznego wynikającego z danych posiadanych przez organ. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na mocy art. 151 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo i postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), orzekł jak w sentencji. Zgodnie z art. 250 w/w ustawy zasądzono koszty na rzecz pełnomocnika reprezentującego skarżącego z urzędu, w wysokości określonej w § 18 ust. 1 pkt.1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U nr 163, poz. 1348 ze zm.).