IV SA/Wa 177/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska – Litwiniec po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem z dnia 20 lutego 2012 r., złożonym na urzędowym formularzu, Stowarzyszenie [...] w W. wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Postanowieniem z dnia 26 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 177/13, Referendarz sądowy odmówił Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od wskazanego postanowienia, w przewidzianym prawem terminie Stowarzyszenie wniosło sprzeciw podnosząc, że zarówno członkowie Stowarzyszenia jak i mieszkańcy osiedli domów jednorodzinnych [...] płacą podatki, które są również przeznaczane na sądownictwo. Podtrzymali stanowisko, że w dobie kryzysu gospodarczego nie jest możliwe głębokie sięganie do kieszeni członków Stowarzyszenia. Złożenie skargi do Sądu jest zaś wyrazem troski o ochronę interesów prywatnych osób tworzących społeczność zamieszkującą domki jednorodzinne na terenie osiedla. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 cyt. ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej może nastąpić w zakresie całkowitym, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając przedmiotowy wniosek Stowarzyszenia Sąd miał na względzie, że przyznanie prawa pomocy jest odstępstwem od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego postępowania. W efekcie bowiem prowadzi do przerzucenia kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, w związku z czym może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych - gdy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 cyt. ustawy. Zdaniem Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Skarżące Stowarzyszenie jest tzw. stowarzyszeniem rejestrowym, wpisanym do Krajowego Rejestru Sądowego i posiada osobowość prawną. Celami statutowym Stowarzyszenia jest m.in. obrona interesów właścicieli i użytkowników wieczystych przed działaniem zakłócającym ukształtowany przez lata ład architektoniczno – urbanistyczny osiedla. Zgodnie z § 15 statutu rolą członków Stowarzyszenia jest m.in. regularne opłacanie składki członkowskiej. Natomiast zgodnie z § 26 statutu majątek Stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków oraz ofiarności publicznej. Stowarzyszenie wykazało zysk za ubiegły rok obrotowy w wysokości 35,36 zł, a na rachunku bankowym wykazano kwotę 17,36 zł. Niewysoka ilość środków pieniężnych na koncie Stowarzyszenia w niniejszej sprawie nie powoduje, że zasługuje na uwzględnienie wniosek o przyznanie prawa pomocy. Również okoliczność, że członkowie Stowarzyszenie płacą podatki, z których m.in., jest finansowe sądownictwo, nie usprawiedliwia wniosku. Idąc bowiem tokiem rozumowania skarżącego każdy, kto płaci podatki winien być zwolniony od wpisu sądowego. Taka argumentacja nie jest jednak uprawniona i nie znajduje poparcia w przepisach obowiązującego prawa. Stosownie do art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.) majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie, z zachowaniem obowiązujących przepisów, może przyjmować darowizny, spadki i zapisy oraz korzystać z ofiarności publicznej (art. 33 ust. 2). Może prowadzić działalność gospodarczą, według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach. Dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia służy realizacji celów statutowych i nie może być przeznaczony do podziału między jego członków (art. 34). Przez zapis w statucie Stowarzyszenia, że nie może ono prowadzić działalności gospodarczej (§ 9) Stowarzyszenie to samo się pozbawiło jednej z możliwych form finansowania jego działalności. Skoro Stowarzyszenie nie posiada wystarczających środków ze składek członkowskich oraz nie podejmuje działalności przynoszącej dochód, to przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych stanowiłoby nieuprawnione finansowanie działalności Stowarzyszenia z funduszy państwowych. Przerzucanie ciężaru funkcjonowania Stowarzyszenia na budżet Państwa, np. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych doprowadziłoby do nieuzasadnionego finansowania działalności stowarzyszenia ze środków publicznych. Przeczyłoby to zasadzie prowadzenia działalności przez Stowarzyszenie na bazie własnego majątku. Stowarzyszenie, nawet o niewielkiej liczbie członków i o niskich dochodach, musi liczyć się z trudną sytuacją w jakiej przyjdzie mu prowadzić działalność, dla której zostało utworzone. Winno więc podjąć odpowiednie kroki w celu posiadania niezbędnego majątku. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej przewiduje bowiem prawo obywateli do zrzeszania się m. in. w stowarzyszenia, jednakże nie gwarantuje wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2006 r., sygn. akt II OZ 1433/06). W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, nie zachodziły przesłanki, które uzasadniałyby przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bowiem skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie prowadzić w taki sposób swojej statutowej działalności, która uniemożliwiałaby pozyskanie środków na uiszczenie wpisu. Skoro Stowarzyszenie w swoim statucie przyjęło za cel obronę interesów właścicieli i użytkowników wieczystych osiedla to powinno zdawać sobie sprawę, że takie działanie może powodować konieczność wystąpienia na drogę sądową i tym samym podjąć działanie w celu zgromadzenia stosownych środków finansowych na ten cel. Z tego względu na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 254 § 1 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd postanowił jak w sentencji.