IV SA/Wa 1776/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 7 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wpisania zaproszenia do ewidencji zaproszeń postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. A. S. wniósł skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2013 r. w przedmiocie odmowy wpisania zaproszenia do ewidencji zaproszeń. Po wezwaniu skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 300 zł. zwrócił się do sądu z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z danych zawartych na urzędowym formularzu PPF wynika, że zamieszkuje w wynajętym mieszkaniu o pow. 57,7 m2 wraz z żoną. Skarżący w rubryce nr 10 formularza wpisał, że uzyskuje dochód z tytułu renty (nie wskazując jej wysokości) , a w rubryce nr 11 formularza wskazał m. in., że on i jego żona są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku. Wymienił następujące wydatki: wynajem mieszkania– 1400 zł, media – 200 zł, telefon – 50 zł, wyżywienie - 434 zł, koszty przejazdów 60 zł, środki czystości – 40 zł, odzież i obuwie – 100 zł, Internet – 89 zł. Pismem z dnia 30 sierpnia 2013 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie: - wyciągów z posiadanych przez niego oraz jego żonę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, - dokumentu potwierdzającego dochód z renty, - dokumentu potwierdzającego zaliczenie żony skarżącego do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, - kserokopii umowy najmu mieszkania, - dokumentu potwierdzającego status żony skarżącego jako osoby bezrobotnej. W piśmie z dnia 13 września 2013 r. skarżący oświadczył, że wyciągu z rachunków bankowych z ostatnich trzech miesięcy nie ma. Skarżący wyraził opinię, ze żądanie dokumentów dotyczących jego i jego żony narusza ustawę o ochronie danych osobowych, sąd może uzyskać do nich dostęp na podstawie innych dokumentów. Do pisma skarżący dołączył kserokopię aneksu do umowy najmu mieszkania. Rozpoznając wniosek zważono co następuje: Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe potraktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na występującym z wnioskiem spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W rozpatrywanej sprawie stwierdzić należy, że omówiony warunek przyznania prawa pomocy, tj. wykazanie, że skarżący spełnia przesłanki uprawniające do zwolnienia od kosztów sądowych, nie został przez niego spełniony. Skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Oznacza to, że zobowiązany jest do wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty, zatem i aktualny stan majątkowy i możliwości płatnicze strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Z informacji i dokumentów złożonych przez skarżącego oraz dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz żoną, wynajmują mieszkanie. Skarżący podniósł, że uzyskuje dochód z tytułu renty – jednak nie wskazał jego wysokości. Wymienił także wydatki przeznaczone na utrzymania miesięczne (w tym wynajem mieszkania, wyżywienie i inne) w łącznej wysokości 2 328 zł. Podniósł, że żona jest niepełnosprawna oraz określił siebie i żonę jako osoby bezrobotne, bez prawa do zasiłków. Wobec przedstawienia opisanych wyżej danych, zasadnym było w ocenie referendarza sądowego wezwanie do wyjaśnienia wątpliwości i nadesłania kolejnych oświadczeń i dokumentów. Przede wszystkim skarżący został wezwany do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych oraz dokumentu potwierdzającego dochód z renty – bowiem mimo oświadczeń o tym, że skarżący jest bezrobotny, w rubryce nr 10 formularza podał, że uzyskuje dochód z tytułu renty – nie wskazał jednak jego wysokości. Ponadto wezwano go do nadesłania kserokopii umowy najmu mieszkania, oraz dokumentów potwierdzających, że jego żona jest osobą niepełnosprawną oraz bezrobotną. Skarżący nie nadesłał żądanych dokumentów – do pisma z dnia 13 września 2013 r. dołączył jedynie aneks do umowy najmu mieszkania, z którego wynika jedynie, ze strony przedłużyły umowę do 31 grudnia 2013 r. Oświadczył, że nie ma wyciągów z rachunków bankowych – z oświadczenia tego jednak nie wynika, że rachunków bankowych nie posiada. Wskazał także, że jest osobą niepracującą, podniósł, że utrzymuje się z renty – jednak w dalszym ciągu nie wskazał jej wysokości. Nie nadesłał także żadnych dokumentów dotyczących żony – podnosząc, że ta sprawa jej nie dotyczy. Uznał, że żądanie przez sąd dokumentów jest sprzeczne z ustawą o ochronie danych osobowych. Stwierdził także, że sąd sam może uzyskać dostęp do tych dokumentów. Z powyższym stanowiskiem skarżącego nie sposób się zgodzić, przepisy ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o czym już była mowa, wyraźnie wskazują, że to osoba występująca z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy ma wykazać – w tym przedstawiając na żądanie sądu określone dokumenty – że jej sytuacji majątkowa uzasadnia udzielenie jej pomocy przez Państwo. Należy podkreślić, że rzetelne zbadanie rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy jest obowiązkiem referendarza sądowego. Żądanie od wnioskodawcy przedstawienia dokładnych danych o stanie rodzinnym, majątku i dochodach ma umocowanie ustawowe (m. in. art. 255 P.p.s.a.). Skoro wnioskodawca, pomimo wezwania, nie dostarczył żądanych dokumentów i nie udzielił pełnych wyjaśnień, to nie jest możliwe dokonanie rzetelnej i obiektywnej oceny stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych. Skarżący wskazał, że wydatki miesięczne wynoszą ok. 2 328 zł, nie podał jednak wysokości dochodów, jak również nie nadesłał wyciągu z posiadanych rachunków bankowych ani oświadczenia o nieposiadaniu rachunków bankowych. Z podanych przez niego informacji wynika, że nie korzysta z pomocy opieki społecznej. W tej sytuacji nie stwierdzono, aby skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Tym samym brak jest podstaw do uwzględnienia jego wniosku. Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.