IV SA/Wa 1778/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska,, Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant Marek Bereziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi S. C. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę- Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] września 2009 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] czerwca 2009 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy w N. z dnia [...] grudnia 1991 r. o przejęciu na Skarb Państwa nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rolnego I. i S. małż. C., położonych na terenie wsi T. i koi. T. w gminie N. w zamian za emeryturę. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że sprawa toczyła się z wniosku S. C. - syna i jednocześnie spadkobiercy byłego współwłaściciela przejętego gospodarstwa rolnego S. C, Organ wskazał, że choć brak jest w zgromadzonym materiale dowodowym wniosku I. i S. małż. C. o przekazanie gospodarstwa rolnego na Skarb Państwa, to nie przesądza to o wyniku rozstrzygnięcia. Z akt sprawy wynika bowiem, że wniosek taki był złożony, co potwierdzają w swych oświadczeniach zarówno I. C. jak i jej syn S. C. Strona skarżąca kwestionuje jedynie podpis złożony na tym wniosku przez S. C. W ocenie organu gdyby jednak nawet wniosek o przejęcie gospodarstwa na Skarb Państwa znajdował się w aktach sprawy, to organ rozpatrujący tę sprawę nie mógłby rozstrzygać, czy złożony na nim podpis S. C. został sfałszowany, gdyż należy to do kompetencji sądu powszechnego. Ponadto, w razie uznania przez sąd powszechny tego wniosku za sfałszowany, strona może wystąpić z wnioskiem o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "k. p. a.". Nie jest to natomiast podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji. Organ wskazał, iż zarzut S. C., że poprzedzająca zaskarżoną decyzję decyzja organu z dnia [...] czerwca 2009 r. nie uwzględnia oświadczenia jego matki I. C., w którym stwierdza ona, że na wniosku o przejęcie gospodarstwa rolnego na Skarb Państwa złożyła oprócz swojego podpisu także podpis swojego męża S. C., bez jego zgody i wiedzy. Zdaniem organu oświadczenie to znajduje się w aktach sprawy i było brane pod uwagę przy wydawaniu decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r. Zdaniem organu nawet jeśli przyjąć, że podpis S. C. na wniosku o przejęcie na Skarb Państwa gospodarstwa rolnego jest sfałszowany, to nie stanowi to rażącego naruszenia prawa. Okoliczność tą można rozpatrywać w postępowaniu o wznowienie postępowania stosownie do 145 k. p. a., czyli stwierdzenie, że dowód, na podstawie którego ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazał się fałszywy. Przesłanki będące podstawą wznowienia postępowania nie mogą stanowić podstawy stwierdzenia nieważności decyzji, w tym przypadku - nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji fakt, iż dowód, na podstawie którego ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazał się fałszywy. Organ wyraźnie jednak podkreślił, że brak jest sądowego potwierdzenia, że dowód w postaci wniosku małżonków S. i I. C. o przejęcie gospodarstwa rolnego na Skarb Państwa jest sfałszowany. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie ma zatem możliwości uznania tego dowodu za fałszywy opierając się jedynie na twierdzeniu strony zawartym w tym oświadczeniu. S. C. wniósł skargę do Sądu na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2009 r. W uzasadnieniu podniósł, iż decyzja Wójta Gminy w N. z dnia [...] grudnia 1991 r. o przejęciu na Skarb Państwa nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rolnego I. i S. małż. C. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ musiała by być wydana za zgodą obojga współwłaścicieli nieruchomości, a więc także na wniosek ojca skarżącego S. C., Ojciec skarżącego wniosku takiego jednak nie podpisał. Skarżący wskazał, że jego matka w obecności pracownika gminy złożyła podpis za jego ojca, lecz nie oznacza to, że wyraził on na to zgodę. Ojciec skarżącego nie wiedział, że jego gospodarstwo jest przekazane na Skarb Państwa, ponieważ I. C. bez jego wiedzy wydzierżawiła część przekazanych gruntów, które nadal uprawiał. Poza tym, po wydaniu decyzji osoby, których dotyczyła powinny być o tym powiadomione i przysługiwało im prawo do odwołania się od niej. W aktach brak jest natomiast zarówno wniosku rodziców skarżącego o przejęcie gospodarstwa przez Skarb Państwa, który skarżący widział w Urzędzie Gminy w N. w 2000 r. Brak jest też zwrotnego poświadczenia odbioru decyzji Wójta Gminy w N. z dnia [...] grudnia 1991 r. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stosownie do art. 58 ust, 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o społecznym ubezpieczeniu rolników w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania kwestionowanej przez skarżącego decyzji Wójta Gminy w N. (Dz. U. z 1991 r. nr 7, poz. 24 ze zm.) przejęcie gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego na własność Skarbu Państwa może nastąpić jedynie na wniosek jego właściciela. Jeżeli natomiast nieruchomość jest przedmiotem współwłasności, to przejęcie może nastąpić tylko za zgodą pozostałych współwłaścicieli, chyba że ich zgoda nie jest wymagana w myśl prawomocnego orzeczenia sądu (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lipca 1991 r. w sprawie przejmowania na własność Skarbu Państwa nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych na wniosek właścicieli uprawnionych do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego rolników; Dz. U. z 1991 r. nr 65, poz. 282). W związku z tym, że brak jest orzeczenia, o którym mowa w powyższym przepisie uznać należy, że do przejęcia na własność Skarbu Państwa przedmiotowego gospodarstwa rolnego będącego współwłasnością I. C. i S. C. konieczna była zgoda S. C. W ocenie Sądu brak w aktach sprawy wniosku o przejęcie na własność Skarbu Państwa przedmiotowego gospodarstwa rolnego nie uniemożliwia wydania decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności będącej podstawą przejęcia decyzji Wójta Gminy w N. z dnia [...] grudnia 1991 r. Istnienia tego wniosku nie kwestionują strony postępowania. W aktach znajduje się oświadczenie I. C. o okolicznościach jego złożenia. Ponadto sam skarżący w skardze stwierdził, iż widział wniosek w Urzędzie Gminy w N. w 2000 r. Twierdzi jedynie, iż widniejący na nim podpis jego ojca S. C. został sfałszowany. Kluczową zresztą dla rozstrzygnięcia jest prawidłowa konstatacja organu, że ewentualne sfałszowanie na wniosku o przejęcie podpisu S. C. przez I. C. nie może być przesłanką do stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy w N. z dnia [...] grudnia 1991 r. Stwierdzenie nieważności decyzji jako nadzwyczajnej tryb kontroli decyzji dotyczy bowiem jedynie ciężkich wad, którymi dotknięta jest decyzja, określonych w art. 156 § 1 k. p. a. i w ustawach szczególnych. Ze względu na ogólną zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, o jakiej stanowi w art. 16 § 1 k. p. a., nie można w tym trybie wzruszać decyzji dotkniętej innymi wadami niż podstawy stwierdzenia nieważności przewidziane w art. 156 § 1 k. p, a. i w ustawach szczególnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2000 r, I SA 286/99, LEX nr 55756). Do wzruszenia decyzji z uwagi na fałszywość dowodu, na podstawie którego ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne służy inny tryb - wznowienie postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 k. p, a.). Jeżeli skarżący powołuje się na to, że podpis jego ojca S. C., mający stanowić potwierdzenie wyrażenia zgody na przejęcie gospodarstwa, złożony na wniosku o przejęcie nieruchomości na własność Skarbu Państwa został sfałszowany, właściwym trybem kontroli decyzji jest wznowienie postępowania. Wskazać jednocześnie należy, iż podniesiony w skardze zarzut, że decyzja Wójta Gminy w N. z dnia [...] grudnia 1991 r. nie została doręczona stronom, tj. że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, może być również podnoszony w ewentualnym postępowaniu wznowieniowym (art. 145 § 1 pkt 4 k. p. a.), nie zaś w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Tryby stwierdzenia nieważności decyzji i wznowienie postępowania nie są wobec siebie konkurencyjne. Oznacza to, że mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji czy postępowania i nie mogą być stosowane zamiennie. Zaznaczyć należy również, że w przypadku złożenia przez stronę wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji organ nie może prowadzić postępowania wznowieniowego. Naruszenie wyłączności stosowania określonego trybu nadzwyczajnego weryfikacji decyzji stanowi rażące naruszenie prawa, będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 pkt 2 k. p. a.). Nie jest więc zasadny zarzut skargi, że ewentualne sfałszowanie podpisu S. C. na wniosku o przejęcie stanowi rażące naruszenie prawa. Gdyby natomiast I. C. podpisała wniosek będąc pełnomocnikiem swego męża S. C. oznaczałoby to, że nie było przeszkód do przejęcia nieruchomości z uwagi na jego zgodę. W związku z powyższym Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).