IV SA/Wa 1778/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Gospodarki na rzecz L. K. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] Minister Gospodarki utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] odmawiającą na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 §1 pkt 4 i 5 i art. 149 § 2 k.p.a. uchylenia ostatecznej decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2001 r., znak: [...] stwierdzającej nieważność zarządzenia Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia [...] kwietnia 1951 r. w sprawie wznowienia postępowania dotyczącego przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa M. w K., pow. [...] oraz orzeczenia nr [...] Ministra Handlu Wewnętrznego w dnia [...] listopada 1951 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej tego przedsiębiorstwa. Uzasadniając decyzję organ wskazał, iż Minister Gospodarki po rozpoznaniu wniosku J.M. oraz M.D. decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r., znak: [...] stwierdził nieważność zarządzenia Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia [...] kwietnia 1951 r. w sprawie wznowienia postępowania dotyczącego przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa M. w K. , pow. [...]oraz orzeczenia nr [...] Ministra Handlu Wewnętrznego w dnia [...] listopada 1951 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej tego przedsiębiorstwa. Wnioskiem z dnia [...] listopada 2003 r. L.K. zwróciła się do Ministra Gospodarki o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...]grudnia 2001 r. Podniosła, że przed wydaniem przez Ministra Gospodarki decyzji z dnia [...] grudnia 2001 r. sporna nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa, albowiem [...] stycznia 1990 r. została oddana w użytkowanie wieczyste J.Z., a następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. prawo to zostało przekształcone w prawo własności. W ocenie skarżącej jest to nowa okoliczność (w rozumieniu przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.) istniejąca w dniu wydania decyzji, a nieznana organowi który ją wydał. L.K. podkreśliła, że w dniu [...] października 2003 r. zawarła z J.Z. umowę majątkową małżeńską rozszerzającą wspólność majątkową także na niniejszą nieruchomość. Ma zatem interes prawny we wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2001 r., znak: [...]. W dniu [...] lutego 2004 r. L.K. uzupełniła wniosek o wznowienie postępowania z dnia [...] listopada 2003 r. o podstawę zawartą w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Podniosła, że skoro własność nieruchomości będącej przedmiotem postępowania wpisana była w księdze wieczystej na inne osoby niż Skarb Państwa, osoby te powinny być stroną postępowania. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2005 r. Minister Gospodarki i Pracy, po rozpatrzeniu wniosku L.K. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2001 r. stwierdzającą nieważność zarządzenia Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia [...] kwietnia 1951 r. w sprawie wznowienia postępowania dotyczącego przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa M. w K., pow. [...] oraz orzeczenia nr [...] Ministra Handlu Wewnętrznego w dnia [...] listopada 1951 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej tego przedsiębiorstwa. Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] Minister Gospodarki odmówił, na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 i art. 149 § 2 k.p.a. uchylenia w/w decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2001 r. W uzasadnieniu decyzji Minister omówił szczegółowo tryb i przesłanki wznowienia postępowania wymienione w przepisie art. 145 § 1 pkt 4 i pkt 5 k.p.a. W ocenie Ministra decyzja z dnia [...] grudnia 2001 r. nie jest dotknięta wadami wymienionymi w przepisie art. 145 § 1 pkt 4 i pkt 5 k.p.a.. Nie można bowiem przyjąć, że L.K. bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), gdyż w dniu wydania decyzji nie była współwłaścicielką nieruchomości stanowiącej mienie znacjonalizowanego przedsiębiorstwa (działki nr [...]położonej w K.). Akt notarialny (rep. [...]) na mocy którego rozszerzono wspólność ustawową małżeńską na wszelki majątek nabyty w czasie trwania związku małżeńskiego J.Z. i L.K. został sporządzony w dniu [...]października 2003 r., a więc niemalże dwa lata po wydaniu kwestionowanej decyzji przez Ministra. Zdaniem organu nie można także uznać, że zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., bowiem ów nowy fakt i dowód (akt notarialny rep. [...]) nie był znany organowi, gdyż nie istniał w dniu wydania decyzji. Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2010 r. L.K. wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że w niniejszej sprawie podstawą wniosku o wznowienie postępowania były samodzielnie dwie przesłanki -art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W ocenie wnioskodawczyni okolicznością faktyczną istniejącą w dniu wydania decyzji, nieznaną organowi orzekającemu, było nie to, że istniała małżeńska umowa majątkowa, ale to, że nieruchomość w dacie [...] grudnia 2001 r. nie pozostawała już własnością Skarbu Państwa (nieruchomość została w dniu [...] stycznia 1990 r. oddana w użytkowanie wieczyste J.Z., a następnie decyzją z dniał grudnia 2000 r. prawo to zostało przekształcone w prawo własności). Zatem Minister Gospodarki mógł co najwyżej ograniczyć się do stwierdzenia, że orzeczenie z dnia [...] listopada 1951 r. zostało wydane z naruszeniem prawa. Zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej ma to znaczenie, że z dniem zawarcia umowy L.K. uzyskała legitymację do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2001 r. Po ponownej analizie całokształtu materiału dowodowego sprawy, Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2010 r. L.K. złożyła skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 380/11 Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, albowiem uznał, że przy rozpoznawaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zostały naruszone przepisy postępowania administracyjnego tj. art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. Naruszenie to polegało na wydaniu zaskarżonej decyzji przez tę samą osobę, która brała udział w wydaniu decyzji, od której złożono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, tj. decyzji z dnia [...] lipca 2010 r. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., zaskarżoną do Sądu, Minister Gospodarki ponownie utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2010 r. W uzasadnieniu decyzji Minister dokonał oceny przesłanki wznowienia o której mowa w przepisie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Powtarzając argumentację prawną zaprezentowaną w tym zakresie w decyzji z dnia [...] lipca 2010 r. podkreślił, że w dacie wydania kwestionowanej decyzji prawo własności do spornej nieruchomości (boksu garażowego wolnostojącego oraz działki położonej w K. nr [...] o powierzchni 82 m2) przysługiwało wyłącznie J.Z., na podstawie umowy z dnia [...] stycznia 1990 r. Natomiast fakt rozporządzania prawem do nieruchomości, objętej postępowaniem administracyjnym, po jego zakończeniu nie może skutkować "obciążeniem" tego postępowania kwalifikowaną wadliwością, określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Przyjęcie innej interpretacji stanowiłoby naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnych. W ocenie Ministra, stwierdzenie, ze L.K. nie była stroną postępowania zakończonego decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2001 r., a w konsekwencji nie została pominięta przez organ jako strona tego postępowania, nie uprawniało Ministra Gospodarki do oceny wniosku L.K. w zakresie istnienia przesłanki wznowienia określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Minister stwierdził jednocześnie, iż wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 K.p.a. Przyjął, że oświadczenie J.Z. złożone w dniu [...] listopada 2004 r., że wraz z żoną -skarżącą przeglądał w listopadzie 2003 r. akta księgi wieczystej dotyczącej spornej nieruchomości jest prawdopodobne, jednakże wbrew temu oświadczeniu wywiódł, iż brak zapisu w kontrolce udostępniania akt księgi wieczystej świadczy o tym, iż zdarzenie takie nie miało miejsca. L.K. decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] sierpnia 2011 r. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisu art. 28 k.p.a. przez niezasadne uznanie, że skarżąca nie jest legitymowana czynnie do wystąpienia z podaniem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2001 r., gdyż nie jest stroną tego postępowania. Podkreśliła, że legitymację procesową do występowania z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego posiada strona, tj. osoba, która brała udział w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną lub która wprawdzie w postępowaniu zwykłym nie uczestniczyła, lecz może wykazać istnienie swojego interesu prawnego lub obowiązku w rozumieniu art. 28 k.p.a., uzasadniającego jej udział. W uzasadnieniu skargi skarżąca stwierdziła, że w dacie wydania decyzji z dnia [...] grudnia 2001 r. ujawnionym w księdze wieczystej właścicielem nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania był J.Z. J.Z. nie był stroną tegoż postępowania, nie został o postępowaniu zawiadomiony, gdyż organ administracji prowadzący postępowanie nie miał wiedzy o fakcie nabycia na podstawie decyzji Burmistrza Miasta K. z dnia [...] grudnia 2000 r. przedmiotowej nieruchomości przez J.Ż. W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki wniósł o jej oddalenie i przedstawił argumentację prawną zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.")], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.). Natomiast według art. 134 § 1 tej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będą jednak związany zarzutami i wnioskami skarżącego. Uwzględnia więc z urzędu naruszenia prawa, których nie dostrzegła strona wnosząca skargę. Z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja Ministra Gospodarki z dnia [...] sierpnia 2011 r. została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy.Skutkowało to uwzględnieniem skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. i art. 148 k.p.a. W ocenie Sądu wskazane uchybienie organu było wynikiem przyjęcia błędnego założenia, że stroną postępowania o wznowienie postępowania może być tylko strona postępowania zwykłego lub strona, która nie brała udziału w postępowaniu zwykłym. Czym innym bowiem jest ocena interesu prawnego w żądaniu wszczęcia postępowania wznowieniowego, a czym innym wykazanie się interesem prawnym w postępowaniu zwykłym i wykazanie wystąpienia przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Organ winien zbadać interes prawny strony występującej z podaniem o wznowienie tj. legitymację do wystąpienia z tym żądaniem, bez względu na wskazane we wniosku podstawy do wznowienia. Jeżeli skarżąca legitymowała się tytułem własności do działki nr [...] położonej w K., to uznać należało, iż ma interes prawny (art. 28 kpa) do żądania wszczęcia postępowania zakończonego decyzją z 2001 r., która dotyczyła m. in. tej nieruchomości. Z podaniem o wznowienie postępowania może wystąpić tylko strona, tj. osoba która brała udział w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną lub która wprawdzie w postępowaniu zwykłym nie uczestniczyła (a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie), lecz może wykazać istnienie swego interesu prawnego lub obowiązku w rozumieniu art. 28 k.p.a., uzasadniającego jej udział (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lutego 2000 r., sygn. akt I SA 334/99, publ. Lex nr 54133). Organ winien był zatem po wznowieniu postępowania postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2005 r., dokonać merytorycznej oceny wskazanych we wniosku o wznowienie postępowania przesłanek, określonych w art. 145 p 1 pkt 4 i 5 k.p.a. Każda bowiem z tych przesłanek ma inny charakter, a wystąpienie którejkolwiek z nich (rozłącznie) winno skutkować wydaniem decyzji uchylającej, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 decyzję dotychczasową i rozstrzygnięciem na nowo o istocie sprawy. Tymczasem Minister Gospodarki ponownie orzekając w sprawie na skutek uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2011 r. decyzji Ministra z dnia [...] grudnia 2010 r. (wydanej na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) ograniczył się jedynie do zbadania istnienia przesłanki wznowienia o której mowa w przepisie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia w ogóle nie odniósł się do tego, czy przestawione przez skarżącą okoliczności są "istotnymi dla sprawy nowymi okolicznościami faktycznymi (...) istniejącymi w dniu wydania decyzji, nie znanymi organowi, który wydał decyzję" (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Organ stwierdził wręcz, że skoro L.K. "nie była stroną postępowania zakończonego decyzją Ministra Gospodarki z dnia 20 grudnia 2001 r., tym samym nie została pominięta przez organ jako strona tego postępowania" to nie jest on uprawniony do badania, czy wystąpiły przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W tym właśnie zakresie zaskarżona decyzja Ministra z dnia [...] sierpnia 2011 r. jest wadliwa i jako taka podlega uchyleniu przez Sąd. Jednocześnie zgodzić się należy z organem w zakresie oceny drugiej z powołanych przez skarżąca przesłanek określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w tym postępowaniu. Wskazana podstawa wznowienia opiera się na dwóch przesłankach: na fakcie niebrania udziału przez stronę w postępowaniu administracyjnym oraz na braku winy strony. Przez udział w postępowaniu rozumieć należy zarówno udział w czynnościach postępowania wyjaśniającego (przygotowawczych), jak też w czynnościach decydujących, który jest zrealizowany poprzez doręczenie stronie decyzji. Brak winy strony będzie miał miejsce w przypadku niedopuszczenia strony do uczestnictwa oraz w przypadku, gdy strona -prawidłowo zawiadomiona o wszczęciu postępowania oraz o czynnościach w postępowaniu wyjaśniającym - nie mogła wziąć udziału z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Niedopuszczenie strony do udziału w postępowaniu będzie występowało m.in. w sytuacji, gdy o wszczęciu postępowania na wniosek strony organ nie zawiadamia pozostałych stron i prowadzi postępowanie bez ich udziału. Jak wynika z akt sprawy w dacie wydania przez Ministra Gospodarki kwestionowanej decyzji ([...] grudnia 2001 r.) prawo własności do boksu garażowego wolnostojącego oraz działki położonej w K. (nr [...]) przysługiwało wyłącznie J.Ż. W dniu [...] stycznia 1990 r. J.Ż., będąc w związku małżeńskim ze skarżącą, zawarł ze Skarbem Państwa umowę kupna -sprzedaży tej nieruchomości oraz umowę wieczystego użytkowania (akt notarialny [...]). Następnie, na mocy decyzji Burmistrza Miasta K. z dnia [...] grudnia 2000 r. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości, będącej w użytkowaniu wieczystym J.Ż., przekształcone zostało, na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, art. 4 i art. 7 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (tekst jednolity: Dz. U. z 1999 r., Nr 65, poz. 746 ze zm.) w zw. z art. 67 ust. 1 i art. 70 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w prawo własności. Następnie od dnia [...] października 2003 r. małżonkowie J.Ż. i L.K., drogą umowy, rozszerzyli wspólność ustawową małżeńską (akt notarialny rep. [...]). Na podstawie tej umowy małżonkowie nabyli prawa do wszelkiego majątku nabytego w czasie trwania związku małżeńskiego przez każdego z nich z jakiegokolwiek bądź tytułu. Prawidłowe jest zatem stanowisko organu, że za stronę, w rozumieniu przepisu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2001 r. nie może być uznana L.K., gdyż w chwili wydania decyzji, nie była ona współwłaścicielką spornej nieruchomości. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. skarżąca mogłaby skutecznie podnieść jedynie w sytuacji, gdyby będąc stroną postępowania zwykłego (posiadając interes prawny) została pominięta w tym postępowaniu w sposób nieuprawniony przez organ. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, albowiem z przyczyn wskazanych wyżej słusznie organ nie uwzględnił skarżącej jako strony w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r. Niemniej jednak otwarta jest kwestia zaistnienia tej podstawy wznowienia w stosunku do J. Ż., tj. jego pominięcia w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2011 r. Jak słusznie jednak zauważył Minister Gospodarki, w myśl art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania z przyczyny określonej w przepisie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., następuje tylko na żądanie strony. Organ administracji publicznej nie jest więc uprawniony do wznowienia postępowania w oparciu o wskazaną wyżej podstawę prawną z urzędu. Dodatkowo wskazać należy, iż wstępne badanie wniosku o wznowienie postępowania winno również obejmować badanie terminu określonego w art. 148 k.p.a. W niniejszej sprawie ustalenia organu poczynione w tym względzie naruszają, w ocenie Sądu, art. 7 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Na marginesie stwierdzić należy, że kwestia terminowości wniosku o wznowienie postępowania została przesądzona przez organ w postanowieniu o wznowieniu postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. - orzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o zwrocie kosztów oparto o treść art. 200 w związku z 205 § 2 powołanej ustawy.