IV SA/Wa 1779/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska-Bigiej po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwroty nieruchomości postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy UZASADANIENIE A.D. ("skarżąca") wraz ze skargą na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości, zwróciła się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Z informacji zawartych na urzędowym formularzu PPF wynika, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem. Jest właścicielką domu jednorodzinnego o pow. 120 m3. Posiada oszczędności pieniężne w wysokości 170.000 zł. Skarżąca uzyskuje dochód w wysokości 1960,16 zł (emerytura), zaś jej mąż – w wysokości 2960 zł (również z tytułu emerytury) nie posiada jakiegokolwiek majątku. Rozpoznając wniosek zważono co następuje: Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Stosownie bowiem do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 omawianego przepisu). Instytucja ta ma bowiem charakter wyjątkowy i jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem. Do takich osób zaliczyć można przykładowo osoby, które na skutek szczególnych okoliczności życiowych pozbawione zostały jakichkolwiek środków do życia. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, powinna partycypować w kosztach postępowania, nawet gdyby przeznaczenie ich na ten cel miałoby nastąpić z jakimś uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Niewątpliwie konieczność zapłaty kosztów sądowych zawsze powoduje uszczerbek i ewentualnie konieczność ograniczenia innych wydatków, jednakże zastosowanie instytucji przyznania prawa pomocy jako wyjątku od zasady ponoszenia kosztów sądowych jest możliwe tylko w sytuacji powstania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu, nie zaś w przypadku powstania jakiegokolwiek uszczerbku. Przez pojęcie uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i finansowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że mieszka z mężem, posiadają dom o pow. 120 m2, oszczędności pieniężne w wysokości 170.000 zł oraz uzyskują dochody miesięczne w łącznej wysokości 4.929,16 zł. W ocenie referendarza sądowego uzyskiwanie stałych comiesięcznych dochodów w podanej wyżej wysokości oraz fakt posiadania tak dużych oszczędności, nie pozwalają na uwzględnienie wniosku, bowiem brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że poniesienie kosztów niniejszego postępowania spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego skarżącej i jej męża. Należy mieć bowiem na uwadze, że wpis od niniejszej skargi wynosi 200 zł. Inne, ewentualne koszty sądowe, do uiszczenia których skarżąca może być zobowiązana na następnych etapach postępowania – przy założeniu niekorzystnego dla niej wyniku sprawy - to np. opłata kancelaryjna za doręczenie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem w wysokości 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej – również w wysokości 100 zł. Należy jednak podkreślić, że opłaty te mają charakter potencjalny i obowiązek ich uiszczenia jest rozłożony w czasie. Mając na uwadze całokształt okoliczności w niniejszej sprawie stwierdzono, że sytuacja materialna skarżącej nie jest na tyle krytyczna, że przemawia za udzieleniem jej pomocy z budżetu państwa. W ocenie referendarza sądowego skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych związanych z prowadzeniem niniejszej sprawy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.