IV SA/Wa 1784/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marian Wolanin, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu - oddala skargę - Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r. Minister Gospodarki, działając na podstawie art. 59 § 2 w związku z art. 58 kpa, odmówił S.K. przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał na następujące ustalenia faktyczne i prawne sprawy. Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2010 r. S.K. zwróciła się do Ministra Gospodarki o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ostateczną decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2008 r., mocą której odmówiono stwierdzenia nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1962 r. w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa pn. M., pow. [...], woj. [...]. Wnioskodawczyni wskazała, że pomimo, iż uprzednio złożony w terminie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został przez nią cofnięty pismem z dnia [...] grudnia 2008 r., to jednak cofnięcie nastąpiło bez zrzeczenia się roszczenia w tym zakresie. Podniosła również, że ewentualne uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, albowiem w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] listopada 2008 r. Minister Gospodarki zasugerował jej błędnie, aby wystąpiła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1962 r. S. K. wskazała także, że żądanie od niej pismem z dnia [...] grudnia 2008 r., abym jednoznacznie określiła, czy domaga się wznowienia postępowania, czy też ponownego rozpatrzenia sprawy, wprowadziło ją w błąd, gdyż jej zdaniem wnioskowi o ponowne rozpatrzenie sprawy winien zostać nadany bieg, natomiast sprawa z wniosku o wznowienie postępowania winna być co najwyżej zawieszona, o ile nie rozpatrywana równolegle. Reasumując powyższe wnioskodawczyni stwierdziła, że jej oświadczenie woli o cofnięciu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, było złożone wskutek błędu, to jest przyczyny wady oświadczenia, określonej w Kodeksie Cywilnym . Wraz z ww. wnioskiem z dnia [...] stycznia 2010 r. S.K. złożyła równolegle wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2008 r. Rozpoznając przedmiotowy wniosek o przywrócenie uchybionego terminu Minister Gospodarki wyjaśnił na wstępie, że działając na wniosek S.K. z dnia [...] maja 2008 r., złożony w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1962 r., po przeprowadzeniu w tym zakresie postępowania wyjaśniającego, wydał decyzję z dnia [...] listopada 2008 r., w której odmówił stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia. Podstawą tego rozstrzygnięcia było ustalenie, iż stwierdzenie nieważności zarządzenia Nr [...] Ministra Skupu z dnia [...] marca 1955 r., w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem pn. M., pow. [...], woj. [...], przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi - decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., czyli uznanie za nieważne z mocą ex tunc, tj. od dnia jego wydania, nie stanowi obligatoryjnej przesłanki stwierdzenia nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1962 r., lecz może być rozważane w ramach dyspozycji art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. - wznowienie postępowania. Pismem z dnia [...] listopada 2008 r. S.K. złożyła, w trybie art. 127 § 3 k.p.a., wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej ww. decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. Dodatkowo pismem z tej samej daty, tj. [...] listopada 2008 r. skarżąca, na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., zwróciła się o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1962 r. i o uchylenie w/w decyzji. W uzasadnieniu swojego wystąpienia, S.K. podniosła, iż uchylenia zakwestionowanej decyzji domaga się na podstawie art. 151 §1 pkt 2 k.p.a. Pismem z dnia [...] grudnia 2008 r. organ prowadzący niniejsze postępowanie wyjaśniające zwrócił się do S.K. z prośbą o sprecyzowanie treści ww. wniosków, poprzez jednoznaczne wskazanie, czy stanowią one żądanie wznowienia postępowania, w trybie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., zakończonego wydaniem orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1962 r., czy żądanie ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2008 r. Przedmiotowe wystąpienie zawierało również stosowne pouczenie prawne, że w przypadku braku jednoznacznej odpowiedzi, wniosek zostanie potraktowany - jako wniosek w trybie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. - wznowienie postępowania. Na skutek powyższego pisma, skarżąca pismem z dnia [...] grudnia 2008 r. - cofnęła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i podtrzymała wniosek o wznowienie postępowania. Z uwagi na brak zaskarżenia ww. rozstrzygnięcia z dnia [...] listopada 2008 r. przez strony tego postępowania, stało się ono ostateczne w rozumieniu art. 16 § 1 k.p.a. Mając na uwadze powyższe ustalenia organ stwierdził, że norma prawna wyrażona w art. 58 k.p.a. - nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, tym samym czynności podejmowane przez S.K. w trybie tego artykułu, cechuje bezskuteczność. W ocenie organu rzeczą niezaprzeczalną jest, że wnioskodawczyni kierując w dniu [...] listopada 2008 r. wniosek do Ministra Gospodarki skorzystała już z przysługującego jej prawa remonstracji. Wniosek S.K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2008 r., został złożony przez wnioskodawczynię w ustawowym 14 - dniowym terminie, bez uchybienia terminu procesowego, przewidzianego przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Powyższe potwierdziła również sama S.K., stwierdzając we wniosku z dnia [...] stycznia 2010 r. że wniosek uprzedni o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony w terminie. Jednocześnie Minister Gospodarki uznał, że w tym stanie faktycznym i prawnym nie znalazł podstaw do badania, czy zostały spełnione przesłanki, uzasadniające przywrócenie terminu do złożenia przez S.K. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, albowiem podkreślono, że instytucja regulowana zapisami art. 58 k.p.a. służy wyłącznie przywróceniu terminu, ale jedynie w przypadku gdy został on uchybiony. Przywrócenie terminu do wniesienia środków odwoławczych, prowadzące do pozbawienia przymiotu ostateczności orzeczenia administracyjnego, w sytuacji gdy oczywiście brak było ku temu przesłanek, stanowi rażące naruszenie zarówno art. 58 § 1 k.p.a. jak i zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej, przez co godzi równocześnie w zasadę pewności prawa, stanowiącą jedną z podstaw praworządnego państwa. Organ wskazał również, że nie można oświadczeniu woli złożonemu przez S.K. w przedmiocie cofnięcia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przypisać negatywnych skutków - wobec uznania, iż dokonane zostało ono pod wpływem błędu, w sytuacji gdy Minister Gospodarki kierując w dniu [...] grudnia 2008 r. pismo do wnioskodawczyni, mając na względzie słuszny interes strony wskazał, że trybem najkorzystniejszym dla załatwienia jej wniosku z dnia 2 maja 2008 r., jest tryb z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., a nie zaś z art. 156 § 1 k.p.a. Ponadto organ zaznaczył, że art. 137 k.p.a. wyraźnie sytuuje cofnięcie odwołania jako czynność procesową polegającą na zrzeczeniu się przez stronę swojego uprawnienia do żądania wydania decyzji przez organ odwoławczy. W konsekwencji uznaje, że cofnięcie odwołania przez stronę przed wydaniem decyzji przez organ II instancji jest skuteczne, chyba że organ odwoławczy nie uwzględni cofnięcia odwołania z przyczyn określonych w art. 137 kpa zdanie drugie. Minister wskazał również, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w treści wiążącego w niniejszej sprawie prawomocnego orzeczenia z dnia [...] grudnia 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1593/09 zauważył, że organ naczelny prawidłowo uznał, iż zaistniała przyczyna wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 8 kpa, a wobec dyspozycji wynikających z art. 6 i 7 kpa, należało wznowić postępowanie zakończone orzeczeniem Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1962 r. Jednoczenie Sąd podniósł, że ponieważ Minister Gospodarki stwierdził w swojej decyzji, iż orzeczenie Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1962 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, to takie rozstrzygnięcie umożliwia wystąpienie uprawnionym stronom z roszczeniem odszkodowawczym na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego. Skargę na powyższe postanowienie z dnia [...] kwietnia 2010 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S.K. W kwestii formalnej, mającej związek z postępowaniem administracyjnym w wyniku którego zapadło zaskarżone postanowienie skarżąca wskazała, że przedmiotowe rozstrzygnięcie Ministra Gospodarki, w myśl art. 59 § 1 kpa winno być zaskarżone zażaleniem, a nie jak wskazał w pouczeniu organ skargą. Podniosła również, że organ pouczył ją o przysługującym prawie wniesienia skargi do "właściwego Sądu Administracyjnego", nie wskazując przy tym "do którego konkretnie Sądu". S.K. podniosła również, że sugerowanie w zaskarżonym postanowieniu przez organ po raz kolejny, aby wystąpić w tym stanie prawnym o odszkodowanie na podstawie przepisów Kodeksu Cywilnego "jest nie na miejscu", w sytuacji, gdy skarżącej zależy na fizycznym odzyskaniu znacjonalizowanej nieruchomości. Skarżąca wskazała także, że z punktu widzenia interpretacji prawa cofnięty wniosek nie rodzi skutków prawnych, tj. dochodzi do sytuacji prawnej, jakby wniosek ten w ogóle nie został złożony. W związku z tym wniosek o ponowne rozpoznanie prawy z dnia 25 stycznia 2010 r. powinien zostać potraktowany jako wniosek pierwotny a nie wtórny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wyrokiem z dnia 21 września 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 947/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę i uchylił zaskarżone postanowienie. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżone postanowienie jest wadliwe, gdyż wydane zostało przedwcześnie, ponieważ Minister Gospodarki nie ocenił skuteczności cofnięcia przez skarżącą środka zaskarżenia i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r. poz. 270) Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. Pismem z dnia [...] listopada 201Or. skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Gospodarki i zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie: 1) art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 153 P.p.s.a., poprzez przekroczenie granic niniejszej sprawy i uczynienie przedmiotem rozpoznania także ewentualną bezczynność Ministra Gospodarki wynikającą z braku rozstrzygnięcia w związku z cofnięciem przez skarżącą pismem z dnia [...] grudnia 2008 r. wniosku z dnia [...] listopada 2008 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ostateczną decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2008 r., znak: [...], a tym samym zawarcie w zaskarżonym wyroku wskazań przede wszystkim w związku z ewentualną bezczynnością Ministra Gospodarki, których wykonanie przez organ spowoduje bezprzedmiotowość wniosku skarżącej z dnia [...] stycznia 2010 r. o przywrócenie terminu, co będzie uzasadniało wydanie przez Ministra Gospodarki takiego samego rozstrzygnięcia, tj. postanowienia o odmowie przywrócenia terminu, 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 § 1 w związku z art. 59 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że stwierdzone przez Sąd I instancji naruszenia przepisów postępowania miały istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji nie wykazał, aby stwierdzone przez niego naruszenia przepisów miały istotny wpływ na wynik sprawy, tym bardziej, że w okolicznościach niniejszej sprawy w wyniku rozpoznania wniosku skarżącej z dnia [...] stycznia 2010 r. o przywrócenie terminu Minister Gospodarki nie miałby możliwości wydania orzeczenia innego niż postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku w związku z art. 59 § 1 i 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że Minister Gospodarki nie miał podstaw do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia [...] stycznia 2010 r. o przywrócenie terminu i wydania postanowienia o odmowie przywrócenia terminu, z uwagi na przedwczesność powyższego wniosku, podczas gdy zaskarżone postanowienie organu jest zgodne z prawem, ponieważ w okolicznościach niniejszej sprawy Minister Gospodarki nie miałby możliwości rozpoznania tegoż wniosku w inny sposób i w innej formie, niż postanowieniem o odmowie przywrócenia terminu. W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wyrokiem z dnia 12 października 2011 r. sygn. akt I OSK 2108/10 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny uchylając wyrokiem z dnia 12 października 2011 r. sygn. akt II OSK 2108/10 wyrok Sądu pierwszej instancji wskazał, ż przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uczyniono postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] kwietnia 2010r., którym na podstawie art. 58 k.p.a. odmówiono skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Odmowa przywrócenia terminu wynikała z faktu, iż termin o przywrócenie którego wystąpiła skarżąca nie został uchybiony. Naczelny Sąd Administracyjny Sąd wskazał, iż jak wynika z akt sprawy decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2008r., odmówiono stwierdzenia nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] czerwca 1962r. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony przez S.K. w ustawowym terminie, nie doszło jednak do jego rozpoznania wobec złożonego w dniu [...] grudnia 2008r. oświadczenia skarżącej o cofnięciu wniosku. Minister Gospodarki po cofnięciu przez skarżącą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie podjął czynności zmierzających do oceny dopuszczalności cofnięcia ( art. 137 k.p.a. ) i ewentualnego umorzenia postępowania odwoławczego. W dniu [...] stycznia 2010 r. skarżąca skierowała do Ministra Gospodarki wniosek o przewrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a więc o przywrócenie terminu do złożenia wniosku cofniętego w dniu [...] grudnia 2008r. Wniosek ten podlegał rozpoznaniu na podstawie art. 58 § 1 k.p.a., zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie do art. 59 § 2 k.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania luz zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Z cytowanego przepisu wynika, że koniecznym warunkiem uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest: uchybienie terminu i uprawdopodobnienie, że uchybienie nastąpiło bez winy strony. W przypadku niespełnienia choćby jednego z warunków, wniosek nie może zostać uwzględniony. W takiej sytuacji organ odmawia przywrócenia terminu. Jednocześnie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedokonanie przez Ministra Gospodarki oceny w zakresie cofnięcia przez S.K. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy , które niewątpliwie naruszało art. 137 k.p.a., nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy. Zarówno bowiem w przypadku gdyby Minister Gospodarki uznał cofnięcie za dopuszczalne i na podstawie art. 138 § 1 pkt. 3 k.p.a. umorzył postępowanie odwoławcze, jak i w sytuacji wydania przez organ postanowienia o niedopuszczalności cofnięcia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez skarżącą w dniu [...] listopada 2008 r., wniosek o przywrócenie terminu nie mógłby zostać uwzględniony, ponieważ wymieniona nie uchybiła terminowi do złożenia środka zaskarżenia. Oznacza to, że na gruncie art. 58 § 1 k.p.a. Minister Gospodarki będąc zobowiązany do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu nie mógł wydać innego postanowienia jak postanowienie o odmowie przywrócenia terminu. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż na podstawie art. 58 § 1 k.p.a. możliwe do wydania są bowiem wyłącznie dwa postanowienia, pierwsze o przywróceniu terminu do dokonania czynności procesowej, drugie o odmowie jego przywrócenia. Odmowa przywrócenia terminu dotyczyć będzie nie tylko przypadku, gdy strona mylnie sądzi, że uchybiła terminowi do dokonania określonej czynności procesowej, czy nie uprawdopodobniła braku swej winy w uchybieniu terminu, ale dotyczyć też będzie wszystkich innych sytuacji, w których wniosek o przywrócenie terminu nie może być uwzględniony np. wniosek jest bezprzedmiotowy. Trzeba bowiem zauważyć, że nie istnieje możliwość, w razie stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania z wniosku o przywrócenie terminu jego umorzenia , a to z mocy art. 126 k.p.a. Mając na uwadze powyższe, ponownie orzekający w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie doszedł do przekonania, iż zaskarżone postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] kwietnia 2010 r., odmawiające S.K. na podstawie art. 59 § 2 w związku z art. 58 k.p.a., przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nie narusza prawa. Niezależnie o powyższego Minister Gospodarki zobowiązany będzie do oceny skuteczności cofnięcia wniosku o ponowne rozpoznania sprawy w odrębnym postępowaniu. Dlatego też Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.