IV SA/Wa 1807/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. L. i R. L. na decyzję Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie wyłączenia gruntów leśnych z produkcji postanawia: odrzucić skargę R. L. W dniu 8 czerwca 2017 r. A. L. i R. L., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem, wnieśli za pośrednictwem organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie wyłączenia gruntów leśnych z produkcji o pow. 3,16 ha na części działki nr [...] w obrębie [...] gmina [...]. Składając skargę profesjonalny pełnomocnik nie dołączył do niej pełnomocnictwa, z którego wynikałoby umocowanie do wniesienia skargi i występowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym w niniejszej sprawie w imieniu skarżących. Wobec powyższego zarządzeniem z dnia 18 lipca 2017 r. Przewodnicząca Wydziału wezwała profesjonalnego pełnomocnika skarżących do uzupełnienia, w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi, jej braków formalnych poprzez nadesłanie pełnomocnictw uprawniających do reprezentowania skarżących w postępowaniu sądowoadministracyjnym w niniejszej sprawie. Wezwanie to, wraz ze stosownym pouczeniem o konsekwencjach jego niewykonania, zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżących w dniu 24 lipca 2017 r. W odpowiedzi na niniejsze wezwanie pełnomocnik skarżących przy piśmie z dnia 31 lipca 2017 r. nadesłał kserokopię pełnomocnictwa poświadczonego za zgodność z oryginałem, udzielonego mu przez skarżących A. L. i R. L. w dniu 21 marca 2014 r. oraz poświadczoną za zgodność z oryginałem kserokopię odpisu skróconego aktu zgonu R. L., zmarłego w dniu [...] stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga R. L. podlega odrzuceniu, ponieważ w dniu wnoszenia skargi, tj. w dniu 8 czerwca 2017 r. R. L. nie posiadał zdolności prawnej, albowiem zmarł on w dniu [...] stycznia 2017 r., a więc przed wniesieniem skargi. W myśl art. 32 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.), w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Według art. 25 § 1 wymienionej ustawy, osoba fizyczna i osoba prawna ma zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona (zdolność sądowa). Wyjaśnienia wymaga, że w rozumieniu powołanego art. 25 § 1 ustawy zdolność sądowa to zdolność do występowania przed sądem administracyjnym jako strona, czyli zdolność do zajmowania pozycji podmiotu postępowania sądowoadministracyjnego. Konsekwencją powyższego jest wymóg zachowania zdolności prawnej i jej atrybutu – zdolności sądowej przez taki podmiot, bowiem z brakiem zdolności prawnej osoby fizycznej nierozerwalnie łączy się brak zdolności sądowej (procesowej), który jest brakiem nieusuwalnym. Zgodnie z art. 8 § 1 Kodeksu cywilnego, zdolność sądową mają osoby fizyczne, zaś osobą fizyczną jest człowiek od chwili urodzenia do chwili śmierci. W sytuacji gdy osoba fizyczna umrze przed wszczęciem postępowania sądowego, to nie może ono zostać wszczęte z powodu braku strony. Brak zdolności sądowej strony, ujawniony w chwili złożenia skargi do sądu administracyjnego lub nawet po jej wniesieniu, stanowi podstawę do odrzucenia skargi, stosownie do art. 58 § 1 pkt 5 powołanej ustawy. W doktrynie przyjmuje się szersze określenie zdolności sądowej. Po pierwsze, stanowi ona przymiot danej jednostki pozwalający na przeprowadzenie z jej udziałem jako strony procesu, po drugie zaś oznacza rzeczywiste istnienie jednostki oznaczonej jako strona procesowa. Brak zdolności sądowej może mieć charakter pierwotny, tj. może zachodzić już w chwili wszczęcia procesu, może też mieć charakter następczy, tj. może powstać w toku procesu (W. Broniewicz, Zdolność sądowa w postępowaniu cywilnym, NP 1965, nr 5, s. 574 i 575 oraz tenże, Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 1987 r., III CZP 71/87, Lex Polonica nr 310689, OSNCP 1989, nr 5, poz. 70, OSP 1990, nr 11-12, poz. 366; M. Jędrzejewska, Problemy wynikające z regulacji zdolności sądowej w kodeksie postępowania cywilnego, PS 1993, nr 10, s. 44-45). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że odrzucenie skargi z powodu braku zdolności sądowej jednej ze stron może nastąpić dopiero wtedy, gdy brak ten zostanie uzupełniony. Takie uzupełnienie powinno nastąpić na wezwanie sądu podjęte w trybie art. 31 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z treści tego przepisu wynika, że sąd jest zobowiązany wezwać stronę do uzupełnienia braku w postaci zdolności sądowej tylko wtedy, gdy daje się on uzupełnić. Sytuacja taka ma miejsce, gdy nabycie zdolności sądowej związane jest z dokonaniem określonej czynności np.: wpis do rejestru, a samo dokonanie tej czynności uzależnione jest od woli (aktywności) podmiotu nie mającego zdolności sądowej. Problem ten nie dotyczy z natury rzeczy osób fizycznych (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, s. 180). Zatem w niniejszej sprawie występuje po stronie skarżącego R. L. brak zdolności sądowej i ma on charakter pierwotny, co oznacza, że wniesienie skargi w jego imieniu przez nieumocowany do tego podmiot, nie może wywrzeć zamierzonego skutku w postaci skutecznego uruchomienia postępowania przed sądem administracyjnym przez skarżącego i sytuacji tej nie zmienia nawet fakt udzielenia profesjonalnemu pełnomocnikowi pełnomocnictwa procesowego przed wniesieniem skargi, bowiem w świetle art. 43 powołanej ustawy, w razie śmierci strony albo utraty przez nią zdolności sądowej pełnomocnictwo wygasa. Stwierdzony brak zdolności sądowej skarżącego R. L. przed wniesieniem skargi, obliguje Sąd do odrzucenia jego skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 powołanej ustawy. Nadmienić jednocześnie należy, że do rozpoznania w sprawie pozostała skarga A. L. w przypadku uzyskania przez niniejsze postanowienie waloru prawomocności.