IV SA/Wa 1809/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant Hanna Parypa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi L. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) lipca 2007 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania I. oddala skargę; II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat A. O. z Kancelarii (...) przy ulicy (...) w W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 % podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia z dnia [...] czerwca 2006 roku, Nr [...] Wojewoda Śląski odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] października 1978 roku, Nr [...] w przedmiocie przejęcia na rzecz Państwa w zamian za spłaty pieniężne nieruchomości rolnej oznaczonej na karcie mapy nr 4 jako działka nr [...] o powierzchni 0,2790 ha położonej w W., stanowiącej byłą własność L. M. Decyzją z dnia [...] lipca 2007 roku, Nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpoznaniu odwołania L. M. uchylił decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] czerwca 2006 roku i umorzył postępowanie prowadzone przed organem pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że zgodnie z art. 19 kpa organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Z akt sprawy wynika, iż podstawą prawną decyzji Prezydenta Miasta B. była ustawa z dnia 27 października 1977 roku o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin. Ustawa ta przestała obowiązywać w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1989 roku Nr 24, poz. 133 ze zm.). W myśl art. 59 ust. 3 tej ostatniej ustawy, przekazywanie gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa następowało na podstawie decyzji terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Organy te przestały jednak istnieć z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 roku - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Zgodnie z art. 5 pkt 19 ustawy z dnia 17 maja 1990 roku o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy, a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198 ze zm.), która to ustawa weszła w życie z dniem 27 maja 1990 roku - sprawy określone w art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 roku przeszły do właściwości rejonowych organów rządowej administracji ogólnej (tj. kierowników urzędów rejonowych). Art. 5 ustawy z dnia 17 maja 1990 roku został skreślony na mocy Sygn. akt IV SA/Wa 1809/07 art. 12 ustawy z dnia 29 grudnia 1998 roku o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa (Dz. U. Nr 162, poz. 1126). Natomiast sama ustawa z dnia 14 grudnia 1982 roku została zastąpiona ustawą z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniach społecznych rolników (Dz. U. Nr 7, poz. 24). Zgodnie z art. 58 ust. 2 powyższej ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku w brzmieniu nadanym jej ustawą z dnia 20 czerwca 1992 roku o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1992 roku Nr 7, poz. 24), która weszła w życie z dniem 21 sierpnia 1992 roku - przejęcie nieruchomości na rzecz Państwa i ustalenie odpłatności następuje w drodze decyzji wydawanej przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa (obecnie Agencję Nieruchomości Rolnych). Następnie ustawa z dnia 24 lipca 1998 roku o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 6, poz. 668) - zmieniając szereg ustaw prawa materialnego - nie wskazała organu właściwego w sprawach dotyczących przejęcia nieruchomości na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 roku. W takiej sytuacji, jeżeli na podstawie aktualnie obowiązującego przepisu art. 58 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku następuje przejęcie nieruchomości na własność Państwa i ustalenie z tego tytułu odpłatności, a od dnia 21 sierpnia 1992 roku odbywa się to w drodze decyzji wydawanych przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa (Agencję Nieruchomości Rolnych), to organu wyższego stopnia do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przed tą datą należy poszukiwać poprzez ustalenie właściwego obecnie organu wyższego stopnia w stosunku do organu, który jest właściwy do wydania decyzji w pierwszej instancji. Organem tym, w stosunku do Agencji Nieruchomości Rolnych (dawnej Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa) jest minister właściwy do spraw rozwoju wsi. Organem właściwym do wszczęcia w pierwszej instancji postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w/w decyzji Prezydenta Miasta B. jest więc minister właściwy do spraw rozwoju wsi, a nie wojewoda. Stanowisko powyższe zgodne jest z aktualną linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2006 roku, sygn. akt I OSK 607/05,niepubl., wyrok NSA z dnia 28 września 2006 roku, sygn. akt I OW 42/06, niepubl.). Wniosek dotyczący stwierdzenia nieważności w/w decyzji Prezydenta Miasta Sygn. akt IV SA/Wa 1809/07 B. rozstrzygnięty więc zostanie w pierwszej instancji przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła L. W. podnosząc argumenty mające przemawiać jej zdaniem za stwierdzeniem nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] października 1978 roku, Nr [...]. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonej decyzji z prawem materialnym i procesowym. Zaskarżona decyzja zdaniem Sądu nie narusza prawa. Podkreślić należy, iż zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest decyzją o charakterze procesowym i nie rozstrzyga merytorycznie wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] października 1978 roku, Nr [...]. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wyraźnie stwierdził, że uchylił decyzję Wojewody Śląskiego i umorzył postępowanie prowadzone przed tym organem, gdyż Wojewoda nie był organem właściwym do prowadzenia postępowania nieważnościowego w pierwszej instancji. W sytuacji, gdy postępowanie nieważnościowe zostało wszczęte i prowadzone przez niewłaściwy organ administracji obowiązkiem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi było wyeliminowanie z obrotu prawnego tej decyzji i umorzenie prowadzonego postępowania. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przedstawił w uzasadnieniu swojej decyzji szczegółowe argumenty na poparcie swojego stanowiska. Pogląd prawny Ministra zdaniem Sądu należy w pełni podzielić. Ponowne przytaczanie tych argumentów jest zdaniem Sądu zbędne. Zarzuty podniesione przez skarżącą są zarzutami, które jej zdaniem mają przemawiać za stwierdzeniem nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] października 1978 roku i jako takie nie mogły mieć znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji. Ponownie stwierdzić należy, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie rozpoznawał sprawy merytorycznie i nie oceniał istnienia podstaw lub braku istnienia podstaw do stwierdzenia nieważności wymienionej wyżej decyzji, Sygn. akt IV SA/Wa 1809/07 tylko zajmował się zagadnieniem o charakterze proceduralnym, to jest jaki organ powinien prowadzić postępowanie nieważnościowe. Umorzenie postępowania skutkuje tym, że wniosek skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji będzie rozpoznawany ponownie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi i dopiero w tym postępowaniu Minister oceni czy istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. Z powyższych względów na podstawie art. 151 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 roku Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.