IV SA/Wa 1843/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Otylia Wierzbicka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2010 r. sprawy ze skargi S. A. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] września 2009 r. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania S. A. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2009 r. orzekającej o wymeldowaniu go z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny. Z wnioskiem o wymeldowanie S. A. z przedmiotowego lokalu wystąpiła K. A. - jego była żona. Prezydent W., po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. orzekł o wymeldowaniu wymienionego z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł S. A. podnosząc, że miejsca pobytu stałego nie opuścił dobrowolnie. Organ odwoławczy dokonując oceny legalności decyzji o wymeldowaniu stwierdził, że brak jest podstaw do zmiany stanowiska zajętego przez organ pierwszej instancji. W rozpatrywanej sprawie ustalono, że spółdzielcze własnościowe prawo do przedmiotowego lokalu przysługuje K. A. i S. A., wobec których wyrokiem z dnia [...] października 2007 r. Sąd Okręgowy dla W., I Wydział Cywilny orzekł rozwód, nie ustalając o sposobie korzystania z lokalu. K. A. podała, że jej były mąż od kwietnia 2008 r. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Wyprowadził się dobrowolnie, zabierając część swoich rzeczy osobistych. Posiada klucze do lokalu i znajduje się w nim niewielka ilość jego rzeczy. W okresie letnim przebywa na działce natomiast przez resztę roku zamieszkuje u swojej matki. Organ stwierdził, iż fakt niezamieszkiwania S. A. w przedmiotowym lokalu potwierdziła informacja z Komisariatu Policji W. Wojewoda wskazał, ze S. A. przyznał, że od grudnia 2008 r. nie przebywa w miejscu pobytu stałego, gdyż jego żona kupiła psa, który na niego się rzuca i dlatego boi się wejść do lokalu. Wiosną 2009 r. spakowała jego rzeczy i wystawiła pod klatkę schodowa jego matki. O powyższym fakcie poinformował 1 Sygn. akt IV SA/Wa 1843/09 dzielnicowego. Do miejsca pobytu stałego przychodzi, jeżeli w lokalu nie ma byłej żony ani psa. Z miejsca pobytu stałego nie wymelduje się do czasu zakończenia sprawy o podział majątku. Ponadto - jak podniósł organ – S. A. stwierdził, że nie ma zamiaru powrotu i ponownego zamieszkania w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Fakt, iż S. A. w czasie nieobecności byłej żony przychodził do lokalu potwierdził przesłuchany w charakterze świadka J. S. Organ rozstrzygając przedmiotową sprawę podniósł, iż S. A. nie mieszka w omawianym lokalu od zeszłego roku. Do czasu rozstrzygnięcia sprawy nie wystąpił ani do Prokuratury ze skargą na uniemożliwienie mu korzystania z miejsca stałego zameldowania, ani też do Sądu z powództwem o przywrócenie zakłóconego posiadania przedmiotowego lokalu. Wojewoda stwierdził, iż odstąpił od przeprowadzenia dowodów o których mowa w odwołaniu, tj. od wystąpienia do Policji oraz przesłuchania świadka, gdyż w tak ustalonym stanie faktycznym nie będą one miały wpływu na decyzję w przedmiocie wymeldowania. Organ podkreślił, że meldunek jest czynnością materialno - techniczną, pozostająca bez wpływu na prawo własności stron, więc fakt wymeldowania S. A. w toczącym się postępowaniu o podział majątku dorobkowego byłych małżonków, nie ma znaczenia. O uznaniu, że przedmiotowy lokal stanowi rzeczywiście miejsce pobytu stałego S. A., nie mogą przesądzać jego okazjonalne wizyty w tym lokalu. Również fakt pozostawienia rzeczy w lokalu, nie świadczy przeciw uznaniu, że opuścił lokal. Podsumowując organ stwierdził, iż w niniejszej sprawie doszło do opuszczenia lokalu bez dopełnienia obowiązku meldunkowego, a zatem zasadne było orzeczenie o wymeldowaniu S. A. z przedmiotowego lokalu. Skargę na powyższą decyzję wniósł S. A. Zaskarżonej decyzji zarzucił: - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 i 80 kpa, polegające na niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i odmowie przeprowadzenia wnioskowanych przez skarżącego dowodów zmierzających do wykazania, że skarżący nie opuścił lokalu dobrowolnie, przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów poprzez uznanie, że skarżący 2 Sygn. akt IV SA/Wa 1843/09 opuścił lokal dobrowolnie i trwale, za okoliczność udowodnioną, mimo niezebrania i niedokonania wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, - naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j.: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w którym opuszczenie przez skarżącego lokalu nie miało charakteru dobrowolnego - co miało wpływ na wynik sprawy. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2009 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi zarzucił m. in., iż w postępowaniu ograniczono się do przesłuchania stron i jednego świadka (zgłoszonego przez skarżącego) i bardzo lakonicznej notatki policyjnej. Zdaniem skarżącego dowód w postaci tej notatki nie jest przydatny do rozstrzygnięcia sprawy, gdyż nie sposób na jego podstawie stwierdzić, czy opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny i jest trwałe. Niesporne jest, ze skarżący nie ma możliwości korzystania z lokalu w zakresie w jakim normalnie korzysta się z miejsca stałego pobytu, ale jest to spowodowane faktem wyrzucenia go przez była żonę i wzbranianiem mu dostępu (szczucie psem). Skarżący zarzucił także, że organ poczynił ustalenia faktyczne w zasadzie wyłącznie w oparciu o zeznania strony – K. A., z którą jest silnie skonfliktowany i która jest zainteresowana jego wymeldowaniem. Zdaniem skarżącego organ nie rozważył bardzo istotnej kwestii - braku dobrowolności w opuszczeniu przez skarżącego lokalu. Organ nie przeprowadził żadnych dowodów na powyższą okoliczność. Argumentację organu, że za dobrowolnością opuszczenia przemawia fakt niewszczęcia przez skarżącego innych postępowań, uznał za niedopuszczalną. Przepisy prawa nie nakładają na zainteresowanego obowiązku wszczynania jakichkolwiek postępowań w celu wykazania, że opuszczenie nie miało charakteru dobrowolnego. W niniejszym postępowaniu, zdaniem skarżącego organ przekroczył granicę swobodnej oceny dowodów, przyjmując za udowodniony fakt opuszczenia przez skarżącego lokalu w sposób dobrowolny i trwały. Również odmowa przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez skarżącego narusza wszelkie zasady prowadzenia postępowania dowodowego. 3 Sygn. akt IV SA/Wa 1843/09 Konsekwencją błędnych i niepełnych ustaleń jest niewłaściwe zastosowanie w sprawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W ocenie skarżącego, nie doszło do opuszczenia przez niego przedmiotowego lokalu w rozumieniu powołanego przepisu, bowiem nie opuścił on tego lokalu dobrowolnie, lecz został z niego wyrzucony w wyniku bezprawnych działań byłej żony K. A. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przytoczoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia jest przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993). W myśl tego przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu powołanego przepisu jest spełniona, gdy opuszczenie to jest dobrowolne i trwałe. Obowiązkiem organów administracji publicznej prowadzących postępowanie w sprawie o wymeldowanie jest ustalenie - w oparciu o zebrany materiał dowodowy - okoliczności faktycznych czy dana osoba dobrowolnie i trwale opuściła lokal, w którym była zameldowana na pobyt stały. Przesłankami wymeldowania są więc tylko okoliczności faktyczne a nie materialnoprawne. Ewidencja ludności służy bowiem jedynie rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego. W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji ustaliły, że S. A. nie mieszka w miejscu pobytu stałego od grudnia 2008 r. Ustalenie to zostało oparte na zeznaniach K. A., które nie zostały zakwestionowane. Skarżący nie zaprzecza, że w grudniu 2008 r. opuścił lokal ale twierdzi, że opuszczenie nie miało charakteru dobrowolnego. Do opuszczenia lokalu miał zostać zmuszony przez byłą żonę, która kupiła psa wilczura i pies się na niego rzuca a ponadto wiosną 2009 r. wyrzuciła jego rzeczy osobiste pod klatkę schodową jego matki. 4 Sygn. akt IV SA/Wa 1843/09 W ocenie Sądu ustalenia poczynione przez organy oparte na zebranym materiale dowodowym uzasadniają ocenę, że skarżący opuścił lokal w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a zatem opuszczenie lokalu było dobrowolne i trwałe. W dorobku orzeczniczym sądów administracyjnych wypracowane zostało stanowisko, że kwestia dobrowolności ma drugorzędne znaczenie, o ile tylko opuszczeniu lokalu towarzyszy zamiar opuszczenia go w sposób trwały. Inaczej rzecz ujmując, przyczyna opuszczenia lokalu, niekoniecznie musi mieć znaczenie dla oceny, czy osoba wymeldowana dokonała trwałego wyboru zamieszkania w innym lokalu. Jeżeli nawet okaże się, iż sama przyczyna opuszczenia lokalu, w dacie orzekania o wymeldowaniu, nie była dobrowolna bowiem zachodziły okoliczności przymusu psychicznego lub fizycznego, to następnie trwałe związanie swojego centrum życiowego poza miejscem zameldowania, bez podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej by odzyskać możliwość zamieszkiwania w opuszczonym lokalu stwarza sytuację prawną zobowiązującą organ administracji do wymeldowania takiej osoby z poprzednio zajmowanego lokalu, skoro czynności tej sama nie dopełniła (wyrok NSA z dnia 8 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1908/08, niepublikowany). W rozpatrywanej sprawie w skardze S. A. podniósł, że przepisy prawa nie nakładają na niego obowiązku inicjowania innych postępowań w celu udowodnienia, że opuszczenie lokalu nie miało charakteru przymusowego. Skoro jednak skarżący twierdzi, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne, lecz został z niego wyrzucony w wyniku bezprawnych działań byłej żony, nieskorzystanie przez niego z uprawnienia wystąpienia z powództwem o przywrócenie zakłóconego posiadania lokalu wiąże się z ryzykiem, że jego zarzuty zostaną ocenione jako gołosłowne. W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie, jedynie skuteczne wykorzystanie przez skarżącego przysługujących mu środków prawnych zmierzających do przywrócenia utraconego władztwa w stosunku do lokalu mogłoby skutkować uznaniem, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne i co za tym idzie brak byłoby podstaw do wymeldowania na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zasadniczym środkiem prawnym, z którego mógł skorzystać skarżący było stosowne żądanie co do przywrócenia mu posiadania lokalu. Z oświadczenia złożonego na rozprawie wynika, że skarżący nie występował o przywrócenie naruszonego posiadania. 5 Sygn. akt IV SA/Wa 1843/09 W ocenie Sądu zarzuty dotyczące wadliwego, zdaniem skarżącego, przeprowadzenia postępowania dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy nie są uzasadnione. Wbrew twierdzeniom skarżącego organ ustalając stan faktyczny sprawy nie oparł się jedynie na zeznaniach K. A. oraz na notatce policyjnej z 14 lipca 2009 r., stwierdzającej, iż skarżący pod wskazanym adresem nie przebywa ok. 1,5 roku. Jak wynika z treści uzasadnienia organ wziął również pod uwagę zarówno zeznania skarżącego, jak i świadka J. S. Wojewoda [...] w uzasadnieniu swej decyzji nie podważa twierdzeń skarżącego, że bywa on czasami w przedmiotowym lokalu, jak również, że znajduje się tam część jego rzeczy, jednak ocenił te okoliczności inaczej niż wnosi o to skarżący. Organ uznał, że okazjonalne pobyty w miejscu stałego zameldowania oraz pozostawienie tam rzeczy stanowiących własność S. A., w świetle całokształtu sprawy nie przeczą temu, że opuścił on lokal w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Sam skarżący przyznał, że nie widzi możliwości powrotu i ponownego zamieszkania w lokalu nr [...] przy ul. [...]. Do czasu zakończenia sprawy o podział majątku dorobkowego nie wymelduje się z omawianego lokalu. Stanowisko organu, który odstąpił od przeprowadzenia dowodów, wnioskowanych w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji, tj. zwrócenia się do właściwej jednostki Policji celem uzyskania informacji dotyczących przebiegu interwencji dotyczącej wniesienia na powrót do lokalu jego rzeczy, które wyniosła jego była żona oraz przesłuchania sąsiadów zamieszkujących przy ul. [...] w W., nie może być kwestionowane wobec niebudzącego wątpliwości faktu, że skarżący nie przebywa w przedmiotowym lokalu. Za miejsce pobytu stałego należy uznać miejsce w którym skupiają się wszystkie codzienne sprawy, miejsce w którym się przebywa, wypoczywa i prowadzi gospodarstwo domowe. Żadna z powyższych funkcji życiowych nie jest realizowana przez skarżącego w spornym lokalu. Zatem nawet zeznania innych świadków potwierdzające oświadczenia skarżącego i świadka J. S., że skarżący w czasie nieobecności byłej żony przychodził do lokalu, pozostałyby bez wpływu na treść rozstrzygnięcia, interwencja dzielnicowego, pomagającego skarżącemu wnieść rzeczy osobiste, wyniesione przez jego byłą żonę, nie zmierza do przywrócenia utraconego władztwa w stosunku do lokalu, a tylko takie działania prawne - jak już 6 Sygn. akt IV SA/Wa 1843/09 wskazano wyżej - uzasadniałyby uznanie, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.