IV SA/Wa 1849/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie Karolina Kisielewicz-Malec po rozpoznaniu w dniu w 21 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków adw. M. W. o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej w postępowaniu przed sądem drugiej instancji w sprawie ze skargi M. T. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie klasyfikacji gruntów postanawia: 1) odmówić przyznania adw. M. W. kosztów pomocy prawnej za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, 2) przyznać adw. M. W. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 147,60 zł. (sto czterdzieści siedem 60/100) tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej w postępowaniu zażaleniowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 15 października 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 1849/15 oddalił skargę M. T. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z [...] marca 2015 r. nr [...] dotyczącą klasyfikacji gruntów. Referendarz sądowy po rozpoznaniu wniosku skarżącej z 6 listopada 2015 r., postanowieniem z 10 listopada 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 1849/15 ustanowił dla niej adwokata z urzędu. W dniu 1 grudnia 2015 r. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] wyznaczyła dla M. T. pełnomocnika z urzędu (adw. M. W.). W dniu 20 stycznia 2016 r. wyznaczony pełnomocnik wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 października 2015 r. W piśmie procesowym zawarł wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 28 stycznia 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 1849/15 odrzucił skargę kasacyjną z powodu jej wniesienia po upływie terminu. W piśmie z 25 lutego 2016 r. adw. M. W. złożył zażalenie na postanowienie z 28 stycznia 2016 r. oraz wniosek o przyznanie kosztów udzielonej skarżącej pomocy prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 8 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OZ 332/16 oddalił zażalenie adw. M. W. na postanowienie Sądu I instancji z 28 stycznia 2016 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Sąd drugiej instancji stwierdził w uzasadnieniu postanowienia m. in., że ustanowienie dla strony pełnomocnika z urzędu nie wstrzymuje terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, który to przeważnie upływa bezskutecznie zanim postępowanie wpadkowe w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy zostanie zakończone. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że pełnomocnik skarżącej powinien był, wnosząc skargę kasacyjną, równocześnie złożyć wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Mając powyższe na uwadze, należało zważyć, co następuje. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej adw. M. W. złożył dwa środku odwoławcze (skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji oraz zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej), w których zawarł wnioski o przyznanie kosztów udzielonej pomocy prawnej. Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Wynagrodzenie pełnomocnika wyznaczonego przez właściwy organ samorządu zawodowego przysługuje za nieopłaconą pomoc prawną. Dla pozytywnego rozstrzygnięcia o wniosku pełnomocnika, po pierwsze zatem pomoc ta musi zostać rzeczywiście udzielona, a po drugie musi pozostawać nieopłacona. Za każdym więc razem, gdy rozpoznaniu podlega wniosek wyznaczonego pełnomocnika o przyznanie kosztów zastępstwa prawnego wykonanego na zasadzie prawa pomocy, konieczne jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy pełnomocnik ten w istocie udzielił pomocy prawnej. Tylko w przypadku pozytywnej odpowiedzi na tak postawione pytanie, dopuszczalne jest obciążenie Skarbu Państwa wypłatą wynagrodzenia na rzecz pełnomocnika. Powyższe stanowisko jest utrwalone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r. sygn. akt OZ 720/04. ONSAiWSA 2005 nr 5, poz. 93; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OZ 212/12. Niepublikowane. Dostępne: www.nsa.gov.pl, LEX nr 1138258; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2007 r. sygn. akt II FZ 515/07. Niepublikowane. Dostępne: www.nsa.gov.pl, LEX nr 1011762). Trzeba wyraźnie podkreślić, że przepis art. 250 § 1 ppsa nie nakłada obowiązku uwzględniania każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Wniosek taki podlega ocenie także pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej. Pomoc świadczona w sposób sprzeczny z zasadami profesjonalizmu nie stanowi podstawy do przyznania wynagrodzenia (zob. też np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2010 r. sygn. akt II FZ 143/10. Niepublikowane. Dostępne: www.nsa.gov.pl, LEX nr 643591, a także J. Jagielski [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod. red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego. Warszawa 2011, str. 813). Należy przypomnieć, że sporządzona i wniesiona przez adwokata M. W. skarga kasacyjna została odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2016 r. z powodu przekroczenia terminu do jej wniesienia. Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając zażalenie na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną, jednoznacznie stwierdził, że kiedy wyznaczenie pełnomocnika przez organ samorządu zawodowego nastąpiło już po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej - obowiązkiem adwokata było złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Tylko w przypadku dopełnienia tej czynności procesowej działanie pełnomocnika można by uznać za odpowiadające podstawowym zasadom staranności i profesjonalizmu, a w konsekwencji pomoc prawną polegającą na sporządzeniu i wniesieniu skargi kasacyjnej - za rzeczywiście udzieloną. Zaniechanie złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej uniemożliwiło tymczasem wszczęcie postępowania przed sądem administracyjnym w drugiej instancji. Konkludując, jeśli wniesione przez fachowego pełnomocnika pismo z przyczyn formalnych nie wywołało skutków prawnych, to nie można przyjąć, że czynność procesowa, której zamierzał on dokonać została w istocie zrealizowana. Co za tym idzie nie sposób uznać, że ma ona charakter pomocy prawnej (zob. np. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 listopada 2010 r. sygn. akt IV SA/Gl 645/09. Niepublikowane. Dostępne: www.nsa.gov.pl., LEX nr 758402). Biorąc powyższe pod uwagę, referendarz stwierdza, że nie ma podstaw prawnych do przyznania adw. M. W. kosztów pomocy prawnej za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Wniosek o zasądzenie kosztów pomocy prawnej za sporządzenie zażalenia na postanowienie Sądu I instancji o odrzuceniu skargi kasacyjnej jest natomiast uzasadniony. W związku z tym za tę czynność przyznano pełnomocnikowi koszty w wysokości określonej w § 18 ust. 1 pkt 2 lit. d) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 461). Stosownie do § 2 ust. 3 tego rozporządzenia, opłatę podwyższa się o podatek VAT (23%). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 250 § 1 i art. 258 § 2 pkt 8 ppsa w zw. z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. d) powołanego w zw. z § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801), postanowiono jak w sentencji.