I OZ 332/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 1849/15 o odrzuceniu skargi kasacyjnej M. T. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie klasyfikacji gruntów postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 1849/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną M. T. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie klasyfikacji gruntów. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że M. T. (dalej skarżąca) wniosła do WSA w Warszawie skargę na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie klasyfikacji gruntów. Wyrokiem z dnia 15 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 1849/15 (dalej wyrok z 15 października 2015 r.), doręczonym skarżącej [wraz z uzasadnieniem] dnia 17 listopada 2015 r., WSA w Warszawie oddalił skargę (k. 48, 49, 78 akt). Postanowieniem z 10 listopada 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 1849/15, referendarz sądowy ustanowił dla skarżącej adwokata z urzędu. Okręgowa Rada Adwokacka [w Warszawie] wyznaczyła dla skarżącej pełnomocnika [...], który dnia 20 stycznia 2016 r. wniósł skargę kasacyjną od wyroku z 15 października 2015 r. (k. 67-69, 76, 84-88 akt). Odrzucając wniesiony środek zaskarżenia Sąd wskazał, że pełnomocnik skarżącej uchybił terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej. Odpis wyroku z 15 października 2015 r. skarżąca odebrała dnia 17 listopada 2015 r., zatem termin do wniesienia środka odwoławczego upłynął 17 grudnia 2015 r. Skarga kasacyjna została wniesiona przez pełnomocnika 20 stycznia 2016 r. Sąd podkreślił, że skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej już po upływie trzydziestodniowego terminu przewidzianego w art. 177 § 1 ppsa, możliwe jest jedynie wówczas, gdy zostanie przywrócony termin do jej złożenia. W przedmiotowej sprawie nie został złożony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego (k. 91-93 akt). Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, reprezentowana przez adw. M. W., domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenia na rzecz adw. M. W. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu według norm przepisanych, gdyż nie zostały one opłacone przez skarżącą ani w całości ani w części. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik skarżącej wskazał, że postanowienie z 28 stycznia 2016 r. narusza art. 177 § 1 ppsa przez jego błędną, niezgodną z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji, wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten ustala termin 30 dni do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę, liczony od dnia doręczenia tej stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, także w przypadku, gdy wystąpiła ona o ustanowienie na jej rzecz pełnomocnika procesowego w postaci adwokata lub radcy prawnego (k. 100-102 akt). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zarzut naruszenia art. 177 § 1 ppsa przez jego błędną wykładnię, niezgodną z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. nr 78, poz. 483, sprost. z 2001 r. nr 28, poz. 319, zm. z 2006 r. nr 200, poz. 1471, z 2009 r. nr 114, poz. 946), okazał się nieusprawiedliwiony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie słusznie wskazał, że w niniejszej sprawie nie ma podstaw do zastosowania art. 177 § 3 ppsa, ponieważ powyższy przepis stosuje się do spraw wszczętych po dniu 15 sierpnia 2015 r. (art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 2015, poz. 658). Niniejsza sprawa sądowoadministracyjna została wszczęta dnia 5 maja 2015 r. Brak jest podstaw do przyjęcia, do dokonania takiej "wykładni art. 177 ppsa w brzmieniu sprzed nowelizacji", by osiągnąć ten sam rezultat, co w dodanym art. 177 § 3 ppsa. Dotychczasowa praktyka stosowania art. 177 § 1 ppsa w pełni chroni prawo strony do sądu ani nie zamyka drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw (art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP). W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej nie wpływa na bieg tego terminu. Brak podstaw do przyjęcia, że przeszkoda w dokonaniu czynności, choćby niezawiniona przez stronę, powodowała przedłużenie terminu o okres trwania przeszkody w sposób zbliżony do zawieszenia terminu przedawnienia (postanowienie NSA z 11.3.2008 r., I GZ 11/08). Niemniej okoliczności z tym związane, np. wyznaczenie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po upływie tego terminu przez właściwą okręgową radę adwokacką, właściwą okręgową izbę radców prawnych, Krajową Radę Doradców Podatkowych lub Krajową Radę Rzeczników Patentowych (art. 253 ppsa), mogą stanowić przyczynę uzasadniającą złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 479-480, teza 7; J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2013, s. 654-655, nb 5). Skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (art. 177 § 1 ppsa). W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że skarga kasacyjna została złożona po upływie terminu, o którym mowa w art. 177 § 1 ppsa. Skarga kasacyjna wniesiona 20 stycznia 2016 r., jako spóźniona, podlegała odrzuceniu (art. 178 ppsa). Ustanowienie dla skarżącej pełnomocnika z urzędu, nie miało wpływu na bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej i nadanie sprawie dalszego biegu byłoby możliwe jedynie w przypadku złożenia przez pełnomocnika wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i uwzględnienia tego wniosku przez Sąd. Pełnomocnik skarżącej do dnia wydania zaskarżonego postanowienia nie złożył takiego wniosku. Z powyższych względów nie można uznać za zasadne postawienie w zażaleniu zarzutów naruszenia prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd oraz naruszenia prawa do rzetelnego procesu sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejsze zażalenie nie podzielił opisanego w zażaleniu stanowiska, że trzydziestodniowy termin na złożenie skargi kasacyjnej służy przede wszystkim pełnomocnikowi strony i liczony winien być od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, gdyż nie znajduje ono podstaw w obowiązujących przepisach prawnych (postanowienie NSA z 22.6.2012 r., II OZ 520/12, cbosa). Wniosek z dnia 10 marca 2016 r. o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej będzie przedmiotem rozstrzygania Sądu I instancji po zakończeniu postępowania zażaleniowego (k. 107-113, 115 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego na zasadzie prawa pomocy, gdyż art. 209 i 210 ppsa mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 ppsa), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258 – 261 ppsa (k. 104, 106 akt).