IV SA/Wa 1849/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w 30 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi E. Z. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Wyrokiem z dnia 12 stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. Z. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] maja 2016 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania. W tym samym dniu, tj. 12 stycznia 2016 r. skarżąca E. Z. złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazała jedynie, że jej zarobki są niskie i wynoszą ok. 1400 zł. Jako osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym wskazała dwóch pełnoletnich synów. Oświadczyła, że syn M. Z. nie pracuje. Zarządzeniem z dnia 13 stycznia 2017 r. starszy referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku – w terminie 14 dni – poprzez nadesłanie: - wyciągów z posiadanych przez nią rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (z historią dokonywanych w tym okresie operacji); - dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanego dochodu, - dokumentów wskazujących wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne (przeciętnie w miesiącu), - oświadczenia, jaki skarżąca – lub osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym - ma tytuł prawny do mieszkania, w którym aktualnie przebywa (np. czy wynajmuje lokal) oraz, czy i ewentualnie jakie koszty ponosi miesięcznie z tego tytułu; w przypadku wynajmowania mieszkania, należy przedstawić kopię umowy najmu; - zaświadczenia z urzędu pracy o posiadaniu przez M. Z. statusu osoby bezrobotnej; - wyjaśnień, czy syn P. Z. pracuje - w takiej sytuacji należy przedłożyć dokument wskazujący wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów, np. zaświadczenie z zakładu pracy oraz wyciągi z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące a jeżeli nie pracuje – należy przedstawić zaświadczenie o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej Wezwanie to zostało doręczone skarżącej w dniu 26 stycznia 2017 r. Stwierdzić należy, że dotychczas skarżąca nie wykonała wezwania i nie uzupełniła wniosku o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej jako: "P.p.s.a."), strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do poniesienia kosztów postępowania. Art. 243 i nast. cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przewidują możliwość ubiegania się przez osobę fizyczną o przyznanie prawa pomocy, gdy wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z powyższego, w postępowaniu sądowoadministracyjnym podmiot wnoszący skargę do sądu musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania. Z tego punktu widzenia przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego. Rozpatrując niniejszy wniosek, należy także podkreślić, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść j pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie do treści art. 252 § 1 P.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. Analiza treści powołanego wyżej przepisu wskazuje, że wnioskodawca powinien wykazać, przedstawiając odpowiednie argumenty i dowody (m.in. z dokumentów źródłowych świadczących o krytycznej sytuacji finansowej), że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W rozpatrywanej sprawie stwierdzić należy, że omówiony warunek przyznania prawa pomocy, tj. wykazanie że skarżąca spełnia przesłanki uprawniające do udzielenia jej pomocy prawnej, nie został przez nią spełniony. Z informacji podanych przez skarżącą na urzędowym formularzu PPF wynika jedynie, że uzyskuje dochód w wysokości ok. 1400 zł i mieszka wraz z dwoma pełnoletnimi synami, z których jeden nie pracuje. Referendarz sądowy uznał, że w tej sytuacji zasadne jest wezwanie skarżącej do nadesłania wyciągów z kont bankowych, dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych przez skarżącą dochodów, udokumentowania wydatków, wyjaśnienia sytuacji mieszkaniowej, nadesłania zaświadczenia z urzędu pracy, wyjaśnienia sytuacji majątkowej i zawodowej drugiego syna. Wezwanie do uzupełnienia braków wniosku doręczono skarżącej w dniu 26 stycznia 2017 r. zakreślając czternastodniowy termin do jego wykonania, który upłynął bezskutecznie w dniu 9 lutego 2017 r. Skarżąca nie odpowiedziała na ww. wezwanie. Tym samym należy uznać, że nie wykazała, że jej sytuacja materialna uzasadnia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bowiem przedstawione przez nią informacje nie wskazują, że nie jest oni w stanie ponieść pełnych kosztów postepowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Należy podkreślić, że w ugruntowanym już orzecznictwie wskazuje się, że prawo pomocy jest wyłomem uczynionym przez ustawodawcę na rzecz strony biednej, którego udzielenie wiąże się z koniecznością należytego zachowania się wnioskodawcy (przedstawienia sądowi oceniającemu wniosek całości materiału dokumentującego stan majątkowy). Prawo pomocy nie jest instytucją przysługującą osobom uznającym się za niezamożne, a osobom, które taki fakt wykażą stosownymi dokumentami i oświadczeniami (postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. I OZ 21/15, LEX nr 1640412). To bowiem na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja uprawniająca do przyznania prawa pomocy. W rozpatrywanej sprawie skarżąca, mimo wezwania do uzupełniania wniosku nie przedstawiła żądanych oświadczeń i dokumentów, tym samym brak było podstaw do uwzględnienia jej wniosku. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.