IV SA/Wa 1856/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Protokolant ref. staż. Anna Dziosa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2012 r. sprawy ze skargi P. H. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącego P. H. kwotę 557 (pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. Szef Urzędu Do Spraw Cudzoziemców stwierdził niedopuszczalność odwołania z dnia [...] marca 2012 r. złożonego od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2012 r. orzekającej o cofnięciu obywatelowi Republiki Białoruś – P. H. zezwolenia na osiedlenie się, wydaleniu go z terytorium Polski pod konwojem, zakazanie wjazdu na terytorium Państw Schengen przez okres 5 lat od dnia wykonania decyzji, odstąpieniu od wyznaczenia terminu do dobrowolnego wyjazdu cudzoziemca z terytorium Polski i nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, że zgodnie z art. 134 kpa organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia stwierdził niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Organ wskazał, iż w dniu [...] marca 2012 r. cudzoziemiec opuścił terytorium Polski przez Placówkę Straży Granicznej w T.. Odwołanie od przedmiotowej decyzji Wojewody [...] zostało sporządzone w dniu [...] marca 2012 r. i w tym samym dniu złożone do organu I instancji. Uwzględniając wskazaną w odwołaniu datę jego sporządzenia, tą samą co data złożenia odwołania w siedzibie organu I instancji, nie bez znaczenia w sprawie jest fakt, iż jako miejsce sporządzenia odwołania podano m. B., tj. miejsce zamieszkania cudzoziemca na terytorium Republiki Białoruś. P. H. został wskazany, jako osoba wnosząca odwołanie, a odwołanie zostało opatrzone podpisem - nazwiskiem strony. Porównanie podpisu umieszczonego pod odwołaniem z wzorem podpisu cudzoziemca widniejącego w części H formularza wniosku o udzielenie mu zezwolenia na osiedlenie się, podpisem strony na str. 6 i 8 formularza wniosku, czy podpisem strony znajdującym się na innych dokumentach w sprawie uzasadniało przypuszczenie, że odwołanie nie zostało podpisane przez P. H.. Z uwagi na powyższe okoliczności organ wystąpił o dokonanie ekspertyzy z zakresu badań pisma ręcznego, mającej potwierdzić lub wykluczyć autentyczność podpisu cudzoziemca, umieszczonego na odwołaniu. Z ekspertyzy dokonanej przez eksperta z zakresu badań pisma jednoznacznie wynika, iż podpis umieszczony pod odwołaniem nie został nakreślony przez osobę, której próbkami pisma ręcznego na nazwisko: "P. H." dysponowano w badaniach, a które pochodziły z akt 1 Sygn. akt IV SA/Wa 1856/12 administracyjnych dotyczących postępowali o udzielenie i cofnięcie cudzoziemcowi zezwolenia na osiedlenie się. Mając na uwadze powyższe ustalenia organ stwierdził niedopuszczalność odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2012 r., które w rzeczywistości nie zostało wniesione przez P. H., tj. stronę postępowania. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł P. H., reprezentowany przez adwokata, zarzucając wydanie go z rażącym naruszeniem art 134 kpa oraz art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1 kpa. W uzasadnieniu skargi wskazano, że wbrew twierdzeniom organu II instancji odwołanie zostało wniesione przez stronę postępowania administracyjnego, bowiem zawarte w nim zostały dane adresowe odwołującego się. Odwołanie zawierało wszystkie wymogi formalne określone dla pisma składanego w postępowaniu administracyjnym. Odwołanie zostało podpisane w imieniu P. H. jego nazwiskiem, przy czym podpis pod odwołaniem nie był własnoręcznym podpisem odwołującego się. Skarżący wywiódł, że w takiej sytuacji organ odwoławczy obowiązany był wezwać stronę do uzupełnienia braku formalnego odwołania poprzez podpisanie przez uprawnioną osobę. Ponadto organ II instancji nie ustalił, czy osoba, która podpisała odwołanie w interesie P. H. i działała na jego rzecz mogła być jego pełnomocnikiem. Ponadto Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w ogóle nie rozważył, czy sprawie może mieć zastosowanie art. 63 § 3 kpa, zgodnie z którym podanie wniesione pisemnie powinno być podpisane przez wnoszącego, a gdy podanie wnosi osoba, która nie może złożyć podpisu, podanie podpisuje za nią inna osoba, upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu. Niemożność złożenia podpisu przez skarżącego miała bowiem charakter obiektywny. Cudzoziemca deportowano z Polski w trybie natychmiastowym. P. H. nie mógł skorzystać z profesjonalnej pomocy prawnej niezbędnej do sporządzenia odwołania na Białorusi. Ponieważ otrzymał zakaz wjazdu do Polski nie istniała również możliwość, aby mógł samodzielnie uzyskać pomoc prawną w Polsce. Fakt, że przed wydaniem zaskarżonego postanowienia P. H. nie został wezwany do uzupełnienia braków wniesionego odwołania rażąco narusza art. 64 § 2 kpa, a w kontekście tego, że brak takiego wezwania wykluczył jego czynny udział w sprawie i wiąże się ze szczególnie dotkliwymi dolegliwościami - narusza art. 8 i art. 10 § 1 kpa. Zdaniem skarżącego ani Wojewoda [...] w toku postępowania zakończonego 2 Sygn. akt IV SA/Wa 1856/12 wydaniem decyzji deportacyjnej, ani Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców nie udzielili P. H. należytej i wyczerpującej informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków związanych z wniesieniem odwołania od krzywdzącej go decyzji. W szczególności organy obu instancji nie poinformowały P. H. o uprawnieniach związanych z możliwością ustanowienia pełnomocnika dla doręczeń w Polsce, a przede wszystkim - o możliwości i zasadach ustanowienia pełnomocnika do złożenia odwołania lub do reprezentowania go w sprawie, jak również o szczegółowych wymogach niezbędnych dla skutecznego wniesienia odwołania. Podnosząc powyższe naruszenia skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowną w zaskarżonym postanowieniu. Podniósł dodatkowo, że wnikliwość postępowania doprowadziła do wykrycia, że w rzeczywistości pismo podpisała inna nieznana osoba. Domaganie się od organu w takiej sytuacji "poprawienia odwołania", jest bezpodstawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem Szef Urzędu do Spraw Cydzoziemców wydając zaskarżone postanowienia z dnia [...] maja 2012 r. naruszył art. 134 kpa. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu organ odwoławczy stwierdza, w drodze postanowienia, niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W literaturze przedmiotu i orzecznictwie przyjmuje się, że zagadnienie dopuszczalności odwołania należy rozpatrywać w kontekście wymagań stawianych odwołaniu przez przepisy kodeksu i/lub przez przepisy szczególne. Niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn przedmiotowych, jak też z przyczyn podmiotowych. W pierwszej grupie wymienić można brak przedmiotu zaskarżenia, wyłączenie możliwości wniesienia środka odwoławczego lub wyczerpanie przysługujących środków odwoławczych. Do podmiotowych przyczyn niedopuszczalności odwołania zalicza się przypadki wniesienia środka zaskarżenia przez osobę niemającą do tego legitymacji bądź przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych" (wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2007 r., II OSK 1661/06, LEX nr 425381). 3 Sygn. akt IV SA/Wa 1856/12 Naruszenie przez organ odwoławczy art. 134 kpa polegało na błędnym przyjęciu, że odwołanie nie zostało wniesione przez stronę postępowania. Zgodnie bowiem z art. 127 § 1 kpa odwołanie służy stronie, wobec czego odwołanie jest niedopuszczalne, jeżeli zostało wniesione przez osobę, która nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa. Jak wynika z akt niniejszej sprawy w nagłówku pisma zatytułowanego "odwołanie od decyzji Wojewody [...]. z dnia [...] marca 2012 r." jako odwołujący wpisany jest P. H.. Bez wątpienia jest to osoba, która posiada interes prawny w niniejszej sprawie, bowiem decyzja od której wniesiono odwołanie dotyczy cofnięcia zezwolenia na osiedlenie się, wydalenia z terytorium RP i zakazu wjazdu na terytorium Państw Schengen w stosunku do P. H.. Jest on zatem legitymowany do wniesienia odwołania od wskazanej decyzji. Należy również zauważyć, że odwołanie zawierało wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie, wobec czego spełniało wymagania o jakich mowa w art. 63 § 2 K.p.a. Wniesione pismo powinno zostać podpisane, przez osobę wnoszącą lub jej pełnomocnika. Generalnie należy wskazać, że Kodeks postępowania administracyjnego nie nakazuje organom administracji publicznej podejmowania czynności w celu zbadania oryginalności podpisu, skoro jednak organ powziął wątpliwości co do podpisu P. H. na wniesionym odwołaniu powinien, zgodnie z art. 64 § 2 K.p.a., wezwać go do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania, zwłaszcza, że odwołujący się wskazał adres pod jakim przebywa na Białorusi, jak też podał adres do doręczeń w Polsce. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy wezwać stronę do uzupełnienia braku formalnego odwołania, to podjął czynności zmierzające do wykazania, że złożony na odwołaniu podpis nie został złożony przez P. H.. Wydając zaskarżone postanowienia oparł się na opinii z dnia [...] maja 2012 r., z której wynika, że podpis pod odwołaniem nie został nakreślony przez osobę, której próbkami pisma ręcznego dysponowano w badaniach. Jednak w opinii tej zastrzeżono, że nie została wydana dla celów procesowych. Wobec tego należało traktować ją jako dowód w sprawie potwierdzający okoliczność, że odwołanie nie zostało podpisane osobiście przez P. H., czemu skarżący w skardze nie zaprzecza. Na podstawie tej opinii nie można było w żadnym razie stwierdzić niedopuszczalności odwołania. 4 Sygn. akt IV SA/Wa 1856/12 W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) należało orzec jak w pkt 1 sentencji. O Kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy. Po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy zastosuje się co do wytycznych w nim zawartych i wezwie skarżącego bądź jego pełnomocnika do podpisania odwołania w trybie art. 64 § 2 kpa. 5