IV SA/Wa 1882/10

WyrokWSA w Warszawie2011-01-24

Skład orzekający: Wanda Zielińska-Baran, Alina Balicka, Marta Laskowska-Pietrzak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego jako opuszczonego została wydana z naruszeniem prawa?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzje Ministra wykraczały poza granice wniosku strony i były wadliwe proceduralnie. Organ nadzoru nie ustalił rzeczywistego stanu faktycznego oraz nie zapewnił udziału wszystkich podmiotów mających interes prawny w postępowaniu, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. W konsekwencji decyzje te zostały uchylone.
Stan faktyczny
Skarżący E. J. wniósł skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2010 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z 2006 r., która utrzymywała w mocy decyzję z 1964 r. o przejęciu na rzecz Państwa gospodarstwa rolnego jako opuszczonego. Sprawa dotyczyła gospodarstwa rolnego położonego we wsi J., które zostało przejęte jako opuszczone, a skarżący kwestionował prawidłowość tych decyzji, wskazując na błędy w ustaleniach faktycznych i brak udziału wszystkich zainteresowanych stron.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2010 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] czerwca 2006 r. i zasądził od Ministra na rzecz skarżącej kwotę 440 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Protokolant ref. staż. Marek Bereziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...]; II. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej W. J. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku E. J. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2006 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] września 1964 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. z dnia [...] maja 1964 r. o przejęciu na rzecz Państwa jako opuszczonego gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha, położonego we wsi J., stanowiącego byłą własność F. J.. W uzasadnieniu decyzji podano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 października 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 940/05 uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2005 r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] kwietnia 2003 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego, stwierdzając, iż E. J., wbrew ocenie organu, posiada interes prawny w prowadzonym postępowaniu. Organ wskazał, iż rozpoznając ponownie sprawę uznał, że przedmiotowe gospodarstwo spełniało przesłanki gospodarstwa opuszczonego, albowiem nikt na nim nie zamieszkiwał, a grunty były niezagospodarowane. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym ( Dz. U. Nr 39 , poz. 174 ) w brzmieniu nadanym nowelą z dnia 15 lipca 1961 r. ( Dz. U. Nr 39, poz. 198) gospodarstwa rolne i działki w art. 15 ust.1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym , jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r., oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne. Za gospodarstwo rolne opuszczone w myśl § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych uważa się gospodarstwo, na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę. W uzasadnieniu decyzji Prezydium PRN w W. podano, że przedmiotowa nieruchomość została przez właścicieli opuszczona i nie była uprawiana rolniczo. Większość gruntów nie była uprawiana od 1945 roku i częściowo porośnięta samosiewem sosnowym o bardzo znikomej wartości. Podstawą uznania gospodarstwa za opuszczone był protokół z przesłuchania świadków F. S. oraz J. J., którzy zeznali, że spadkobiercy F. J. wyjechali ze wsi J. i gruntów tych nie użytkowali po zakończeniu drugiej wojny światowej. Przesłuchany na wniosek pełnomocnika skarżącego świadek K. J. zeznał, że grunty rolne użytkował F. J., następnie jego żona oraz syn E.. Po wyprowadzeniu się do miejscowości S. oddali oni grunty w użytkowanie E. J. oraz J. J. ( matce i bratu światka), którzy grunty te w części uprawiali. Z powodu klęski żywiołowej, która miała miejsce w latach 1957-1958, właściciele gruntów we wsi J. zostali przesiedleni na inne tereny. W 1963 roku we wsi mieszkała tylko jedna osoba. Gospodarstwo świadka także nie było uprawiane, gdyż w 1962 roku wyprowadził się do miejscowości K., w tym czasie tereny wsi były zalesiane i nikt nie prowadził tam gospodarstwa. Przesłuchany E. J. wyjaśnił, że gospodarstwo było uprawiane w zależności od umiejętności i warunków z uwagi na często nanoszone piaski. Przedmiotowe gospodarstwo do czasu wysiedlenia około 1960 r. oprawiał i podatki opłacał jego stryj W. J. z żoną E. i synem J.. Oświadczył, że w latach poprzedzających wydanie decyzji z 1964 roku gospodarstwa nie uprawiał i nie mieszkał we wsi. Minister wskazał, iż Prezydium PRN w W. zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 1964 r. zawiadomiło strony o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie przejęcia gospodarstw opuszczonych. E. J. w odpowiedzi na to zawiadomienie w piśmie z dnia [...] maja 1964 r. poinformował Prezydium PRN, że zrzeka się swoich gruntów na rzecz J. J., który do czasu zamiany własnego gospodarstwa jego grunty użytkował. Organ nadzoru stwierdził, iż w piśmie tym E. J. nie kwestionował faktu opuszczenia gospodarstwa, a potwierdził jego opuszczenie, i że było ono użytkowane przez J. J. do czasu zamiany własnego gospodarstwa na nowe we wsi K.. W ocenie organu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje w sposób niewątpliwy, że gospodarstwo stanowiące własność F. J. nosiło cechy opuszczonego w rozumieniu § 1 rozporządzenia z dnia 5 sierpnia 1961 r. Nie jest bowiem kwestionowane, iż przed przejęciem w spornym gospodarstwie nie zamieszkiwał właściciel, ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo nie było uprawiane ani poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę. Fakt opuszczenia gospodarstwa potwierdził świadek K. J. oraz sam wnioskodawca. Zdaniem organu, w związku z powyższym brak jest podstaw do stwierdzenia że kontrolowane decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 kpa, tym samym nie zachodzą podstawy do stwierdzenia ich nieważności. Organ nadzoru podniósł, iż w postępowaniu administracyjnym nie mogą być rozważane i rozstrzygane zarzuty skarżące wskazujące na fałszywość zeznań świadków zawartych w protokole z dnia [...] września 1963 r. Minister w powołaniu się na wyrok NSA z dnia 5 października 1999 roku sygn. akt IV SA 1644/97 stwierdził, iż odstąpił od zawiadomienia w prowadzonym postępowaniu wszystkich podmiotów, które w chwili obecnej są właścicielami lub użytkownikami wieczystymi działek wchodzących w skład przejętej nieruchomości. Skargę na powyższą decyzję wniósł E. J., podnosząc zarzut naruszenia § 1 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych w zw. z art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18.04.1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym poprzez ocenę, że gospodarstwo rolne spadkobierców F. J., położone we wsi J. było gospodarstwem opuszczonym w myśl powołanych przepisów oraz art. 7 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez brak zbadania wszystkich przesłanek w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W motywach skargi skarżący podniósł, iż w jego ocenie organ błędnie przyjął, iż gospodarstwo rolne spadkobierców F. J. było gospodarstwem opuszczonym w rozumieniu § 1 ust. 1 ww. rozporządzenia. Ustalenia decyzji oparte na zeznaniach K. J. i C. J. różnią się znacząco od poprzednich ustaleń, w których organu wskazywały, że przedmiotowe gospodarstwo rolne było nieuprawiane do końca drugiej wojny światowej. Tymczasem z przeprowadzonych przez Ministra dowodów wynika, że gospodarstwo to było uprawiane przez J. J. ( brata stryjecznego skarżącego) oraz E. J. ( żonę stryja skarżącego). Po wysiedleniu mieszkańców wsi, w tym także wyżej wymienionych, dalsza uprawa gospodarstwa nie była możliwa. Decyzja odbierająca własność nieruchomości jej właścicielom została wydana w oparciu o lakoniczne zeznania dwóch świadków, zawierające zdania identycznej treści. Organy nie przeprowadziły dowodów z zeznań świadków uprawiających grunty gospodarstwa, będących członkami rodziny skarżącego, a także nie ustaliły stron toczącego się postępowania, oznaczając właścicieli określeniem "spadkobiercy F. J.". Tymczasem spadkobiercami F. J. poza skarżącym byli również jego siostra B. J., która w dacie wydania decyzji nie żyła, a jej spadkobiercami ustawowymi był brat E. J. oraz matka B. K.. Ponadto matce skarżącego z mocy postanowienia Sądu Powiatowego w W. z dnia [...] października 1958 r. sygn. akt [...] przysługiwało prawo dożywotniego użytkowania 1/3 części spadku, w tym także tego gospodarstwa rolnego i chociażby z tego powodu winna być stroną postępowania o przejęciu gospodarstwa na rzecz Państwa, gdyż wydane decyzje dotyczyły jej interesu prawnego. Brak zawiadomienia o toczącym się postępowaniu oraz brak doręczeń przedmiotowych decyzji pozbawił ją możliwości udziału w sprawie i ochrony jej interesów i praw i stanowił rażące naruszenie prawa. Powyższe uchybienia zdaniem skarżącego stanowiły rażące naruszenie prawa i powinny skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc te same argumenty co w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia poinformował, iż skarżący E. J. w dniu [...] sierpnia 2010 r. zmarł i jego następcą prawnym jest żona W. J., która udzieliła pełnomocnictwa do reprezentowania jej w postępowaniu w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Na wstępie wymaga podkreślenia, że postępowanie nieważnościowe zgodnie z przepisem art. 157 § 2 k.p.a. wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu z zastosowaniem art. 61 § 1 k.p.a. Rozwiązanie przyjęte w tym ostatnim przepisie nie oznacza dowolności organu administracji publicznej we wszczęciu postępowania na żądanie strony, ale wyznacza granice zasady skargowości przyjmując, że wszczęcie postępowania na wniosek może nastąpić zgodnie z treścią stosunku materialnoprawnego i w zakresie objętym wnioskiem. Z powyższego wynika, że organ prowadząc postępowanie nadzorcze z wniosku strony nie może wyjść poza granice przedmiotu objętego żądaniem wnioskodawcy. Jak wynika z akt administracyjnych Wojewoda [...] przy piśmie z dnia [...] marca 1990. przesłał Ministrowi Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej celem załatwienia pismo E. J. z dnia [...] grudnia 1990 r. zawierające wniosek o unieważnienie decyzji i zwrot nieruchomości rolnej o pow. [...] ha, położonej we wsi J.. W dniu 17 czerwca 1997 r. do Wojewody [...] wpływa kolejne pismo E. J. oznaczone datą 12 czerwca 1997r. skierowane do Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z żądaniem ponownego rozpatrzenia sprawy dotyczącej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa jego gruntów rolnych, położonych w byłej wsi J.. Organ nadzoru prawidłowo przyjął, że E. J. domaga się stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] września 1964 r, utrzymującej w mocy decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. z dnia [...] maja 1964 r., orzekającej o przejęciu na rzecz Państwa jako opuszczonego gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha, stanowiącego własność spadkobierców F. J.. Nie dostrzegł natomiast, że kontrolowane decyzje organów obu instancji orzekają o przejęciu na rzecz Państwa nie tylko gospodarstwa rolnego stanowiącego byłą własność F. J., które wymienione jest w pkt 3 sentencji zarówno orzeczenia pierwszej, jak i drugiej instancji, lecz również inne gospodarstwa rolne, stanowiące własność innych właścicieli, położone w tej samej wsi J.. Z treści sentencji obu kontrolowanych decyzji wynika, że na rzecz Państwa przejęto 10 gospodarstw rolnych, położonych we wsi J., w tym gospodarstwo rolne, w stosunku do którego E. J. domagał się stwierdzenia nieważności. Skoro rozstrzygnięcia kontrolowanych w trybie nadzoru decyzji dotyczyły przejęcia kilku gospodarstw, stanowiących własność różnych osób, to organ nadzoru mając tylko wniosek E. J. o stwierdzenie nieważności, uprawniony był do badania przesłanek nieważnościowych wymienionych w art. 156 § 1 kpa tylko i wyłącznie w stosunku do pkt 3 sentencji kontrolowanych decyzji, obejmującego gospodarstwo rolne stanowiące własność poprzednika prawnego skarżącego. Oznacza to, że organ nadzoru mógł jedynie wydać decyzje o odmowie, bądź o stwierdzeniu nieważności kontrolowanych decyzji w części dotyczącej gospodarstwa rolnego stanowiącego b. własność F. J., wskazanego w pkt 3 sentencji orzeczeń obu organów orzekających o jego przejęciu na rzecz Państwa. Zważywszy na powyższe stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja, jak też decyzja ją poprzedzająca z dnia [...] czerwca 2006r. są wadliwe, gdyż wykraczają poza granice wniosku E. J.. W kontekście powyższego stwierdzić należy, iż organ w toku postępowania nadzorczego w ogóle nie rozważał zagadnienia, czy w świetle przesłanek z art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. oraz art. 97 i n. kpa, obowiązujących ówcześnie, organy mogły wydać jedno orzeczenie na mocy którego przejęto 10 różnych nieruchomości rolnych, stanowiących własność różnych osób. Organ nadzoru jak wynika z uzasadnienia obu decyzji nie odniósł się do uzasadnienia kontrolowanych decyzji, pomimo że ich motywy nie odnoszą się bezpośrednio do gospodarstwa rolnego następców prawnych F. J.. W uzasadnieniu decyzji Prezydium Wojewódzkiej, jak i Powiatowej Rady Narodowej w W. stwierdzono w sposób ogólnikowy, że wymienione w sentencji nieruchomości przez ich właścicieli zostały opuszczone i nie są uprawiane rolniczo. Organy nie podały na podstawie jakich dowodów uznały, że gospodarstwo F. J. zostało przez jego następców prawnych opuszczone i nie jest uprawiane. Uzasadnienia decyzji obu instancji są lakoniczne. W tych warunkach budzi uzasadnione wątpliwości Sądu przyjęcie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, iż w przedmiotowej sprawie przesłanki z art. 2 powołanej wyżej ustawy i § 1 ust. 1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów zostały spełnione, tym samym zachodziła podstawa do przejęcie spornego gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa. Zdaniem Sądu takie stwierdzenie organu było przedwczesne, bowiem nie został ustalony rzeczywisty stan faktyczny sprawy w dniu wydania decyzji o przejęciu przedmiotowego gospodarstwa. Ustalając ten stan faktyczny nie można pominąć, iż okoliczności, że według twierdzeń E. J. gospodarstwo uprawiane było przez jego stryja do czasu opuszczenia terenu wsi J. ze względu na zaistniałą klęskę żywiołową, w wyniku której nie tylko on ale również pozostali mieszkańcy tej wsi byli zmuszeni ją opuścić i przenieść się do innych miejscowości. Nie można również nie wziąć pod rozwagę okoliczności, że gospodarstwo F. J. i gospodarstwo jego brata ( stryja skarżącego) przylegały do siebie oraz, że obie rodziny mieszkały w jednym niewielkim domu, na co zwraca uwagę E. J. w swoich wnioskach o wszczęcie postępowania. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w niniejszej sprawie winien ocenić, czy kontrolowane w trybie nadzoru decyzje organów obu instancji są dotknięte kwalifikowaną wadą uzasadniającą (lub nie uzasadniającą) stwierdzenie ich nieważności. Przypomnieć należy, iż rozstrzygający dla oceny, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), jest niewątpliwy stan faktyczny i stan prawa w dniu wydania tej decyzji. Dla stwierdzenia nieważności decyzji niezbędna jest ocena naruszenia podstawy prawnej decyzji jako rażącego w świetle całokształtu okoliczności sprawy z uwzględnieniem konsekwencji prawnych wynikających z zasad ogólnych Kodeksu postępowania administracyjnego. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, iż rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 13 grudnia 1988 r., II SA 981/88, ONSA 1988/2/96, z dnia 21 października 1992 r., sygn. akt V SA 86/92, ONSA 1993, z. 1, poz. 23, z dnia 28 listopada 1987 r., III SA 1134/96, ONSA 1998/3/101). Przepis art. 2 ust. 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. stanowił, iż gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78), jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r., oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne. Pojęcie gospodarstwa rolnego opuszczonego definiował § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198). Według § 1 ust. 1 tego rozporządzenia za gospodarstwo rolne opuszczone uważa się gospodarstwo, na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela, użytkownika albo dzierżawcę. Jednak nawet uznanie gospodarstwa rolnego za opuszczone nie powodowało automatycznie obowiązku przejęcia takiego gospodarstwa na rzecz Państwa. Do takiego wniosku prowadzi użycie w art. 2 ust. 1 ustawie z dnia 13 lipca 1957 r. sformułowania "mogą być przejęte". Tym samym decyzja wydawana na podstawie tego przepisu była decyzją uznaniową, a skoro tak to winna być należycie uzasadniona - tak, aby nie można było zarzucić organowi dowolności w działaniu. W tej sytuacji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi winien ocenić, czy takie działanie organów było zgodne z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego - w brzmieniu wówczas obowiązującym, tj. czy zachowane zostały wymogi z art. 99 § 2 k.p.a. (odpowiednik obecnego art. 107 § 3 k.p.a.), a także art. 62 i art. 63 k.p.a. W przedmiotowej sprawie pozostaje jeszcze do wyjaśnienia kwestia stron postępowania nieważnościowego. Podstawowym obowiązkiem organu jest w pierwszej kolejności ustalić wszystkie strony postępowania w celu zapewnienia im czynnego udziału postępowaniu ( art. 10 § 1 kpa). Zasadą jest, że w postępowaniu nieważnościowym stronami postępowania są strony biorące udział postępowaniu zwykłym lub ich następcy prawni. Występują jednakże sytuacje, w których stroną postępowania nieważnościowego jest podmiot, który wprawdzie nie był stroną w postępowaniu zwykłym, lecz ma jednak interes prawny do bycia stroną w rozumieniu art. 28 kpa w nadzwyczajnym postępowaniu. Taka sytuacja zachodzi np. w przypadku postępowań dotyczących pozbawienia nieruchomości dotychczasowych ich właścicieli. Otóż, legitymację prawną do bycia stroną w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzwyczajnym poza byłym właścicielem odebranej nieruchomości lub jego następcą ( następcami) prawnymi, innymi podmiotami biorącymi udział w postępowaniu zwykłym, będą mieli również podmioty obecnie władające tą nieruchomością. W rozpatrywanej sprawie Minister w prowadzonym postępowaniu nadzorczym zapewnił udział następcy prawnemu byłego właściciela spornego gospodarstwa rolnego, pomijając podmioty mające obecnie tytuł do gruntów tego gospodarstwa. Zauważyć należy, iż z akt administracyjnych sprawy wynika, że grunty przejętego gospodarstwa skarżącego oraz pozostałe grunty położone na terenie wsi J. decyzją z dnia [...] lutego zostały włączone do Państwowego Gospodarstwa Leśnego - Nadleśnictwo C. z siedzibą w S.. Niemniej aktualność tych danych powinna być sprawdzona, ponieważ później mogło dojść do zdarzeń prawnych na skutek, których doszło do zmiany podmiotów mających tytuł prawny do tego gospodarstwa rolnego. Stwierdzone uchybienia stanowią o naruszeniu art. 77 § 1 oraz art. 10 § 1 kpa przez organ nadzoru. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ zastosuje się do oceny prawnej i wskazań w nim zawartych. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło