IV SA/Wa 1905/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska - Litwiniec po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W skardze z dnia [...] sierpnia 2009 r. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [....] lipca 2009 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2009 r. o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na realizacji osiedla budynków mieszkalnych wielorodzinnych z częścią parterów jako usług, garażami podziemnymi infrastrukturą techniczną, drogami i elementami zagospodarowania terenu na działkach nr ew. [...] w obrębie [...] oraz na części działek nr ew. [...] i [...] i części działek nr ew. [...], [...], [...] z obrębu [...] pod infrastrukturę i wjazdy przy ul. [...] w W., skarżący - Stowarzyszenie O. wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1905/09, referendarz sądowy odmówił Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od wskazanego postanowienia, w przewidzianym prawem terminie Stowarzyszenie wniosło sprzeciw, zarzucając mu naruszenie przepisu art. 246 § 2 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez bezzasadną odmowę zwolnienia od kosztów, podnosząc, iż działalność jego polega na reprezentowaniu interesu społecznego w sprawach z zakresu architektury i urbanistyki, a jest realizowana społecznie przez członków Stowarzyszenia. Nadto wskazało że nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, nie posiada majątku i nie generuje żadnych przychodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 cyt. ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej może nastąpić w zakresie całkowitym, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona może być zwolniona z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych tylko wyjątkowo. Przyznanie prawa pomocy jest odstępstwem od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego postępowania. W efekcie prowadzi do przerzucenia kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, w związku z czym może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych - gdy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 cyt. ustawy. Przysługujące Sądowi prawo do przyznania prawa pomocy nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania Sądu, lecz podlega określonym regułom. Jak wynika z przedłożonego Sądowi urzędowego formularza PPPr Stowarzyszenie prowadzi działalność na rzecz m.in. ochrony istniejących obiektów historycznych oraz podejmuje działania mające na celu zachowanie walorów architektoniczno urbanistycznych miasta W.. Stwierdzić zatem należy, iż wnosząc skargę na postanowienie organu administracji Stowarzyszenie winno liczyć się z koniecznością pokrycia kosztów wszczętego postępowania, a co za tym idzie powinno zgromadzić na ten cel odpowiednie środki. Stosownie do art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.) majątek stowarzyszenia powstaje z dobrowolnych składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dotacji, dochodów z własnej działalności. Stowarzyszenie z zachowaniem obowiązujących przepisów może zatem przyjmować darowizny, spadki i zapisy. Stowarzyszenie może także prowadzić działalność gospodarczą, według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach. W ocenie Sądu w takiej sytuacji przerzucanie ciężaru funkcjonowania Stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia zostaje finansowana ze środków publicznych, co przeczy zasadzie, iż stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Sąd wskazuje nadto, iż Konstytucja RP przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, nie gwarantuje jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2006 r., sygn. akt II OZ 1433/06 niepubl.) W tym stanie rzeczy w ocenie Sądu brak jest podstaw do przyznania skarżącemu Stowarzyszeniu prawa pomocy, skoro Stowarzyszenie nie wykorzystało przewidzianych prawnie możliwości pozwalających na zgromadzenie środków finansowych na prowadzenie owej działalności. Z tego względu na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 254 § 1 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd postanowił jak w sentencji.