IV SA/Wa 1912/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący; asesor WSA -Agnieszka Wójcik po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi spółki [...] B.V. na decyzję Ministra Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2006r. Nr [...] w przedmiocie opuszczenia polskich obszarów morskich przez statek [...] postanawia: - odrzucić skargę - W dniu 31 sierpnia 2006r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem organu Ministra Gospodarki Morskiej skarga spółki [...] B.V. na decyzję Ministra Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2006r. Nr [...] w przedmiocie opuszczenia polskich obszarów morskich przez statek [...]. Przedmiotowa skarga została wniesiona przez pełnomocników adw. G. S. i r.pr I. G. Pełnomocnictwo do reprezentowania skarżącego zostało im udzielone w/w przez R. H., działającego w imieniu [...] BV z siedzibą w R. na podstawie pełnomocnictwa udzielonego mu przez M. G. K., Dyrektora Generalnego [...] B.V w R. Na rozprawie w dniu 7 grudnia 2006r. Sąd powziął wątpliwość, co do faktu, czy R. H. jest pracownikiem spółki, a co za tym idzie czy może ją skutecznie reprezentować a konsekwencji udzielić pełnomocnictwa do jej reprezentacji. Zobowiązał więc stronę skarżącą do wykazania w terminie 14 dni pod rygorem odrzucenia skargi, iż R. J. W. H. jest pracownikiem strony skarżącej i z tego względu jest uprawniony do umocowania pełnomocników ją reprezentujących. Zaznaczył jednocześnie, iż umocowane to musi być aktualne na dzień wniesienia skargi. W zakreślonym przez Sąd terminie strona skarżącą przedłożyła wyciąg z rejestru handlowego Izby Handlowej dla Spółki [...] B.V przedstawiający stan na dzień 25 sierpnia 2006r. z którego wynika, iż przedsiębiorstwo [...] B.V nie zatrudnia żadnych pracowników. W pozycji ilość osób zatrudnionych w rejestrze figuruje cyfra: 0. R. H. od [...] lipca 2006r. jest zaś pełnomocnikiem spółki zakres jego pełnomocnictwa obejmuje zawieranie wszelkich zobowiązań prawnych, umownych i finansowych w dotyczących [...] B.V w Polsce. Ponadto strona skarżąca przedłożyła potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię umowy o pracę tymczasową z dnia [...] października 2005r. zawartą pomiędzy Stowarzyszeniem [...] dla którego R. H. pracuje od [...] października 1991r. z treści której wynika, iż Stowarzyszenie [...] uzgodniło z w/w, iż z dniem [...] września 2005r. zostanie on użyczony firmie [...] B.V z siedzibą w R. Do pisma strona skarżącą załączyła także oświadczenie, zarządu iż w imieniu strony skarżącej potwierdza wszelkie czynności procesowe dokonane przez ustanowionych pełnomocników tj. r.pr I. G. i adw. G. S. Z ostrożności procesowej został także złożony wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi z dnia 30 sierpnia 2006r. oraz o uznanie czynności dokonanych w ramach wykonania zobowiązania Sądu za skutecznie podjęte. W dniu 11 stycznia 2007r. wpłynęło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismo pełnomocnika organu, w którym wnosi on o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.-zwanej w dalszej części P.p.s.a). Wskazał on, iż analiza treści załączonych przez skarżącego pism datowanych na dzień 21 grudnia 2006r. dowodzi, iż skarżący nie wykonał zobowiązania Sądu. Wskazał, iż w ramach załączonego kontraktu R. H. wykonuje usługę na rzecz zupełnie innego podmiotu jakim jest D. B.V., Spółka-córka skarżącego [...] B.V ( w tłumaczeniu pominięte przedrostek" De" zamieszczony w oryginale. Wskazał, iż holenderski rejestr firm jest systemem dostępnym on-line i umożliwia łatwe sprawdzenie wszystkich wpisów w rejestrze wraz z ich historią. Jak wynika z uzyskanych przez pełnomocnika organu dokumentów-wydruku z systemu rejestru handlowego skarżący [...] B.V jest właścicielem [...] % udziałów w spółce D. B.V. Z nadesłanych przez skarżącego dokumentów wynika zatem, iż R. H. nie łączy stosunek prawny ze skarżącym. Na marginesie pełnomocnik organu wskazuje, iż w rejestrze przedłożonym przez skarżącego odpis na dzień 25 sierpnia 2006r. R. H. widnieje jako pełnomocnik (nie organ osoby prawnej) od [...] lipca 2006r. z uzyskanej przez organ historii z wypisów z rejestru wynika zaś, iż został on wykreślony jako pełnomocnik skarżącego z dniem [...] sierpnia 2006r. Odnosząc się do treści przedłożonej przez skarżącego umowy pełnomocnik organu wskazał, iż wynika z niej, że została ona zawarta pomiędzy pracodawcą R. H. (Stowarzyszeniem [...], notabene [...] udziałowcem [...] B.V. - skarżącego), a pracownikiem i dotyczy świadczenia pracy tymczasowej. Podobnej treści umowy znane są polskiemu prawu pracy na podstawie ustawy z dnia 9 lipca 2003 roku o zatrudnianiu pracowników tymczasowych. Zgodnie z treścią art. 4 tej ustawy, wykluczone jest nawiązanie stosunku pracy pomiędzy pracodawcą a pracownikiem tymczasowym w okresie trwania kontraktu. Z podobną sytuacją mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Pan R. H. został wprawdzie użyczony firmie D. B.y., lecz przecież pozostaje w stosunku pracy z pracodawcą użyczającym, a nie tymczasowym, i to bez względu na to, czy do umowy stosujemy prawo polskie, czy holenderskie. Z informacji uzyskanych przez pełnomocnika w [...] Izbie Handlowej ([...]) wpis o ilości pracowników w firmie "0" oznacza, że podmiot nie zatrudnia osób na umowę o pracę, a prawdopodobnie posługuje się pracownikami zatrudnionymi w innych firmach w ramach grupy. Potwierdza to wydruk z rejestru właściciela [...] % udziałów w skarżącym [...] B.y. - Stowarzyszeniu [...] ([...]), którym pod pozycją ilość osób zatrudnionych widnieje cyfra: 802. Z tym też podmiotem umowę ma R. H. Pełnomocnik organu podniósł ponadto, iż skarżący powołuje w treści uzasadnienia swojego pisma na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I FSK 20/05 z dnia 17 czerwca 2005 roku. Skarżący pomija jednakże subtelną okoliczność, iż dotyczy ono odmiennego stanu faktycznego - w sprawie niniejszej to nie pełnomocnik R. H. podpisał skargę, lecz pełnomocnicy substytucyjni występujący na rozprawie w dniu 7 grudnia 2006 roku i to prawidłowości umocowania tych osób dotyczy zarządzenie Sądu. Skarga została podpisana przez osoby, które mogą reprezentować skarżącego, jednakże muszą wykazać się właściwym umocowaniem, czego nie uczyniły. Wadliwość substytucyjnego umocowania pełnomocników skarżącego w niniejszej sprawie nie mogła być usunięta w inny sposób, aniżeli wskazany w zarządzeniu Sądu, które było ze wszech miar prawidłowe i zasadne. Przyjęcie innego stanowiska prowadziłoby do obejścia przepisów prawa dotyczących przywrócenia terminu. Odnosząc się do kwestii potwierdzenia czynności w postaci wniesienia skargi przez osoby nie umocowane przez samego skarżącego. W ocenie pełnomocnika organu niedopuszczalne jest potwierdzenie środka zaskarżenia, albowiem doprowadziłoby to obejścia przepisów nie tylko już normujących instytucję przywrócenia terminu lecz również zakreślających zawite terminy dla dokonania czynności procesowych. W nawiązaniu do powyższego pisma strona skarżąca pismem z dnia 19 marca 2007r. oświadczyła, iż podtrzymuje dotychczasowe twierdzenia i wnioski. Wskazała, iż wydruki z rejestru holenderskiego pochodzą z Internetu i nie mają znaczenia dokumentu urzędowego, jak również nie zostały przetłumaczone. Podkreślono, iż strona skarżąca czyni starania celem ustalenia, czy R. W. H. jest zatrudniony na podobnej do przedstawionej umowie o pracę tymczasową w Spółce skarżącego, w związku z czym wniesiono o wyznaczenie 14 dniowego terminu na przedłużenie uzyskanych ze strony skarżącego dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 35 § 1 i § 2 P.p.s.a pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a nadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Pełnomocnikiem osoby prawnej lub przedsiębiorcy, w tym nieposiadającego osobowości prawnej, może być również pracownik tej jednostki albo jej organu nadrzędnego. Dotyczy to również państwowych i samorządowych jednostek organizacyjnych. Wskazać należy, iż wyliczenie zawarte w art. 35 P.p.s.a ma charakter wyczerpujący w tym sensie, że osoba nie posiadająca wymagań oznaczonych w tym przepisie nie może działać jako pełnomocnik procesowy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, choćby nawet udzielone jej zastało pełnomocnictwo do działania za mocodawcę. Zgodnie z aktualnym orzecznictwem Sądu Najwyższego brak należytego umocowania nie podlega konwalidacji w drodze potwierdzenia czynności przez stronę. Występowanie zatem w sprawie w charakterze pełnomocnika strony osoby, która nie może być pełnomocnikiem, oznacza brak należytego umocowania, co powoduje nieważność postępowania ( art. 183 § 2 pkt 2 P.p.s.a ). Uchybienie to nie może być zaś usunięte w drodze zatwierdzona przez stronę czynności dokonanych przez tę osobę (por. Uchwałę SN z dnia 28 lipca 2004r., III CZP 32/04, Biul.. SN 2004, nr 7, poz. 8). Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy wskazać, iż kwestia którą zgodnie z zobowiązaniem Sądu z dnia 7 grudnia 2006r. zobowiązany był udowodnić skarżący, było wykazanie, czy R. W. H. mógł właściwie umocować pełnomocników adw. G. S. i r.pr I. G. do wniesienia skargi w dniu 31 sierpnia 2006r. Sąd uznał bowiem, iż w rozpoznawanej sprawie istniej wątpliwość co do należytego umocowania pełnomocników przez w/w osobę. Z przedstawionych przez stronę skarżącą dokumentów nie wynikało bowiem w sposób nie budzący wątpliwości, czy R. H. może być pełnomocnikiem strony skarżącej w rozumieniu art. 35 P.p.s.a, a dokładnie, czy jest jej pracownikiem. W ocenie Sądu przedstawione przez stronę skarżącą w zakreślonym przez Sąd terminie dokumenty tj. wyciąg z rejestru handlowego Izby Handlowej dla Spółki [...] B.V przedstawiający stan na dzień 25 sierpnia 2006r. oraz potwierdzona za zgodność z oryginałem kopia umowy o pracę tymczasową z dnia [...] października 2005r. zawartą za zgodą R. H. pomiędzy Stowarzyszeniem [...] dla którego R. H. pracuje od [...] października 1991r. a firmą D. B.V z siedzibą w R., wbrew stanowisku strony skarżącej nie potwierdzają okoliczności zatrudnienia R. H., przez skarżacego. Z przedłożonego wypisu w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wynika, iż skarżąca spółka w dacie wniesienia skargi nie zatrudniała żadnych pracowników, zaś przedłożona umowa o pracę tymczasową została zawarta pomiędzy pracodawcą R. H. a spółką D. B.V. z siedzibą w R. a nie ze skarżącym- spółką [...] BV z siedzibą w R.. Wobec zatem niewykazania przez skarżącego, w zakreślonym przez Sąd terminie, iż R. H. jako jego pracownik został należycie umocowany do reprezentacji skarżącego skargę należało odrzucić. Podnieść także należy, iż przedstawione przez stronę skarżącą dokumenty pozwalają przyjąć, iż R. H. nie był pracownikiem strony skarżącej. W ocenie Sądu wobec powyższego należy przyjąć, iż dokonane przez niego, jako niewłaściwe umocowanego do reprezentacji skarżącego (patrz art. 35 P.p.s.a) czynności, w tym udzielenie pełnomocnictwa profesjonalnym pełnomocnikom, do reprezentowania strony skarżącej w nie mogą być konwalidowane w drodze przedłożonego przez stronę skarżącą oświadczenie o zatwierdzeniu podjętych przez te osoby czynności. Uprawnienie strony do działania przed sądem przez pełnomocnika nie ma charakteru bezwzględnego w tym sensie, że strona może w każdej sprawie ustanowić swoim pełnomocnikiem każdą osobę. Kto i w jakich sprawach może być pełnomocnikiem procesowym strony, jak już wskazano na wstępie określa ustawa-P.p.s.a. Przepisy te mają charakter iuris cogentis i strona nie może swoim działaniem uchylić ich mocy obowiązującej. Ustanowienie pełnomocnika z naruszeniem tych przepisów jest ustanowieniem nienależytym. Konsekwentnie rozumując, przyjęcie, że ustanowienie pełnomocnikiem strony osoby, która nie może być pełnomocnikiem, jest należytym umocowaniem pełnomocnika, prowadziłoby do uznania dokonanych przez tę osobę czynności procesowych za skuteczne i do dopuszczenia do udziału w sprawie takiej osoby jako pełnomocnika strony. Oznaczałoby to pozbawienie jakiegokolwiek znaczenia przepisów, które ograniczają krąg osób mogących być pełnomocnikami procesowymi określonych stron lub w określonych sprawach i dawałoby możliwość do występowania w charakterze pełnomocnika każdej strony, w każdej sprawie, każdej osoby. Jak zasadnie przyjmuje się w piśmiennictwie, nienależyte umocowanie pełnomocnika zachodzi zarówno wtedy, gdy osoba działająca jako pełnomocnik nie legitymuje się pełnomocnictwem, jak i wówczas gdy osobie takiej strona wprawdzie udzieliła pełnomocnictwa, ale osoba ta nie może być w danej sprawie pełnomocnikiem, gdyż nie należy do kręgu osób, które według ustawy mogą być pełnomocnikami. Nienależyte umocowanie pełnomocnika jak już wskazano, jest przyczyną nieważności postępowania. Wskazać jednak należy, iż słusznie podniosła strona skarżąca, że szczególnym przepisem przewidującym zatwierdzenie przez stronę czynności procesowych podjętych w imieniu tej strony przez osobę, która nie została należycie umocowana, jest art. 44 P.p.s.a. Przewidziane w nim zatwierdzenie przez stronę dotyczy jednak tylko "dopuszczonej tymczasowo przez sąd", "naglącej" czynności procesowej "po wniesieniu skargi", podjętej przez osobę nie mogącą "na razie" przedstawić pełnomocnictwa. Nie odnosi się zatem do sytuacji, w której czynność procesowa została podjęta przez osobę działającą na podstawie pełnomocnictwa udzielonego jej przez podmiot, nie mogący być pełnomocnikiem strony w rozumieniu art. 35 P.p.s.a, nawet gdy posiada umocowanie strony do jej reprezentacji. W wyroku z dnia 20 sierpnia 2001 r., I PKN 586/00 Sąd Najwyższy stwierdził, że również z istoty pełnomocnictwa nie wynika dopuszczalność potwierdzenia czynności nienależycie umocowanego pełnomocnika, jeżeli polegało ono na ustanowieniu pełnomocnikiem osoby, która pełnomocnikiem być nie może, chodzi bowiem w tym wypadku nie o nienależyte umocowanie pełnomocnika polegające na braku pełnomocnictwa, ale na umocowaniu pełnomocnikiem osoby, która z woli ustawy nie może być pełnomocnikiem. Zatwierdzenie takie nie usuwałoby braku istnienia pełnomocnictwa, bo takie strona udzieliła, ale w istocie powodowałoby usankcjonowanie czynności procesowych podjętych przez osobę, której ustawa nie zezwala ich podejmować. Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm) orzekł jak w sentencji.