IV SA/Wa 192/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2007 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Wojewody (...) z dnia (...) listopada 2006 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji; 2. orzeka, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. IVSA/Wa 192/07 Uzasadnienie Decyzją z dnia (...) września 2006r. Prezydent W. umorzył postępowanie o wymeldowanie E. D. z pobytu czasowego trwającego ponad 2 miesiące w nieruchomości przy ul. (...) w W. Organ podniósł, że prowadzenie postępowania o wymeldowanie jest bezprzedmiotowe gdyż w dniu 14 września 2006r. upłynął termin zameldowania wymienionej osoby pod wskazanym adresem. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. P. Wojewoda (...) decyzją z dnia (...) listopada 2006r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że organ I instancji po przeprowadzeniu na wniosek A.P. postępowania o wymeldowanie E. D. orzekł o jego umorzeniu jako bezprzedmiotowego. W toku postępowania ustalono, że wymieniony zamieszkuje pod wskazanym adresem od 1997r. Do 14 września 2006r. był zameldowany na pobyt czasowy. Okres ten upłynął. Ponieważ E. D. nie był zameldowany w dacie wydawania decyzji w przedmiotowej nieruchomości, postępowanie o wymeldowanie staje się bezprzedmiotowe. Organ wyjaśnił, że bezprzedmiotowość może wynikać z przyczyn podmiotowych np. brak przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa i przedmiotowych np. upłynął okres, na który osoba została zameldowana, nie istnieje zatem przedmiot postępowania. Następnie organ stwierdził, że zostały dochowane terminy rozpoznawania spraw administracyjnych przewidziane w art. 35 § 3 kpa. Wyjaśnił ponadto, że meldunek jest jedynie rejestracją stanu faktycznego, jeśli natomiast A. P. sprzeciwia się pobytowi E. D. w domu przy ul.(...) powinna wystąpić ze stosownym roszczeniem do sądu powszechnego. Skargę na powyższą decyzję wniosła do sądu administracyjnego A. P. Zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7 kpa, 77 kpa i 107 kpa poprzez to, że zaskarżona decyzja nie zawiera wszystkich wymaganych elementów, a także że nie wskazuje odrębnie podstawy prawnej i uzasadnienia prawnego. Ponadto skarżąca zarzuca naruszenie art. 105 § 1 kpa poprzez niewłaściwe zastosowanie wskutek przyjęcia, ze załatwienie sprawy w sposób merytoryczny jest bezcelowe. Ona natomiast nie uzyskała rozstrzygnięcia wskazującego na zgodność lub niezgodność działania z prawem organu meldunkowego. W uzasadnieniu skargi podnosi, że organ wielokrotnie meldował E. D. w lokalu bezprawnie, gdyż tenże nie wykazał uprawnień do zamieszkiwania w nim, a przedstawiał jedynie umowę przedwstępną "w formie aktu notarialnego". Jednocześnie ta umowa przedwstępna wygasła na skutek jej niewykonania. W ocenie skarżącej organ wiele razy meldował na pobyt czasowy nie badając uprzednio "zamiaru" osoby ubiegającej się o meldunek. Zbadanie tego zamiaru jest niezbędne w świetle ustawy bo w przeciwnym razie możliwe byłoby zameldowanie każdego, w każdej nieruchomości, bez żadnego tytułu prawnego. Ponadto skarżąca oczekiwała rozstrzygnięcia merytorycznego tj. czy czynność zameldowania była zgodna z prawem czy też nielegalna. Fakt, że meldunek wygasł nie stanowi przeszkody w ustaleniu czy postępowanie organu meldunkowego poprzedzające fakt wygaśnięcia meldunku odpowiadało obowiązującemu prawu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda (...) wniósł o jej oddalenie zajmując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, zwana dalej: P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a.). Mając powyższe względy na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, jak również decyzja organu I instancji winny ulec uchyleniu, bowiem naruszają przepisy prawa materialnego i procesowego. Otóż postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek A. P. Abstrahując od zasadniczej kwestii, o czym w dalszej części rozważań, czy winno się toczyć postępowanie o wymeldowanie, czy o uchylenie czynności technicznej zameldowania, należało nade wszystko rozważyć kwestię uprawnienia wyżej wymienionej do skutecznego żądania wszczęcia takiego postępowania. Mianowicie stosownie do art. 61 § 1 kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zgodnie z art. 28 kpa stroną postępowania administracyjnego jest podmiot, którego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Wielokrotnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślano, że interes prawny w rozumieniu tego przepisu może wynikać nie tylko z przepisów prawa administracyjnego, ale również prawa cywilnego. Jako bezsporne należy uznać przy ustalaniu interesu prawnego powoływanie się na prawo własności oraz podobne do niego w zakresie wykonywania prawo użytkowania wieczystego. Orzecznictwo jednak dopuściło w pewnych sytuacjach możliwość powoływania się na swój własny, indywidualny interes tych podmiotów, którym przysługuje ograniczone prawo rzeczowe, a nawet prawo o charakterze obligacyjnym. Najlepszym przykładem wywodzenia interesu prawnego z ograniczonego prawa rzeczowego jest własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego. Otóż orzecznictwo sądów administracyjnych, co prawda na gruncie postępowań o ustalenie warunków zabudowy terenu, stanęło na stanowisku, że w pewnych szczególnych sytuacjach członek spółdzielni mieszkaniowej, któremu przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego będzie uprawniony do udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony (vide wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2000r. sygn. akt IV S.A. 2241/98, wyrok WSA z dnia 12 lutego 2004r. sygn. akt IV SA 3123/02). Jeszcze bardziej liberalne stanowisko odnośnie uznania za stronę w rozumieniu art. 28 kpa zaprezentował NSA w uchwale siedmiu sędziów z dnia 13 października 2003r. (OPS 6/03). Sąd tamże uznał, że w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przymiot strony ma także najemca. W sytuacji zatem, gdy osoba wnioskująca o wymeldowanie (bądź uchylenie czynności zameldowania) nie jest właścicielem lub użytkownikiem wieczystym organ winien w pierwszej kolejności zbadać jakiego rodzaju tytułem prawnym legitymuje się ta osoba. Jak już bowiem wskazano istnieje pogląd wypracowany dotychczas przez praktykę i orzecznictwo, który Sąd orzekający w składzie obecnym podziela, że w każdym wypadku przy ocenie interesu prawnego po stronie podmiotu, który występuje z wnioskiem o wszczęcie postępowania o wymeldowanie innej osoby należy wziąć pod uwagę wszelkie okoliczności konkretnej sprawy i rozważyć jakie uprawnienia do nieruchomości mogą temu podmiotowi przysługiwać. W tym momencie koniecznym jest przytoczenie tezy zawartej w wyroku NSA z dnia 13 września 2000r. (sygn. akt V S.A. 618/99), zgodnie z którą w postępowaniu toczącym się na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2001 r, Nr 87, poz. 960 ze zm.) interes prawny niekoniecznie musi wynikać z prawa własności nieruchomości, lecz z całokształtu okoliczności zaistniałych w sprawie. Podobnie wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 14 grudnia 2006r. (sygn. akt II OSK 106/06). Odnosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że organy prowadziły postępowanie administracyjne na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie ustaliwszy w pierwszej kolejności czy A. P. składając wniosek o wszczęcie postępowania ma interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa. Jak wynika z akt A. P. jest jedyną spadkobierczynią po babce W.K. Zostało przedłożone postanowienie Sądu Rejonowego dla W. Wydział [...] Cywilny z dnia (...) lutego 1997r. (sygn. akt (...)), z którego wynika, że A. P. dziedziczy spadek po wyżej wymienionej w całości jako spadkobierczyni testamentowa. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku stwierdza jedynie jakie osoby zostają powołane do spadku. Reguła dziedziczenia wynikająca z postanowienia spadkowego dotyczy wszystkich praw podlegających dziedziczeniu, które przysługiwały osobie zmarłej. Przesłanką zatem dziedziczenia jest to, aby dany przedmiot wchodził w skład masy spadkowej. Jak wynika zaś z akt administracyjnych istnieje wątpliwość czy W. K. była właścicielem nieruchomości położonej pod adresem, którego dotyczy meldunek. Nie został przedłożony dokument, z którego bezspornie wynikałoby prawo własności babki wnioskodawczyni do omawianej nieruchomości. W aktach natomiast znajduje się odpis wniosku o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości na rzecz W. K. co dowodziłoby, że kwestia własności nieruchomości nie została uregulowana. Okoliczności tej organ nie wyjaśnił, czym naruszył przepisy art. 61 kpa, 7 kpa i 77 kpa. Koniecznym jest zatem przy ponownym rozpoznaniu sprawy ustalenie przez organy czy wnioskodawczyni przysługuje prawo własności do przedmiotowej nieruchomości. Ustalenie negatywne w tym zakresie oznacza obowiązek organu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego jakiego rodzaju uprawnienie przysługuje A. P. do przedmiotowej nieruchomości i czy stwierdzone uprawnienie nadaje jej przymiot strony. Może się bowiem okazać, że A. P. nie posiada w stosunku do omawianej nieruchomości żadnego tytułu uzasadniającego możliwość skutecznego występowania w niniejszym postępowaniu w charakterze strony. Wadliwość zaskarżonych decyzji wynika także z nieprawidłowej, zdaniem Sądu, kwalifikacji żądania skarżącej. Co prawda wniosek skierowany do organu I instancji dotyczył wymeldowania, jednakże argumentacja w nim zawarta, jak również treść pism składanych w toku postępowania wskazują, że skarżąca kwestionuje legalność faktu zameldowania. Wyraźnie w samym wniosku podano, że A. P. nigdy nie wyrażała zgody na zameldowanie E. D. w domu swojej babki, a zameldowanie to nosiło znamiona czynności nieznanej obowiązującym przepisom. Takiego rodzaju zarzuty wskazują, że skarżąca poddaje w wątpliwość zgodność z przepisami faktu zameldowania, a zatem nie domaga się wymeldowania, lecz uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania. Nie podnosi faktu opuszczenia miejsca zamieszkania, lecz nieprawidłowość zameldowania od samego początku. O właściwej treści żądania świadczy także podnoszona w skardze argumentacja. Mianowicie A. P. żąda ustalenia czy zameldowanie było zgodne z przepisami. Rozpatrując zatem sprawę ponownie organy będą obowiązane do wyjaśnienia bezspornie treści żądania. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach nie orzeczono ze względu na brak stosownego wniosku uprawnionego podmiotu. Pkt II wyroku natomiast znajduje uzasadnienie w art. 152 ustawy P.p.s.a.